در ايام ماه مبارك رمضان
نمايشگاه قرآن كريم در 25 استان كشور برگزار مي شود
نمايشگاه بين المللي قرآن كريم به صورت همزمان در
تهران و 25 استان كشور برگزار مي شود .
به گزارش روابط عمومي نمايشگاه بين المللي قرآن كريم
يوسف افراش مدير كميته استانهاي دوازدهمين نمايشگاه قرآن
كريم ضمن اعلام اين خبر گفت : استقبال مردم در دوره هاي
گذشته از برپايي نمايشگاه قرآن كريم در استانها و شهرستانها
بسيار قابل توجه بود و امسال نيز با همكاري معاونت امور
فرهنگي وزارت ارشاد و ادارات كل ارشاد استانها با آغاز دهه
دوم ماه مبارك رمضان نمايشگاه قرآن كريم در 25 استان كشور
برگزار مي شود.
وي با بيان اين كه برپايي نمايشگاه قرآن هنرمندان زيادي
را به آفرينش آثار قرآني تشويق كرده است , اظهار داشت : اخبار
رسيده نشان مي دهد كه خوشبختانه رقابت محسوسي بين
ادارات ارشاد در استانها براي برگزاري هر چه با شكوهتر
نمايشگاه قرآن كريم وجود دارد و امسال نيز برنامه هاي جذاب
و متنوعي براي علاقمندان و دوستداران قرآن كريم به نمايش
درآمده است .
افراش گفت : امسال برنامه هايي همچون برپايي نمايشگاه
آثار هنري قرآن , تجليل از خادمان قرآن كريم , مراسم محافل
انس با قرآن , جلسات حفظ , قرائت و تفسير قرآن , نمايش
كتابهاي قرآني , برگزاري نمايشگاه آثار صوتي و تصويري و
نرم افزارهاي قرآني , در نمايشگاه هاي قرآن كريم در استانها به
اجرا گذاشته شده است .
دوازدهمين نمايشگاه بين المللي قرآن كريم از 29 مهر ماه
در تهران و 25 استان كشور برگزار خواهد شد .
گوگن در سفر تهران ـ دانمارك
« تابلوي طبيعت بيجان و با سمه ژاپني » , اثر پل گوگن از
مجموعه موزه هنرهاي معاصر تهران در نمايشگاه « تصوير گل
از مونه تا جف كونز » در موزه هنرهاي مدرن لوئيزياناي
دانمارك به تماشا گذاشته خواهد شد.
بنا به گزارش روابط عمومي موزه هنرهاي معاصر تهران :
اين اثر كه با تكنيك رنگ روغني روي بوم در ابعاد 92 * 73
سانتيمتر و به سال 1889 خلق شده است در نمايشگاهي
گروهي از آثار هنرمندان سده بيستم با عنوان « تصوير گل از
مونه تا جف كونز » تا 27 دي 83 سوييس در موزه هنرهاي
مدرن لوئيزياناي كپنهاگ دانمارك به تماشا درخواهد آمد.
اين نمايشگاه پس از اين تاريخ , از 25 بهمن 83 تا 3
خرداد 84 در بنياد بيلر بازل سوييس به نمايش
درمي آيد.
امانت سپاري اين اثر به دعوت موزه هنرهاي مدرن
لوئيزيانا صورت پذيرفته كه پس از طي تشريفات رسمي و با
حضور كارشناسان موزه هنرهاي معاصر تهران , نمايندگان
سفارت دانمارك در ايران و كارشناسان موزه هنرهاي مدرن
لوئيزياناي دانمارك , بسته بندي و به نمايشگاه ارسال شد.
پل گوگن نقاش بنام فرانسوي (1903 ـ1848 ) يكي از
هنرمندان تاثيرگذار سده بيستم بود. وي رنگ را مستقل از
كاركرد توصيفي با تاكيد بر ارزش هاي تزييني و عاطفي آن در
سطوح تخت به كار گرفت . همچنين با توجه به باسمه هاي
ژاپني و شيشه نگاره هاي قرون وسطاي اروپايي براي ايجاد
نقش هاي موزون از خطوط سياه مرزي استفاده كرد. در اثر
« طبيعت بيجان و باسمه ژاپني » تاثير او از اين باسمه ها مشاهده
مي شود.
پل گوگن در سال 1888 دو ماه زندگي پرتحرك را با ونسان
ونگوگ در شهر آرل فرانسه سپري كرد. تاثير اين دو هنرمند بر
يكديگر حاصل اين دوره كوتاه مدت است . اثر « طبيعت بيجان
و با سمه ژاپني » كه يك سال بعد از اين تاريخ خلق شد گوياي
اين نكته است .
نمايشگاه بزرگ آثار خوشنويسي به مناسبت گراميداشت
هفته خوشنويسي
بنا به گزارش روابط عمومي انجمن خوشنويسان ايران , اين
انجمن به پاس گراميداشت هفته خوشنويسي نمايشگاه با
شكوهي از آثار برجسته قدما و معاصرين در نگارستان چليپا
واقع در مجتمع فرهنگي هنري انجمن خوشنويسان ايران واقع
در ساختمان دزاشيب كرده است .
بنا بر گزارش مزبور شعب انجمن خوشنويسان نيز در
سراسر كشور هفته خوشنويسي را با برگزاري نمايشگاه و
همايشهاي فرهنگي هنري ارج خواهند نهاد.
افتتاحيه نمايشگاه آثار خوشنويسي روز يكشنبه گذشته
و زمان نمايشگاه صبحها از ساعت 9 لغايت 6 بعدازظهر (بجز
روزهاي تعطيل ) بمدت 10 روز مي باشد .
مكان نمايشگاه : ميدان قدس (تجريش ) ـ خيابان شهيد
كبيري (دزاشيب ) ـ خيابان شهيد كريمي ـ خيابان شهيد
سليمي ـ شماره 22
برگي از تاريخ معاصر ايران
نمايشگاه « برگي از تاريخ معاصر ايران » از آرشيو عكسهاي
تاريخ معاصر مربوط به محقق جوان تاريخ معاصر ايران حميد
ناصري در نگارخانه كمال الدين بهزاد برگزار شد.
به گزارش روابط عمومي نگارخانه كمال الدين بهزاد , تعداد
55 عكس از دوران حكومت قاجار و تحولات انقلاب مشروطه
تا حكومت رضاخان به همراه زيرنويس جريانات تاريخي و
معرفي شخصيتهاي تاريخ ساز در اين نگارخانه از تاريخ 20
مهرماه لغايت 5 آبان ماه براي بازديد علاقمندان تاريخ معاصر
ايران بر پا گرديد.
نگارخانه كمال الدين بهزاد در بزرگراه شهيدمحلاتي , بلوار
پاسدار گمنام , ميدان امام حسن مجتبي (ع ) خانه فرهنگ فرشته
آزادي واقع است .
با ساخت يك فيلم انيميشني
زندگي پيامبر اسلام در آمريكا به نمايش در مي آيد
اولين فيلم انيميشن درباره زندگي پيامبراسلام , حضرت
محمد(ص ) پس از تاخيري كه به دنبال حوادث 11 سپتامبر به
وجود آمد , بزودي در سينماهاي آمريكاي شمالي روي پرده
خواهد آمد.
فيلم « آخرين پيامبر » از روز 14 نوامبر همزمان با عيد
سعيد فطر در 37 سينماي ايالات متحده آمريكا و كانادا به
مدت يك هفته به نمايش درخواهد آمد. به گفته اسامه جمال
مدير شركت فاين مدياگروپ كه پخش فيلم را به عهده دارد ,
بالاخره آمريكايي ها هم موفق خواهند شد اين فيلم آمريكايي را
پس از اينكه تمام دنيا آن را ديدند , تماشا كنند. او مي گويد :
« فيلم كمي قبل از 11 سپتامبر آماده شده بود و قرار بود در
همان سال 2002 نمايش داده شود ولي حوادث 11 سپتامبر
باعث شده بود مردم حال وهواي سينما رفتن را از دست
بدهند . » اين فيلم 90 دقيقه اي كه به سال هاي اوليه زندگي و
آموزش هاي پيامبر اسلام حضرت محمد(ص ) مي پردازد ,
كه قبلا فيلم هاي Richcrest توسط استوديوي انيميشن سازي
موفقي چون « سلطان و من » را ساخته بود تهيه شده است .
در اين فيلم , با احترام به اصول اسلامي , از نمايش چهره
پيامبر خودداري شده است . به گفته ربيعه احمد سخنگوي
جامعه اسلامي آمريكا , فيلم فرصت مناسبي براي كودكان
تمامي مذاهب است تا با شخصيتي تاريخي مانند حضرت
محمد(ص ) آشنا شوند و وقايعي را كه جهان امروز را شكل
داده از نزديك لمس كنند. فيلم براي فضاي پس از حوادث
11 سپتامبر بسيار مناسب است و به شكلي غيرسياسي و
خلاقانه تاريخ اسلام و پيام حضرت رسول را براي تماشاگر
تعريف مي كند. جان ول , مدير مركز اسلام ـ مسيحيت دانشگاه
جرج تاون هم معتقد است : « با توجه به جو منفي رسانه ها
نسبت به اسلام و مسلمانان نقش اين فيلم مي تواند بسيار
روشنگر و مثبت باشد. »
|
شيشه گري در ميمند
|
ث مصطفي نديم
يكي از ديدنيها و جاذبه هاي گردشگري و فرهنگي استان
فارس , بخش ميمند از توابع شهرستان فيروز آباد است . هر
چند ميمند از زيباييهاي طبيعي بسياري برخوردار است , بيشتر
به خاطر تهيه و صدور عطر و عرقهاي مختلف به مناطق
مختلف ايران و كشورهاي عربي و حتي هند , در منطقه فارس از
اهميت اقتصادي برخوردار است .
در تقويم البلدان از ابوالفدا به نقل از ياقوت حموي آمده
است :
ميمند قريه اي است از قرا غزنه , ابوالحسن علي بن احمد
ميمندي وزير محمود سبكتگين از آنجا بود و همو گويد كه
ميمند قريه اي است از فارس و آنكه ميمند فارس را ديده بود
حكايت مي كرد كه ديه كوچكي است بدون بارو , درختان سيب
و گردو و تاكستانهاي بسيار دارد. آبش از كاريزهاست و از آنجا
تا جور دو مرحله است و در مشرق جور به فاصله دو مرحله در
جنوب غربي شيراز واقع شده است . »
در بعضي از منابع نيز در مورد گلاب ميمند و اهميت و
اعتبار آن سخن رفته است , چنان كه از قول ناخداي بزرگ
شهريار رامهرمزي آمده است كه در قرن چهارم هجري از
طريق عمان به هند گلاب حمل مي كرده اند و اين گلاب به طور
قطع محصول فارس بوده است .
كامل ترين توصيف درباره ميمند و تاريخ و فرهنگ آن از
زبان ميرزا حسن فسايي در اثر با ارزشش فارس نامه ناصري
آمده است :
« بلوك ميمند در جانب جنوب شرقي شيراز در آخر
سردسير است و اول گرمسيرات فارس است . آبي گوارا از قنات
و هوايي معتدل و سازگار دارد. بيشترين منافع اين بلوك از
بساتين پر از گل سرخ و بادام است . در فصل بهار چندين
كارخانه گلاب گيري در اين بلوك برپا مي شود و خروارها گلاب
حمل هندوستان و شيراز مي گردد. »
شغل بيشتر اهالي ميمند كشاورزي و باغداري است .
باغداران ميمند در حاشيه و مرزهاي درختان ميوه خود گل
سرخ پرورش مي دهند. گلهاي محمدي تقريبا در ارديبهشت
ماه شكوفا مي شوند. در همين ايام است كه گلاب گيران فعاليت
خود را شروع مي كنند. اكثر كارگاههاي گلاب گيري ميمند به
شيوه سنتي گلاب تهيه مي كنند. در اين كارگاهها سه تا شش
ديگ بزرگ وجود دارد و دستگاههاي گلاب گيري كاملا سنتي
هستند و در آنها به جاي لوله فلزي از نيهاي قطور و محكم
استفاده مي شود. گرماي ديگها از هيزم است و گلاب تهيه شده
عطر و خلوص زيادي دارد.
امكانات موجود در ميمند قديم براي اهالي اين موقعيت را به
وجود آورده است كه شيشه هاي مصرفي براي گلاب و ديگر
عرقها را در ميمند بسازند.
در ميمند غير از بطري و غرابه , از قديم شيشه گران , اشياي
شيشه اي تزييني هم مي ساختند كه از آن ميان مي توان به انواع
گلدان , گلاب پاش , ظرف زيباي خاصي به نام « آب دوزك » و
اشكال حيوانات و ميوه ها اشاره كرد. نكته جالب در مورد
شيشه هاي زينتي اينكه , شيشه گرها بدون استفاده از الگويي
خاص و تنها براساس ذوق و ابتكار اين شيشه ها را مي سازند.
ساخت شيشه تا حدود بيست سال قبل به شيوه كهن و
كاملا سنتي انجام ميشد. براي اين كار , تعدادي كارگر كه
شغلشان صرفا تهيه سنگ شيشه بود , از كوههاي اطراف ميمند
به نامهاي خرمن كوه , كوه سور , كوه سپيدار و ياكوه پيرانا ,
سنگهاي چخماق را بار الاغ و قاطر مي كردند و به شهر
مي آوردند.
ماده اوليه ديگري كه در آن زمان استفاده مي شد قليا بود.
اين ماده را از بوته هاي مخصوصي در صحرا تهيه مي كردند ,
بدين صورت كه بوته ها را جمع و در كنار آنها گودالي حفر
مي كردند , سپس بوته ها را آتش مي زدند. شيره اين بوته ها كه
خاصيت قليايي داشت به گودال ميريخت . پس از مدتي كه قليا
خنك مي شد , آن را در ظرف مي ريختند و به شهر مي آوردند ,
چرا كه اين بوته ها در اطراف ميمند كم بود. شيشه گران به
مناطق گرمسير (لارستان ) مي رفتند و قلياي مورد نياز خود را
مي خريدند. سنگهاي شيشه را در كوره مي ريختند و با هيزم
كوره ها را گرم مي كردند. گرم كردن كوره ها دو يا سه روز طول
مي كشيد. كوره كه به شدت گرم مي شد , كارگران با دلوي از
جوي يا حوض نزديك كوره , به درون آن آب مي ريختند. آبها
از زير كوره به جويي كه قبلا ساخته شده بود مي ريخت و به
چاهي فرو مي رفت . با اين كار مواد آهكي و زائد سنگهاي شيشه
از شيشه جدا مي شد , و با آب به چاه مي ريخت . پس از آن با
مقدار زياد آب , سنگ شيشه خنك مي شد و به صورت تكه هاي
بزرگ شيشه در مي آمد. در اين موقع تعدادي كارگر با مشته
فولادي سنگها را كاملا خرد ميكردند.
سپس حدود 15 من قليا و 25 من سنگ شيشه پودر شده
را در كوره مخصوصي به نام « لابرشي » مي ريختند و آن را گرم
مي كردند و با اين كار سنگ و قليا به هم مي چسبيدند. مخلوط
سنگ و قليا را بيرون مي آوردند و در كوره بزرگ تري
مي ريختند. و آن را ذوب مي كردند. ماده ذوب شده ماده اصلي
تهيه شيشه بود.
كوره
در گذشته كوره ها به شكل تابوت و از جنس خاك رس ,
شن و سنگ ميخكي بود. ساختن كوره كار هر كسي نبود و استاد
مخصوصي براي اين كار وجود داشت .
به خاطر جنس كوره , پس از سي و حداكثر چهل روز ,
كوره استقامت خود را از دست مي داد و استاد كوره ساز بايد
آن را دوباره مرمت و يا بازسازي مي كرد . حجم كوره حدود 80
من محلي بود و سوخت آن از هيزم تهيه مي شد.
نوع شيشه ها
در گذشته شيشه سازي انبوه معمولا به دو شكل انجام
مي گرفت , يكي « بغلي كتابي » و ديگري « غرابه » از بغلي كتابي
براي مصارف كم در منازل و در مسافرتهاي كوتاه مدت و از
غرابه براي مصارف بيشتر استفاده مي شد. حجم بغليها حدود
300 تا 500 سي سي و حجم غرابه 12 تا 16 ليتر بود . پس از
مدتي « بغلي كعبي » پديد آمد و سپس « بغلي موجي » رواج
يافت . سر غرابه ها را با پوشال شلتوك مي پوشاندند و سربغليها
را هم به وسيله پنبه و كمي موم محكم مي كردند. باري صدمه
نديدن غرابه ها دور آن را با فيزر يا پيزر مي پوشاندند و سپس
آنها را در صندوق مي گذاشتند و به مسافتهاي دوردست تا
هندوستان ميفرستادند. در گذشته هاي دور نوعي غرابه به نام
« عبدالحميد خاني » رواج داشت كه حدود 4 ليتر حجم
داشت .
شيشه گري در ميمند امروز
امروزه از يازده كارگاه شيشه سازي تا حدود ده سال پيش ,
تنها دو كارگاه به فعاليت مشغول اند. مواد اوليه اين دو كارگاه از
خرده شيشه تامين مي شود كه از شيراز مي خرند.
خرده شيشه ها را در محوطه باز كارگاه بر روي زمين پهن
مي كنند و تعدادي كارگر شيشه ها را تميز مي كنند و مواد زايد
مثل چيني , آهن و مواد اضافي را از شيشه ها جدا مي كنند.
سپس آنها را به داخل كوره مي ريزند تاكوره پر شود.
جنس كوره ها از آجر نسوز و سوخت آن نفت سياه يا
گازوئيل است . حجم كوره بيش از 10 تن است . كوره را بايد هر
از چند گاهي تميز كنند و پس از يك سال هم آجر كوره را
عوض مي كنند.
پس از ريختن خرده شيشه در كوره , كوره را به مدت 36 تا
48 ساعت حرارت مي دهند تا مواد اوليه به صورت كاملا
مذاب درآيد. سپس استاد شيشه گر لوله « دم » را به داخل شيشه
مذاب فرو مي برد و آن را مي چرخاند. هنگامي كه كمي از شيشه
مذاب (بار) از داخل كوره برداشته شد , به اصطلاح « چونه »
آماده مي شود.اگر شيشه گر قصد ساختن غرابه را داشته باشد ,
با اين چونه , « گيونه » درست مي كنند. سپس مقداري ديگر
« مذاب » از كوره بر مي دارد و در لوله مي دمد. از دميدن در لوله
به اصطلاح شيشه سازان گوي اول ساخته مي شود. در
شيشه گري رسم بر اين است كه شيشه گر قبل از سرد و سخت
شدن شيشه به آن شكل دهد. اما ابتدا گوي اول را تا اندازه اي
شكل مي دهند , سپس مجددا شيشه مذاب را كمي گرم مي كنند
و لوله دم را روي ميله اي با دو سر شاخ كه بر روي نيمكتي قرار
دارد , مي گذارند و به وسيله قاشق چوبي به آن شكل اوليه
مي دهند. سپس با دميدن در لوله و چرخاندن آن با هنر و
مهارتي كه دارند , شيشه ساخته مي شود.
در ميمند نيز مانند ديگر مناطق پس از اتمام كار , كارگر
وردست با لوله ديگري كه بر سر آن مقدار كمي بار مذاب است ,
به كمك استاد كار مي آيد كه به اين لوله « واگيره » مي گويند. در
اين هنگام شيشه ساخته شده به واگيره مي چسبد و شاگرد
شيشه را با قيچي جدا مي كند و به گرم خانه مي برد.
در ميمند پس از ساخته شدن غرابه ها , آن را به طور مرتب
و منظم به وسيله دو شاخه بلندي در گرم خانه مي گذارند. اين
كار توسط استادكار ماهري انجام مي شود , و گرنه شيشه ها
مي شكنند. در صورتي كه شيشه ها از نوع غرابه باشند , دور تا
دور گرم خانه را محكم مي بندند و حتي دريچه ها را محكم
مي كنند و 2 تا 4 روز غرابه ها را در گرم خانه مي گذارند , اما اگر
شيشه معمولي باشد , تنها در گرم خانه را مي بندند . پس از 3 تا
4 روز غرابه ها را بيرون مي آورند و پيزور گير (كسي كه جلد و
پوشش براي غرابه ها مي گيرد) با پيزورهاي خود به سراغ
غرابه ها مي آيد و پس از صرافي كردن به دور غرابه هاي سالم
پيزور مي گيرد.
چنان كه گفته شد شيشه هاي زينتي هم توسط دست
ساخته ميشوند و انجام اين كار به هنرمندي و ذوق و مهارت
شيشه گر بستگي دارد. به غيراز غرابه ظرف ديگري به نام
« كلوك » ساخته ميشد كه امروزه ساخت آن كم كم به فراموشي
سپرده شده است .
در ميمند كارگاه شيشه گري با تجهيزات كامل توسط
سازمان صنايع دستي ميمند ساخته شده است كه هم اينك بلا
استفاده مانده است . امروزه ديگر رواج دبه هاي پلاستيكي
موجب ركود صنعت و هنر شيشه گري شده است . هر چند
عرقها تا سالها عطر و كيفيت خود را در غرابه ها و بطريهاي
شيشه اي حفظ مي كنند و قيمت غرابه و شيشه نيز نسبت به
ظروف پلاستيكي ارزان تر است , اما حمل و نقل ساده اين
ظروف و نشكن بودن آنها موجب شده است تا گلاب گيران
استفاده از اين ظروف را به غرابه يا شيشه ترجيح دهند.
با چنين روندي بعيد نيست كه تا چند سال آينده كارگاه
شيشه سازي فعلي ميمند هم به طور كلي تعطيل شود و اين هنر
و صنعت تاريخي در ميمند به فراموشي سپرده شود.
ث نقل از نشريه داخلي نمايشگاه جامع هنرهاي سنتي در نگارخانه خيال وابسته به
فرهنگستان هنر
|
|