روزنامه جمهوري اسلامي 09/03/1388 صفحه سياسي
*****
جنوب آسيا در سياست خارجي اسراييل


  • قسمت اول
    اسراييل بر اساس نظريه « موازنه تهديد » ـ كه به موجب آن دولتها در مقابل آنها كه منشا بيشترين تهديد هستند متحد مي شوند ـ خود را در چارچوب استراتژي « مهار جديد » آمريكا كه از همه طرف به دنبال محاصره و اعمال فشار بر ايران است قرار داده است . در « مهار جديد » كه حادثه 11 سپتامبر زمينه مناسبي را براي اجراي آن فراهم كرد آمريكا براي مهار ايران در سيستم هاي منطقه اي همجوار ايران از جمله آسياي مركزي جنوب آسيا و حتي كشورهاي همسايه ايران مانند عراق و افغانستان حضور يافته است .
    در اين سياست اسراييل جايگاه مهمي دارد و به عنوان يك قدرت هژمون منطقه اي سازگار با هژمون بين المللي به دنبال خنثي كردن تهديدات ايران در مقام يك قدرت ضدهژمون است . آمريكا همان گونه كه پس از خروج نيروهاي انگليسي از خليج فارس در سال 1350 سياست به كارگيري قدرتهاي منطقه اي براي حفظ منافع خود را به كار گرفته و به همين دليل سياست 2 ستوني با حضور ايران و عربستان را اجرا كرد از دهه 1370 و بويژه پس از حادثه 11 سپتامبر نيز تلاش مي كند هژمونهاي سازگار منطقه اي خود را تقويت و ضد هژمونهاي منطقه اي را مهار كند. از نظر زماني جنوب آسيا جديدترين سيستم منطقه اي است كه آمريكاو اسراييل ايفاي نقش جدي وفعال در آن را دنبال مي كنند. هژموني آمريكا در چارچوب سياست مهار جديد پيش از اين به ميزان زيادي در آسياي مركزي و قفقاز اجرا شده است .
    به طور خلاصه آمريكا و اسراييل تلاش مي كنند كه در منطقه جنوب آسيا هند و پاكستان را به قدرت هژمون منطقه اي سازگار با هژمون جهاني تبديل كنند و به اين وسيله مانع حضور تاثيرگذار ايران در اين سيستم منطقه اي شوند و از دستيابي به اهداف بلندمدت آن در اين ناحيه جلوگيري كنند. علاوه بر اين آمريكا تلاش مي كند تا به اين وسيله از ظهور هژمونهاي جهاني از جمله چين نيز جلوگيري كند.
    اسراييل و جنوب آسيا
    1 ) پيش از دهه 1370
    گسترش روابط اسراييل باهند و برقراري روابط ديپلماتيك آن با پاكستان در دهه هاي 1330 تا 1370 باموانع زيادي روبه رو بود. علاوه بر جنگ هاي مكرر اسراييل با كشورهاي عرب دولت هند نيز در سياست خارجي خود داراي يك جهت گيري ويژه بود . دولت هند در سال 1330 در زمان نخست وزيري « جواهر لعل نهرو » اسراييل را به رسميت شناخت اما روابط ديپلماتيك ميان آنها تا سال 1371 برقرار نشد . دليل اصلي اين امر حمايت هند از آرمان فلسطين و ابراز همدردي با عراق و فلسطيني ها بود. هند يكي از بنيانگذاران جنبش عدم تعهد بود كه از نهضت هاي ضد استعماري در سراسر جهان حمايت مي كرد و اين امر به منزله حمايت گسترده از سازمان آزاديبخش فلسطين (ساف ) بود. هند يكي از كشورهاي غيرعربي بود كه استقلال فلسطين رابه رسميت شناخت و از جمله كشورهايي بود كه اجازه داد ساف دردهلي نو سفارتخانه ايجادكند.
    وجود يك اقليت 130 ميليون نفري مسلمان در هند حضور حزب كنگره هند در راس قدرت قرار گرفتن در بلوك شرق حضور صدها هزار كارگر هندي در كشورهاي عربي و از همه مهمتر ضرورت مقابله بانفوذ پاكستان در جهان عرب موجب شد كه هندوستان تمايلي براي برقراري روابط ديپلماتيك با اسراييل نداشته باشد و اين وضعيت با وجود برخي همكاري هاي نظامي تا سال 1371 ادامه يافت و تلاشهاي اسراييل براي نزديك شدن به هند به نتيجه نرسيد.
    مقامات اسراييلي از سال 1327 به شيوه هاي مختلف به دنبال برقراري رابطه با پاكستان بوده اند . اين در حالي است كه پاكستاني ها به دلايل متعدد تا سالهاي اخير چراغ سبزي در اين رابطه به اسراييلي ها نشان ندادند. « محمدعلي جناح » بنيانگذار پاكستان 3 دهه قبل از اعلام استقلال اين كشور از هند با اعلاميه بالفور براي تشكيل يك دولت يهودي مخالفت كرد. رهبر حزب مسلم ليگ معتقد بود كه فلسطين بخشي از سرزمين امت اسلامي است و غيرمسلمانان حق تسلط بر آن را ندارند. اين مواضع « جناح » توسط ديگر مقامات دولت پاكستان به كرات تكرار شد. اين كشور از جمله مخالفين اصلي طرح تقسيم فلسطين در سازمان ملل نيز بود. پاكستان در كنفرانس باندونگ كه قرار بود تعداد زيادي از كشورهاي آسيايي و آفريقايي در آن شركت كنند با حضور اسراييل در اين كنفرانس مخالفت كرد. اندونزي و پاكستان مخالف حضور اسراييل هند و سريلانكا موافق حضور اين رژيم در كنفرانس باندونگ بودند. ظفرالله خان سفير پاكستان در سازمان ملل در فروردين 1334 گفت : فلسطين تنها يك موضوع عربي نيست بلكه به همه جهان اسلام تعلق دارد و پاكستان اسراييل را به رسميت نخواهد شناخت .
    مواضع ضد اسراييلي پاكستان در دهه هاي 1330 تا 1360 جنبه عملي بيشتري به خود گرفت . هنگام ملي شدن كانال سوئز 22 كشور در لندن جمع شدند و از جمال عبدالناصر خواستند كه اجازه عبور و مرور به كشتي ها را بدهد . هند از اين درخواست حمايت اما پاكستان با آن مخالفت كرد . موشه دايان در خلال جنگ 1352 گفت : هواپيماهاي پاكستاني از فراز اردن گذشتند و اين به معني مشاركت آن كشور در جنگ با اسراييل است . وي افزود : هواپيماهاي اسراييلي يك هواپيماي پاكستاني را در آسمان سوريه ساقط كرده اند . در دومين نشست سران سازمان كنفرانس اسلامي در سال 1353 پاكستان تلاش زيادي براي به رسميت شناختن سازمان آزاديبخش فلسطين به عنوان نماينده مشروع فلسطيني ها كرد. « ذوالفقار علي بوتو » كه حدود 2 دهه در پست هاي حساس سياستگذاري پاكستان نقش داشت با اسراييل مخالفت كرد . وي گفت : بيت المقدس متعلق به مسلمانان است نه غيرمسلمانان . دولت پاكستان در راستاي همبستگي سياست خارجي خود با جهان اسلام در سازمان ملل از اعراب عليه اسراييل حمايت كرده درخواست هاي مكرر اسراييل براي كمك به مردم حادثه ديده پاكستان در حوادث طبيعي را رد نموده از رقابت هاي ورزشي با ورزشكاران اسراييلي اجتناب ورزيده حامي تحريم اسراييل بويژه در حوزه فرهنگي و تجاري بوده حاكميت اردن را بر كرانه باختري به رسميت شناخته نيروهاي سازمان آزاديبخش فلسطين را آموزش داده قطعنامه اي را در سال 1346 در مورد رد حاكميت اسراييل بر بيت المقدس پيشنهاد نموده و به آمريكا در مورد انتقال سفارت خود از تل آويو به بيت المقدس هشدار داد.
    در مقابل اين حجم از مخالفت هاي پاكستان مقامات اسراييل مماشات به خرج داده اند اما از 6 دهه پيش به موازات تلاشهاي خود براي نزديك شدن به هند در جهت برقراري رابطه با پاكستان نيز تلاش كرده اند. در گزارش مفصلي كه توسط « مركز مطالعات استراتژيك يافي » تهيه شده مهمترين ديدارهاي مذكور در واشنگتن نيويورك (مقر سازمان ملل ) رانگون توكيو لاگوس آنكارا تهران كاراكاس اتاوا بروكسل رم و لندن انجام شده اند.
    پاكستان در اين مقطع خود را جزئي از جهان اسلامي دانست و به دنبال آن بودكه حمايت مسلمانان و بويژه اعراب را در مناقشه خود با هند بر سر كشمير جلب كند. از نظر پاكستاني ها كشمير از وضعيت مشابهي با فلسطين برخوردار بود زيرا اين 2 منطقه توسط هندوها و يهوديان اشغال شده اند . ديپلمات هاي پاكستاني تلاش مي كردند موضوع كشمير را نيز به عنوان يكي از دستور كارهاي سازمان كنفرانس اسلامي قرار دهند. بنابراين اسراييل طي اين مدت نتوانست روابط رسمي با پاكستان برقرار نمايد در حالي كه هند آن را به رسميت شناخته بود اما روابط ديپلماتيك با آن نداشت .
    2 ) پس از دهه 1370
    با فروپاشي اتحاد جماهير شوروي و تغيير معادلات بين المللي و منطقه اي تعامل اسراييل و جنوب آسيا وارد مرحله جديدي شد. تلاشهاي متقابل هند و اسراييل موجب شد كه ابتدا روابط كنسولي آنها برقرار شود و پس از آن در نهم بهمن 1371 روابط ديپلماتيك ميان آنها برقرار گرديد . بعد از برقراري روابط ديپلماتيك ابتدا شيمون پرز وزير امور خارجه وقت اسراييل در ارديبهشت 1372 از دهلي نو ديدار كرد و پس از وي وايزمن رئيس جمهور و سپس در سال 1372 آريل شارون به هند سفر كردند . در مقابل مقامات ارشد هند نيز به تل آويو رفتند . در اين سفرها توافقنامه هاي متعددي در زمينه هاي امنيتي نظامي اقتصادي كشاورزي علمي و... منعقد شد.
    تلاش هاي اسراييل براي برقراري رابطه با پاكستان نيز پس از چندين دهه ناكامي از اوايل دهه 1370 تشديد شد . برقراري روابط ديپلماتيك هند با اسراييل و آگاهي مقامات تل آويو از رقابت پاكستاني ها با همسايه هسته اي خود موجب شد بار ديگر آنها تلاشهاي خود را براي نزديكي به پاكستان از سر گيرند. تفاوت اين مرحله با مرحله قبلي اين بود كه پاكستاني ها نيز چراغ سبز نشان مي دادند. « سيده عبيده حسين » سفير پاكستان در آمريكا به دنبال ابراز اميدواري وزارت امور خارجه اسراييل براي برقراري رابطه با ساير كشورهاي آسيايي ـ پس از چين و هند ـ در مصاحبه اي مطبوعاتي در 11 بهمن ماه 1371 گفت : وقتي فلسطيني ها با اسراييل وارد مذاكره مستقيم شده اند و روابط كامل هند با اسراييل برقرار شده دليلي براي عدم برقراري روابط پاكستان با اسراييل وجود ندارد. سخنگوي وزارت امور خارجه پاكستان اظهارات عبيده حسين را تكذيب كرد ولي با اين وصف چندين ديدار محرمانه بين مقامات ارشد اسراييلي و پاكستان انجام شد . اگر چه قرار بود « نواز شريف » نخست وزير پاكستان و « شيمون پرز » وزير امورخارجه اسرائيل در 25 آذر 1371 در توكيو با هم ديدار كنند اما اين ديدار برگزار نشد . تلاش ديگري نيز براي ديدار مقامات 2 كشور در سال 1372 در داووس سوئيس طراحي شد كه آن هم انجام نشد .
    البته در سطوح پايين تر مقامات اسرائيل و پاكستاني بارها با يكديگر ديدار كردند. « جاد ياكوبي » سفير اسرائيل در سازمان ملل در سال 1371 با يك هيئت پاكستاني ديدار كرد . قبل از آن اسراييل از عضويت پاكستان در شوراي امنيت حمايت كرده بود . « جمشي مركار » سفير پاكستان در سازمان ملل در 27 اسفند 1372 با « اسحاق رابين » نخست وزير اسرائيل ديدار كرد . در سال 1374 « ياكوبي » چندين ديدار نيز با « احمد كمال » سفير پاكستان در سازمان ملل انجام داد .
    در نيمه اول دهه 1370 مطبوعات اسرائيل اخباري درباره سفر هيئت هاي مطبوعاتي اسرائيل به پاكستان منتشر كردند و در برخي مطبوعات پاكستان نيز بر لزوم تغيير مواضع پاكستان در قبال اسرائيل تحليلهايي منتشر شد. در سال 1373 ياسر عرفات « بي نظير بوتو » نخست وزير وقت پاكستان را براي سفر به نوارغزه دعوت كرد و مقامات اسراييل از پاكستان خواستند تا رسما از تل آويو درخواست ويزاي ورود كند اما پاكستان مرجع صدور اين مجوز را فلسطين مي دانست نه اسرائيل . اين موضوع باعث شد وقفه اي در تلاشهاي طرفين براي نزديكي به يكديگر ايجاد شود. با اين حال « بوتو » با « عزر وايزمن » رئيس جمهور اسراييل در آفريقاي جنوبي ديدار كرد . در 17 بهمن 1375 يك هيئت از خبرنگاران پاكستان به اسرائيل رفت در هفتم آبان 1377 « عزر وايزمن » و « رفيق تارر » روساي جمهوري 2 كشور در مراسم هفتاد و پنجمين سالگرد تشكيل تركيه جديد با يكديگر دست دادند و سرانجام در دهم شهريور 1384 « خورشيد قصوري » و « سيلوان شالوم » وزراي امور خارجه پاكستان و اسرائيل در استانبول با يكديگر ديدار كردند. « قصوري » پس از اين ديدار گفت : پس از تحولات اخير در اسراييل و تخليه نوار غزه اسلام آباد تصميم به برقراري مناسبات سياسي با اسرائيل گرفته است . وي افزود : پاكستان يك كشور بزرگ اسلامي است و معتقد است دستيابي به صلح منطقه اي و جهاني در گرو پايان دادن به مناقشات طولاني مدت مانند فلسطين و كشمير است .
    ج ) نقش سازمانهاي بين المللي صهيونيستي در گسترش نفوذ اسراييل در جنوب آسيا
    يكي از وجوه تمايز سياست خارجي اسرائيل با كشورهاي ديگر پراكندگي بخش عمدهاي از جمعيت بالقوه آن يعني يهوديان در كشورهاي مختلف به تبع آن وجود سازمانها و لابي قدرتمند صهيونيستي است .
    اگر چه سازمانهاي صهيونيستي سالهاست كه در كشورهاي مختلف فعاليت دارند به گونه اي كه قدمت برخي از آنها مانند كميته يهوديان آمريكا به بيش از 100 سال پيش باز مي گردد اما در عصر جهاني شدن زمينه براي فعاليت سازمانهاي غير دولتي فراهم شده است .به گفته « ويليام كنلي » فن آوري نوين ارتباطات امكاني را فراهم آورد كه سطوح بي سابقه اي از ارتباطات انساني را تحقق بخشيد و آنها را قادر ساخته تا نه تنها در عرصه نهادهاي دولتي بلكه از طريق فعاليت هاي شهروندي و سازمانهاي غير دولتي به ايفاي نقش بپردازند. سازمانهاي صهيونيستي برخي از ويژگي هاي سازمانهاي غير دولتي از جمله انجام فعاليت موثر در بيش از يك كشور را دارند.
    در رابطه با سياست خارجي اسراييل در جنوب آسيا سازمانهاي صهيونيستي نقش ويژه اي را ايفا مي كنند زيرا از يك طرف اكثر اين سازمانها در آمريكا واقع شده اند كه هند و پاكستان حتي ساير كشورهاي آسيايي مانند چين براي همپيماني با آن با يكديگر به رقابت مي پردازند و از طرف ديگر در فقدان رابطه ديپلماتيك اسراييل با پاكستان اين سازمانها نقش تسهيل كننده اي را ايفا مي كنند.با توجه به اهميت اين موضوع ابتدا به نقش اين سازمانها در قبال برقراري رابطه اسرائيل با پاكستان مي پردازيم .
    سازمانهاي صهيونيستي باتوجه به اينكه اسراييل و پاكستان رابطه ديپلماتيك ندارند تلاش هاي خود را براي زمينه سازي برقراري روابط ديپلماتيك ميان آنها متمركز كردند .اگر از اقدامات برخي صهيونيست هاي متنفذ از جمله « ادموند روچليد » در دهه 1330 يعني در نخستين سالهاي تشكيل اسراييل و پاكستان ـ دعوت از بازرگانان بزرگ پاكستاني براي سفر به اسرائيل ـ بگذاريم از اوايل دهه 1370 كه روابط هند و اسرائيل تقويت شد سازمانهاي صهيونيستي تلاش خود را براي برقراري روابط ديپلماتيك ميان پاكستان و اسرائيل آغاز كردند . در سال 1371 انجمن ضد افترا و بناي بريث در نامه اي به « شهريارخان » معاون وزير امور خارجه وقت پاكستان نوشتند : يقينا برقراري روابط ميان اسرائيل و پاكستان يك عصر جديد در زمينه اقتصادي سياسي فرهنگي و اجتماعي را ميان 2 طرف به وجود خواهد آورد كه به سود طرفين خواهد بود.
    در سال 1372 سازمانهاي صهيونيستي تلاش خود را براي برقراري رابطه ميان پاكستان و اسرائيل آغاز كردند . در اين سال نمايندگاني از كميته يهوديان آمريكا و انجمن ضد افترا با سفراي پاكستان در سازمان ملل و آمريكا ديدار كردند. « ايزي ليبلر » معاون كنگره يهوديان آمريكا از 23 تا 25 بهمن از اسلام آباد ديدن كرد . تدارك اين سفر با وزارت امور خارجه اسرائيل و استراليا (به علت تابعيت استراليايي ليبلر) و وزارت امور خارجه آمريكا هماهنگ شد. سيده عبيده حسين سفير پاكستان مقدمات ديدار « ليبلر » با « شهباز شريف » (برادر متنفذ نواز شريف نخست وزير وقت را فراهم كرد. « ليبلر » در ديدار با شريف گفت : تغيير رويكرد پاكستان به اسرائيل باعث احياي چهره مخدوش پاكستان نزد آمريكا مي شود . ليبلر در 30 فروردين 1372 نيز با يك هيئت بلند پايه پاكستاني در لندن ديدار كرد اما يك روز قبل از اين ديدار نواز شريف از قدرت ساقط شده بود . در 23 ارديبهشت 1372 نيز نمايندگان انجمن ضد افترا با سفير پاكستان در آمريكا ديدار كردند.
    كنگره يهوديان آمريكا از جمله سازمانهاي صهيونيستي است كه براي برقراري رابطه اسرائيل و پاكستان دور جديد تلاشهاي خود را از سال 1382 آغاز كرد . « جك روزن » رئيس اين كنگره در شهريور 1384 روند تلاش سازمانهاي صهيونيستي بويژه سازمان متبوع خود در اين رابطه را اين گونه شرح مي دهد :
    تلاش هاي ما به 2 سال پيش باز مي گردد . در نتيجه گفت و گوهاي غير رسمي با تعدادي از مقامات پاكستان و بويژه « جامعه آمريكايي ـ پاكستاني » من و تعداد ديگري از رهبران كنگره يهوديان آمريكا به پاكستان دعوت شديم و با پرويز مشرف ملاقات كرديم ... چون اين سفر از نظر سياسي بسيار حساس بود ما با مقامات ارشد امنيتي در واشنگتن و تل آويو مشورت كرديم و چند هفته قبل از آن نيز با جرج بوش رئيس جمهور آمريكا گفت و گو كرده بوديم كه وي گفت شرايط مساعدي براي ديدار شما با مشرف فراهم شده است . از آن زمان به بعد سازمانهاي يهودي آمريكا تلاش گسترده اي را براي برقراري ارتباط با كشورهاي مسلمان ميانه رو آغاز كردند. »
    جك روزن در مصاحبه با يك شبكه تلويزيوني خصوصي « جئو » پاكستان نيز گفت : اسرائيل روابط دوستانه اي با بسياري از كشورهاي عرب داشته و قصد دارد با پاكستان نيز دوست باشد. اين تنها آغاز روند طولاني مدت عادي سازي روابط با پاكستان است و ما تلاش مي كنيم به اين فرآيند سرعت بخشيم . اسرائيل مي تواند در زمينه هاي مختلف از جمله كشاورزي و پزشكي به پاكستان كمك كند. »
    كنگره يهوديان آمريكا نه تنها زمينه ديدار « خورشيد قصوري » وزير امور خارجه پاكستان و « سيلوان شالوم » وزير امور خارجه اسرائيل را در استانبول فراهم كرد بلكه به دنبال رايزني هاي فراوان « پرويز مشرف » رئيس جمهوري سابق پاكستان را متقاعد كرد كه هنگام سفر به آمريكا در جمع اعضاي اين كنگره سخنراني كند . « مشرف » در 26 شهريور 1384 در اين زمينه طي سخنان مفصلي گفت : « از آقاي جك روزن كه مرا به كنگره يهوديان آمريكا دعوت كرد سپاسگزارم . اين يك فرصت بي نظير است زيرا موجب مي شود كه ما تهديدات و نگراني هاي متقابل را درك كنيم ... من تاكيد مي كنم كه بين اسلام و يهوديت تشابهات زيادي وجود دارد و موارد اختلاف آنها بسيار محدود است ... وقتي من فيلم مشهور « فهرست شيندلر » را مي بينم به ياد اين جمله قرآن مي افتم كه مي گويد كشتن يك انسان بي گناه مانند كشتن همه بشريت است و نجات يك انسان مانند نجات همه بشريت است ... در اين قرن خونين يهوديان بزرگترين تراژدي خود در هولوكاست را تجربه كردند... پاكستان اختلاف مستقيمي با اسرائيل ندارد. ما تهديدي براي امنيت اسرائيل نيستيم و مطمئنيم كه اسراييل نيز تهديدي براي پاكستان محسوب نمي شود اما مردم ما همبستگي عميقي با مردم فلسطين دارند و تشكيل يك دولت مستقل براي آنها را خواستارند. در پاسخ به اقدام آريل شارون در عقب نشيني از نوارغزه پاكستان تصميم گرفته است با اسراييل ارتباط رسمي داشته باشد... چه علامتي براي صلح بهتر از گشودن سفارتخانه ها در اسراييل از سوي كشور اسلامي چون پاكستان مي تواند وجود داشته باشد.
    از نظر زماني جنوب آسيا جديدترين سيستم منطقه اي است كه آمريكاو اسراييل ايفاي نقش جدي وفعال در آن را دنبال مي كنند. هژموني آمريكا در چارچوب سياست مهار جديد پيش از اين به ميزان زيادي در آسياي مركزي و قفقاز اجرا شده است
    به طور خلاصه آمريكا و اسراييل تلاش مي كنند كه در منطقه جنوب آسيا هند و پاكستان را به قدرت هژمون منطقه اي سازگار با هژمون جهاني تبديل كنند
    تلاش هاي اسراييل براي برقراري رابطه با پاكستان نيز پس از چندين دهه ناكامي از اوايل دهه 1370 تشديد شد . برقراري روابط ديپلماتيك هند با اسراييل و آگاهي مقامات تل آويو از رقابت پاكستاني ها با همسايه هسته اي خود موجب شد بار ديگر آنها تلاشهاي خود را براي نزديكي به پاكستان از سر گيرند. تفاوت اين مرحله با مرحله قبلي اين بود كه پاكستاني ها نيز چراغ سبز نشان مي دادند
    در هفتم آبان 1377 « عزر وايزمن » و « رفيق تارر » روساي جمهوري 2 كشور در مراسم هفتاد و پنجمين سالگرد تشكيل تركيه جديد با يكديگر دست دادند و سرانجام در دهم شهريور 1384 « خورشيد قصوري » و « سيلوان شالوم » وزراي امور خارجه پاكستان و اسرائيل در استانبول با يكديگر ديدار كردند
    در رابطه با سياست خارجي اسراييل در جنوب آسيا سازمانهاي صهيونيستي نقش ويژه اي را ايفا مي كنند زيرا از يك طرف اكثر اين سازمانها در آمريكا واقع شده اند كه هند و پاكستان حتي ساير كشورهاي آسيايي مانند چين براي همپيماني با آن با يكديگر به رقابت مي پردازند و از طرف ديگر در فقدان رابطه ديپلماتيك اسراييل با پاكستان اين سازمانها نقش تسهيل كننده اي را ايفا مي كنند
    كنگره يهوديان آمريكا نه تنها زمينه ديدار « خورشيد قصوري » وزير امور خارجه پاكستان و « سيلوان شالوم » وزير امور خارجه اسرائيل را در استانبول فراهم كرد بلكه به دنبال رايزني هاي فراوان « پرويز مشرف » رئيس جمهوري سابق پاكستان را متقاعد كرد كه هنگام سفر به آمريكا در جمع اعضاي اين كنگره سخنراني كند