نگراني و تشويق دشمن اصلي موفقيت دانش آموزان هنگام امتحانات محسوب مي شود چون اين نگراني انرژي براي فعاليت و تلاش را از انسان سلب مي كند.
البته وجود اندكي اضطراب سازنده ومثبت است اما اگر توان ذهني فعاليت هاي مثبت و قدرت تصميم گيري را از دانش آموزان بگيرد بي ترديد بايد براي آن در خانواده و مدرسه دلايلي جستجو كرد تا بتوان آن را از ريشه درمان كرد.
چون اضطراب يك مساله ذاتي نيست بلكه شخص در ارتباط با محيط اطرافش به آن دچار مي شود مثل اينكه اگر فرزندان در طول سال تحصيلي با نگرش غلط والدين كمال گرا به طور دائمي از نظر نوع استعداد ميزان فعاليت و درجه موفقيت با افراد هم سن و سال خود مقايسه شوند و بدون در نظر گرفتن توانايي هايشان مورد سرزنش و سركوفت قرار گيرند و يا اينكه آنها را بارها وبارها نسبت به فرا رسيدن زمان امتحان هشدار دهند و از گرفتن نمره كم بترسانند و يا حتي براي نمره بيست پاداشهاي سنگين بگذارند به طور ناخواسته آنها را به سمت اضطراب امتحان سوق مي دهند.
والدين بايد بدانند كه در تربيت فرزندان مضطرب نقش مهم و اصلي را ايفا مي كنند پس در درجه اول بايد انتظارات خود را با سن هوش توانايي و مهارت هاي فرزندان تطبيق دهند. اين كار موجب مي شود تا آن ها فرزندانشان را با توانايي هاي ديگران مقايسه نكنند و به آنها بياموزند كه انجام هر كاري به نحو احسن مورد اهميت قرار دارد والاكسب نتيجه چندان مهم نيست . به اين وسيله به او مي فهمانند كه هم براي تلاشهايش ارزش قايل مي شوند و هم سعي و كوشش را به عنوان بخشي از نتيجه محسوب مي كنند كه البته به آن رسيده اند. و هم اينكه به اين وسيله اعتماد به نفس آنها را به نمره هايشان ارتباط نمي دهند.
در مرحله بعد بايد دانست رابطه صحيح والدين با فرزندان كمك موثري به تقويت خودباوري و عزت نفس آنان مي كند تا فرزندان نسبت به تلاش و كوشش بيشتر خود براي انجام كار مطمئن شوند و به خود با ضعف و درماندگي نگاه نكنند چون در آن صورت نه تنها در برابر مسايل درسي بلكه در برابر مسائل زندگي نيز ناتوان خواهند ماند.
ديگر اينكه اوليا مي توانند با يادآوري توانايي هاي دانش آموزان و تشويق آنها هر چند در برابر كسب موفقيت هاي كوچك اعتماد به نفس آنان را تقويت كنند والا سخت گيري و فشار مضاعف مبتني برخواندن درس و ناديده گرفتن توانايي هاي آنان يك روند بي فايده و فرسايشي است و هيچ كمكي به آنان نمي كند.
همچنين به آنان بياموزند كه در ضمن داشتن روش صحيح مطالعه و برنامه ريزي منظم و موثر با حوصله و سروقت انجام دادن تكاليف درسي در كنار تلاش و كوشش بايد نتيجه كارهاي خود را به خداوند مربوط و در همه كارها به او تكيه كنند زيرا توكل يكي از اصول تصفيه باطن و تزكيه نفس است و در سوره تغابن آيه 13 آمده كه « خداي يكتاست كه جز او خدايي نيست و اهل ايمان تنها به خدا توكل مي كنند » . اينگونه است كه با دانستن مفهوم « الابذكرالله تطمئن القلوب » نتيجه كار را بايد به خدا سپرد زيرا فكر كردن به نتيجه كار اضطراب را افزايش مي دهد. در چنين شرايطي است كه با وجود دو بال اعتماد به خود و تلاشها كه همان اعتماد به نفس است و اعتماد به خدا كه همان توكل است مي توان بسياري از پله هاي ترقي را طي كرد.
البته در اين راستا نقش و جايگاه معلمان و اولياي مدرسه نيز از اهميت ويژه اي برخوردار است چرا كه آنها هم در شناخت و هدايت استعدادها و بارور كردن خلاقيت ها بسيار تعيين كننده هستند و هم مي توانند از راهكارهاي مناسب جهت تامين آمادگي رواني چه هنگام برگزاري كلاس درس و چه در ايام امتحان استفاده كنند.
معلمان موفق علاوه بر اينكه با بار علمي بسيار خوب مطالب درسي را به خوبي توضيح مي دهند با جلوگيري از تهديد و ترس به تشويق دانش آموزان مي پردازند چرا كه مي دانند تشويق در برابر تنبيه اثرگذار است و براي دانش آموزان آرامش روحي و رواني را به جاي مي گذارد.
ديگر اينكه يك معلم دلسوز هميشه با ارائه نمونه سئوالات امتحاني و آشنا كردن دانش آموزان با چگونگي طرح سئوال و رفع ابهام وبرگزاري جلسه رفع اشكال به او مي فهماند كه هدف امتحان انتقام يا آزار روحي نيست بلكه صرفا براي ارزشيابي دانش آموزان برگزار مي شود تا به بررسي ميزان يادگيري و قدرت فهم آنهانسبت به كتب درسي بپردازند. وظيفه ديگر معلمان آن است كه از قوانين رسمي و خشك و عوامل اجرايي برگزاري امتحان دوري و محيط مساعد و آرامي را ايجاد كنند تا از اضطراب امتحان كم نمايند چرا كه وقتي معلمي فقط درس مي دهد و به مسايل شخصيتي و رفتاري و روحي فراگيران بي توجه است نمي توان او را معلم موفقي خواند. در اين صورت او تنها يك مدرس است .
معلمان ماندگار و اثرگذار هرگز تنها به تدريس نمي پردازند بلكه در كنار آن به پرورش روح و روان و ساختن آينده فراگيران نيز اهميت مي دهند. دانش آموزي كه در اثر برخورد غلط معلمانش دچار ضعف شخصيتي مي شود و حتي نسبت به خود افكار انتقادي مي گيرد و خود را كودن و ناتوان فرض مي كند و در اين انديشه غوطه ور مي شود كه او بدترين و بي عرضه ترين شاگرد كلاس است ديگر به ندرت مي تواند به خودباوري و اعتماد به نفس برسد.
نكته پاياني اينكه خواب و استراحت كافي به موقع بيدار شدن و حضور به موقع در صحنه امتحان تغذيه مناسب اندكي تفريح و بازي حفظ محيط امن و سالم خانواده تهيه وسايل در حد امكان و حذف مهماني هاي بي مورد نيز مي تواند در آرامش و رسيدن به موفقيت دانش آموزان تاثير بسزايي داشته باشد.
فاطمه نوروززاده
والدين بايد با تلاش هاي كودك و نوجوان اهميت بدهند نه به نتيجه كار زيرا اگر نتيجه گرا باشند دانش آموز مجبور مي شود با اضطراب درس بخواند وبه نتيجه مطلوب هم نرسد
معلمان موفق علاوه بر اينكه با بار علمي مناسب مطالب درسي را به خوبي براي دانش آموزان توضيح مي دهند با جلوگيري از تهديد و ترس به تشويق دانش آموزان مي پردازند
توكل و سپردن كارها به خدا در كنار تلاش و كوشش كافي باعث كاهش اضطراب خواهد شد زيرا توكل و اعتماد به نفس دو ركن اصلي هر موفقيتي محسوب مي شود