خيرين مدرسه ساز را بيشتر قدر بدانيم
مجيد زندي
سنت هاي حسنه از جمله ويژگي هاي هويت بخش يك ملت هستند كه گاهي وقت ها نمونه هاي خارجي آن در ساير ملت ها وجود ندارد; سنت هايي مثل وقف بناي مسجد درمانگاه مدرسه و... كه ممكن است در برخي از كشورها موسسات خيريه عام وجود داشته باشد ولي در جايي سراغ نداريم كه خيرين مدرسه سازي پيدا شوند كه در ساخت مدرسه حتي از دولت هم جلوتر گام بردارند.
واقعا سئوال اينجاست كه كار و عمل آن فرد خيري كه با سرمايه شخصي خود يك دو سه و حتي 72 و 100 باب مدرسه مي سازد و هر روز دل هزاران دانش آموز دختر و پسر را شاد مي سازد به چه قيمتي مي ارزد دختركان خردسالي كه به دليل دوري محل تحصيل در روستاي مجاور و يا حتي شهري دور از آبادي نمي توانستند خود را به مدرسه برسانند و به اجبار كمبود مدرسه از تحصيل بازمي ماندند و يا هنگام عبور از يك روستا به روستاي ديگر ترسي در دل آنها پديد مي آمد و... حالا با آرامش خيال در مدرسه جوار خانه شان درس مي خوانند و حتي ادامه تحصيل مي دهند. چنين كار خيري با چه ميزان و معياري قابل ارزش گذاري است كه بتوان آن را به حساب دنيا و آخرت خيرين مدرسه ساز واريز كرد
در چنين شرايطي است كه وقتي به افكار و انديشه هاي خيرين جامعه ما و به ويژه خيرين مدرسه ساز فكر مي كنم به حال آنها غبطه مي خورم كه چگونه مي توانند از تفريح خوشي ها و لذت هاي شخصي كه مي توانند با چنان پول هايي دور دنيا را نيز بگردند در خانه خود مي نشينند و انبوه سرمايه خود را براي سنت حسنه مدرسه سازي هزينه مي كنند
اين البته از ويژگي هاي مردان و زنان بزرگ و بزرگوار است كه كريمانه مي بخشند و مي دانند دنيا فقط صحنه نقش آفريني است و آفرين بر كسانيكه اين نقش آفريني را براي ارتقا فكر و معنويت همنوعان و هم وطنان خود صرف مي كند. كسي صرفا با داشتن پول فراوان در دنيا و قيامت نام نيك به دست نمي آورد بلكه نام نيك و ماندگاري با چگونه صرف كردن آن پول است . گاهي مي بينيم چهل سال پس از فوت يك باني خيري نام او همچنان بر سردر آن مسجد و مدرسه ماندگار مي شود. او اين كار را براي فخرفروشي و ريا انجام نداده است بلكه هدفش در وهله اول براي رضاي خدا و فرهنگ سازي براي ادامه راهش از سوي بقيه افراد متمول جامعه بوده است زيرا هزينه كردن پول براي ديگران روحي به عظمت دريا و سخاوتي همچون باران نياز دارد كه هيچ كس نمي تواند خود را جاي آن افراد بگذارد مگر اينكه در اين مسير از آزمون هاي سخت گذشتن از مال و وقت موفق بيرون آمده باشد.
ما در اين گزارش مي خواهيم با معرفي بخشي ازنيازهاي دانش اموزان اين مرز وبوم به داشتن سرپناهي مناسب براي كسب معرفت و علم اشاره كنيم و از آنهايي كه به نوعي دستي در اين كار دارند و در خدمت خيرين مدرسه سازي هستند قدرداني كنيم كه البته در بسياري موارد گمنام مي مانند.
آقاي شاهمرادي مدير امور مشاركت هاي مردمي آموزش وپرورش استان كردستان با اشاره به ضرورت همكاري بيشتر خيرين مدرسه ساز براي احداث مدارس در روستاها و نوسازي مدارس فرسوده آن مي گويد : استان كردستان داراي غناي فرهنگي بسيار بالايي است سرشار از استعداد و جوان هاي مستعد كه ديگر استاني محروم به حساب نمي آيد چون خدمات نظام در استان كردستان به طور ويژه بوده كه از بسياري ديگر از استان هاي كشور جلوتر رفته است و اصلا قابل مقايسه با استان هاي همسايه خود نظير كرمانشاه هم نيست .
وي مي افزايد : چنين استان رو به رشدي در زمينه هاي فرهنگي اجتماعي و صنعتي حدود 11 هزار كلاس درس كمبود دارد و بخشي از مدارس آن هم دونوبته هستند و اگرچه در سال هاي اخير مشاركت هاي مردمي در ساخت مدرسه رشد چشمگري داشته ولي نيازها همچنان پابرجاست زيرا درصد بسيار زيادي از مدارس به ويژه مدارس روستايي نيازمند نوسازي و توسعه و تجهيز هستند.
آقاي شاهمرادي درباره تعهدات خيرين مدرسه ساز در استان كردستان هم مي گويد : سال گذشته تعهدات خيرين مدرسه ساز در كردستان 15 ميليارد تومان بوده در حاليكه در سالهاي پيش از آن به ترتيب 9 4 2 و در سال 81 تنها حدود 330 تا 340 ميليون تومان بوده كه رشد شديد خود را نشان مي دهد.
وي مي افزايد : همچنان كه اشاره كردم عليرغم حضور پررنگ خيرين مدرسه ساز باز هم در استان نياز به ساخت فضاهاي جديد آموزشي وجود دارد ضمن آنكه بخشي از خيرين ما در خارج از استان هستند كه بسياري در ساير استان ها و خارج از كشور زندگي مي كنند اما به دليل ميهن دوستي سرمايه هاي خود را براي ساخت فضا به استان كردستان مي آورند كه ما از همه آن ها سپاسگزاريم .
مدير امور مشاركت هاي مردمي كردستان مي گويد : يكي ديگر از نواقص مدارس موجود ضعف امكانات است در حاليكه در عصر حاضر ايجاد امكانات كمك آموزشي در مدارس حق فرزندان ما در اين كشور است كه در اين بخش هم خيرين در سراسر كشور مي توانند حضور معناداري داشته باشند در مناطق مختلف كشور ممكن است مدرسه باشد ولي همانند زندگي عادي ما انسان ها امكانات جديد هم وارد مي شود كه مدارس كشور از آن محروم هستند و خيرين مي توانند در اين بخش ها مساعدت نمايند و به كمك آموزش وپرورش بيايند.
آقاي شاهمرادي ادامه مي دهد : بخش ديگري كه خيرين محترم مي توانند وارد شوند و اثرات خيري از خود برجاي بگذارند كمك به دانش آموزان بي بضاعت است . اكنون ما در شهرها و روستاهاي كشور دانش آموزان فراواني داريم كه به دليل فقر اقتصادي از تحصيل باز مي مانند دانش آموزاني كه استعداد و هوش فراواني دارند. دانش آموزاني هم هستند كه بدون تغذيه مناسب در مدرسه حاضر مي شوند. وي مدرسه داري را نيز عرصه مناسبي براي حضور خيرين ارزيابي مي كند و مي افزايد : هزينه هاي جاري مدارس اكنون به دليل شرايط خاص اقتصادي بسيار زياد شده كه با بودجه هاي عادي دولتي قابل تامين نيست .
آقاي جواد كماسي مديرعامل جامعه خيرين مدرسه ساز كشور هم با اشاره به اين موضوع كه هم اكنون در كار مدرسه سازي خيرين مدرسه ساز حتي از دولت هم پيشي گرفته اند مي گويد : خوشبختانه در سال هاي اخير ميزان حمايت هاي خيرين مدرسه ساز هر ساله افزايش داشته است و اين مشاركت عليرغم كاهش تعداد دانش آموزان ضروري تر از گذشته هم شده چرا كه شرايط و نيازهاي تحصيلي با گذشته تغييرات بسياري يافته است .
وي ادامه مي دهد : مهمتر از آن اينكه اكنون هنوز بسياري ازمدارس در كشور دونوبته كار مي كنند در حاليكه استاندارد فعاليت مدارس يك نوبته است پس هم اكنون نيز به تعداد مدارس دونوبته ما مدارس جديد نياز داريم وبايد به اين مدارس مدارس فرسوده را هم اضافه كرد زيرا بسياري ازمدارس موجود نيز عمر مفيد خود را از دست داده اند و هر سال هم به اين تعداد اضافه مي شود.
مديرعامل جامعه خيرين مدرسه ساز ادامه مي دهد : اكنون نظام آموزشي كشور به شدت نيازمند امكانات جديد آموزشي و تربيتي است تا بتواند شيوه هاي آموزشي را به روز كند و از تكنولوژي آموزشي جديد در فرايند تعليم و تربيت استفاده ببرد اين موارد هم مي طلبد كه مدارس ما حتي آنهايي كه ساختمان هاي جديدي دارند به امكانات نوين اموزشي مجهز شوند تا فرزندان اين مرز وبوم با پيشرفت هاي روز جهان همراه شوند وعقب نمانند.
وي مهاجرت ها از نقطه اي به نقطه ديگر و حتي كمك به عشاير را نيز از ضروريات احداث مدارس جديد مي خواند و مي افزايد : حاشيه شهرهاي بزرگ همه ساله جمعيت جديدي از مهاجران را مي پذيرد يا شهرك هاي جديدي كه ساخته مي شوند كه در نهايت آشكار مي سازد نياز به مدرسه سازي همچنان در كشور ما مشهود است و خيرين مدرسه ساز كاملا به اين موضوعات توجه دارند.
آقاي كماسي درباره تعداد خيرين مدرسه ساز هم مي گويد : البته اين يك مزيت است كه هنوز تعداد دقيق خيرين مدرسه ساز در كشور ما مشخص نشده است زيرا بسياري از اين بزرگواران كه ما هم برخي از آن ها را مي شناسيم علاقه اي به اعلام نام و نشان از خود ندارند ولي ما براي تبليغ اين كار خير خيرين را شناسايي مي كنيم و اسامي برخي از آنها در سامانه سازمان نوسازي مدارس كشور گردآوري شده كه نام حدود 17 هزار خير مدرسه ساز در آن ثبت شده است .
وي همه آن دانش آموزان و اوليايي را كه براي كمك به نوسازي مدرسه كمكي هرچند مختصر مي كنند افرادي خير معرفي مي كند و مي افزايد : هر كسي كه در مسير رشد و تعالي اين كشور مدرسه بسازد و كمكي در اين زمينه انجام دهد خير مدرسه ساز خواهد بود.
مديرعامل جامعه خيرين مدرسه ساز در مورد آفت هايي كه مي تواند فرهنگ بسيار باارزش مدرسه سازي را تهديد كند نيز مي گويد : يكي از آفت هايي كه مي تواند در جامعه ما خطرساز باشد اين است كه بگوئيم دولت همه كارها را خود به تنهايي انجام مي دهد و نيازي به حضور مردم نيست . خوشبختانه اين وضعيت نيست و مسئولان وزارت آموزش وپرورش همواره به حضور خيرين مدرسه ساز اعلام نياز كردند و خيرين مدرسه ساز نيز اين حضور را وظيفه خود مي دانند زيرا كشور را براي خود مي دانند ولي آنچه به حضور گسترده تر خيرين مدرسه ساز آسيب وارد مي سازد اين است كه مسئولان به شدت سرگرم كارهاي خود باشند و نسبت به كارهايي كه خيرين انجام مي دهند كم لطف شوند به عنوان مثال ما تعداد فراواني پروژه هاي مشاركتي ميان خيرين مدرسه ساز و دستگاه دولتي داريم كه قرارداد ساخت هم امضا شد ولي دولت به تعهد خودش براي مشاركت در ساخت مدرسه عمل نكرده كه اين كار در روحيه خيرين ما اثر منفي گذاشته و آنها را نسبت به ادامه كار دلسرد كرده است .
وي ادامه مي دهد : خيرين ما به مسايل مادي نياز ندارند اما كارشكني يا به تعبيري كم كاري مسئولان دولتي و عدم تكريم آنها را خسته مي سازد.
وي مي گويد : الان كمك هاي خيرين به مدرسه سازي حتي از بودجه هاي دولت براي اين كار پيشي گرفته و اين حركت كوچكي نيست . زيرا از يازده سال قبل كه جشنواره خيرين مدرسه ساز شروع شده كمتر از يك ميليارد تومان در سال اول پول جمع آوري شده كه خوشبختانه اين رقم اكنون به 613 ميليارد تومان رسيده كه مربوط به سال گذشته است و يقينا اين رقم در سال جاري افزايش خواهد يافت همچنانكه اين رقم بيشتر از كل رقمي است كه دولت در مدرسه سازي هزينه مي كند و بودجه دولت براي اين كار در سال قبل 500 ميليارد تومان بوده كه 113 ميليارد تومان كمتر از كمك هاي خيرين مدرسه ساز است .
وي مي افزايد : البته فقط هموطنان داخل كشور نيستند كه در مدرسه سازي كمك مي كنند بلكه حدود 700 نفر از خيرين مدرسه ساز ما در خارج از كشور زندگي مي كنند كه رقم هاي كلاني را نيز براي ساختن مدرسه در ايران مي فرستند كه بعضي از اين بزرگواران چندين ميليارد تومان براي اين حركت خير سرمايه گذاشتند و شخصي همانند مرحوم خسروشاهي كه بيش از 400 مدرسه در ايران ساختند و يا آقاي علي پور كه تاكنون در آلمان سكونت داشتند ولي براي ادامه فعاليت در كار مدرسه سازي به ايران آمدند و تاكنون 72 مدرسه به عدد شهداي كربلا ساختند و وصيت كردند تنها ساختمان خود در تهران نيز پس از او به مدرسه سازي اختصاص يابد.
دكتر مرتضي رئيسي معاون عمراني وزير آموزش وپرورش و مديركل سازمان نوسازي توسعه و تجهيز مدارس كشور هم درباره سياست هاي كلان كشور براي مدرسه سازي و حمايت از خيرين مدرسه ساز مي گويد : بدون شك اگر تلاش و همت خيرين مدرسه ساز نبود شرايط نوسازي بازسازي و تجهيز مدارس كشور به شرايط كنوني نمي رسيد كه ما در آستانه برگزاري جشن حذف كامل مدارس « كپري » برائيم .
وي مي افزايد : به نظر من شكل گيري فرايند گسترش فرهنگ مدرسه سازي نتيجه تلاش كل مسئولان و مديران سازماني و وزارتي از زمان آغاز به كار جامعه خيرين ايران است و اكنون كه به مرحله اي رسيديم كه مي بينيم ساخت مدرسه در كشور بدون حضور خيرين مفهوم ندارد نتيجه همان تلاش هايي است كه در سالهاي گذشته و پيش از مسئوليت بنده در اين سازمان انجام شده است .
وي ادامه مي دهد : اگر در شرايط عادي بخواهيم مدارس دونوبته كشور را يك نوبته نمائيم به 30 هزار ميليارد تومان بودجه براي ساخت مدارس جديد نياز داريم كه يقينا هيچگاه دولت ها نمي توانند همه اين بودجه را تامين كنند. اما با مشاركت خيرين مدرسه ساز كه كارهاي آنها را مقدس مي دانم كشور مي تواند به شرايط متعادل ايجاد فضاهاي آموزشي پرورشي و كمك آموزشي و تربيتي برسد.
آقاي رئيسي ادامه مي دهد : خيرين مدرسه ساز پشتوانه محكمي براي كل آموزش وپرورش هستند و همه تلاش ما تامين نيازهاي اجرايي اين بزرگواران است كه متاسفانه درگير ودار امور اداري كشور با مشكل مواجه مي شوند. وي به دليل حضور خانواده محترم شهدا در جمع خيرين مدرسه ساز وظايف مسئولان اجرايي را سنگين مي شمارد و مي افزايد : اين خانواده هاي بزرگوار يكبار با خون عزيزانشان نهال انقلاب اسلامي را بارورتر ساخته اند و اكنون هم سرمايه هاي مادي خود را براي ساخت مدرسه هزينه مي كنند كه تكليف مسئولان را نسبت به همه خيرين مدرسه ساز بسيار سنگين تر ساخته است .
وي مي افزايد : پس از پيروزي انقلاب اسلامي بيش از 85 هزار كلاس درس توسط خيرين مدرسه ساز ساخته شده كه اوج اين كمك ها هم در 10 سال اخير بوده است تا حدي كه از سال 77 كه جمعيت خيرين مدرسه ساز تشكيل شد كمك هاي خيرين از 17 ميليارد تومان در سال 87 به 615 ميليارد تومان رسيده كه 35 برابر شده است .
رئيس سازمان نوسازي توسعه و تجهيز مدارس كشور مي افزايد : استان هاي خوزستان هرمزگان مازندران و خراسان رضوي در ساخت و ساز مدرسه از سوي خيرين مدرسه ساز پيشگام هستند كه اميدواريم بقيه استانها هم با سرعت بيشتر در اين عرصه حركت كنند.
وي فعاليت خيرين مدرسه ساز مقيم خارج از كشور را نيز بسيار مهم ارزيابي مي كند و مي افزايد : اين افراد به دليل ميهن دوستي خود درآمدهايي را كه در خارج از كشور كسب مي كنند براي ساخت مدرسه به ايران مي آورند.
آقاي رئيسي درباره وجود برخي مشكلات و ناهماهنگي ها ميان شهرداري ها و خيرين مدرسه ساز و نياز اين افراد به واگذاري زمين مورد نياز آموزش وپرورش نيز مي گويد : تهيه زمين ديگر مشكل اساسي براي ساخت مدرسه نيست زيرا اين مشكل تا حد زيادي برطرف شده و شهرداري ها زمين هاي قابل استفاده را به آموزش وپرورش تحويل داده اند.
وي درخصوص مصوبه قانون بودجه كل كشور مبني بر معافيت آموزش وپرورش از پرداخت هرگونه عوارض مي افزايد : اين موضوع در رفع موانع موجود براي اجراي پروژه ها و همچنين برطرف سازي برخي مشكلات ميان آموزش وپرورش و شهرداريها بسيار موثر خواهد بود.
معاون عمراني وزير آموزش وپرورش مي افزايد : براي كمك به خيرين مدرسه ساز حتما بايد استانداران فرمانداران شهرداران و ادارات دولتي مستقر در شهرستان ها مساعدت نمايند تا هيچ گرهي در كار آنها پديد نيايد ضمن آنكه آنها خود بايد در زمينه انعكاس اين فعاليت ها در استان و شهرستان خود پيشگام باشند زيرا اگرچه نيت خيرين مدرسه ساز انجام عمل خير است اما آنها نبايد در مسير اجرا دچار مشكلات اداري و ارگاني شوند.
حتما تاكنون به ضرورت انسجام فعاليت دستگاههاي دولتي براي همراهي با خيرين مدرسه ساز پي برده ايم چرا كه فرد خيري كه با صرف هزينه هاي شخصي وارد اين كار شده ـ كه گذشتن از آن براي بسياري از آدمها كار ساده اي نيست ـ ديگر نبايد هم پول صرف كند و هم خود را گرفتار بروكراسي اداري در كشور بداند.
البته افزايش حضور خيرين مدرسه ساز گواه بسيار مناسبي است كه شرايط براي حضور اين بزرگواران تا حد بسيار زيادي فراهم آمده است اما آنجايي كه دبيركل جامعه خيرين مدرسه ساز مي گويد « چون دولت به تعهدات خود عمل نكرده است خيرين دلسرد شده اند » هشداري در اين زمينه محسوب مي شود زيرا آن فرد خيري كه مي خواهد در قالب مشاركت 50 درصدي 30 ميليون تومان بابت ساخت يك مدرسه هزينه كند دولت و مجريان دستگاه وزارت آموزش وپرورش مي بايست بدون كوچكترين تعللي با خير مدرسه ساز همراه شوند و تا بناي كامل مدرسه و تجهيزات همواره همراه خير مدرسه ساز باشند. ما هم مي دانيم ممكن است مشكلات بودجه هاي مصوب پيش آيد و كارها در چرخه اداري و قانوني با مشكلاتي مواجه شود اما اگر مسئولان وزارت آموزش وپرورش شرايط را پيشتر پيش بيني كنند و حداقل خود را با 50 درصد حركت هاي خيرين مدرسه ساز هماهنگ سازند تاخيرهاي موجود حذف خواهد شد.
مساله مهم ديگر توجه به جايگاه زنان خير مدرسه ساز است بسياري ازخانمها هم علاقمند هستند در مدرسه سازي مشاركت نمايند اما چون در برخي مواقع خودشان نمي توانند حضوري فيزيكي داشته باشند سازمانهاي آموزش وپرورش مي توانند با ايجاد تعاوني هاي زنان مدرسه ساز مشاركت بانوان خير را نيز كه تعداد آنها در كشور ما كم نيست جلب كنند.
كار و عمل انسان دوستانه و خداپرستانه آن فرد خيري كه 10 20 و 70 مدرسه مي سازد را نمي توان با هيچ قيمتي قدر دانست كار خيري كه روزانه دل هزاران دانش آموز را شاد مي سازد
گذشتن از مال همانند گذشتن از جان سخت است و تنها ويژگي مردان و زنان بزرگ و بزرگوار است كه كريمانه مي بخشند و به همنوعان خود خدمت مي كنند
آقاي شاهمرادي مدير امور مشاركت هاي مردمي آموزش وپرورش كردستان : فراهم آوردن امكانات كمك آموزشي و تربيتي در مدارس با توجه به نيازهاي روز مدارس ثوابي همچون مدرسه سازي دارد
آقاي جواد كماسي مديرعامل جامعه خيرين مدرسه ساز كشور : خيرين مدرسه ساز در كشور سال گذشته 613 ميليارد تومان براي ساخت مدرسه هزينه كرده اند در حاليكه بودجه دولت براي مدرسه سازي در كشور 500 ميليارد تومان بوده است يعني خيرين مدرسه ساز از دولت پيشي گرفته اند.
دكتر مرتضي رئيسي معاون عمراني وزير آموزش وپرورش : تا زمانيكه مدارس دونوبته و فرسوده در كشور هست نياز به مدرسه سازي هم جدي است
اگر در شرايط عادي بخواهيم مدارس دونوبته را به يك نوبته تبديل كنيم بايد 30 هزار ميليارد تومان به مدرسه سازي اختصاص دهيم
