آينده نگري امام خميني (ره )
جواد منصوري بخش سوم و پاياني
پيامبر اكرم صلي الله عليه و آله و سلم فرمود :
صنفان من امتي اذا صلحا صلحت امتي و اذا فسدا فسدت امتي الامرا و العلما « دو گروه از امت من اگر صالح باشند امت من صالح مي شود و اگر فاسد باشند امت من فاسد مي شود. زمامداران (مديران ) و دانشمندان .
در آينده نگري امام نقش مردم و مديريت نظام همراه و همگام ديده شده است . به اين ترتيب كه ضمن تاكيد بر اهميت دستگاه مديريت و رهبري كشور و تاثير آن بر روند تحولات آينده مردم نيز داراي نقش و مسئوليت سنگين و حساس مي باشند. به طوري كه مردم مي توانند تاثير تعيين كننده اي در دستگاه مديريت و رهبري به صورت مستقيم يا غيرمستقيم داشته باشند. تاكيد بر شركت در انتخابات حضور در صحنه هاي سياسي و اجتماعي انجام امر به معروف و نهي از منكر و شركت در نمازهاي جمعه در اين راستا مي باشند.
وصيت من به ملت شريف آن است كه در تمام انتخابات چه انتخاب رئيس جمهور و چه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي و چه انتخاب خبرگان براي تعيين شوراي رهبري يا رهبر در صحنه باشند. و اشخاصي كه انتخاب مي كنند روي ضوابطي باشد كه اعتبار مي شود.... از اين قرار عدم دخالت ملت از مراجع و علما بزرگ تا طبقه بازاري و كشاورز و كارگر و كارمند همه و همه مسئول سرنوشت كشور و اسلام مي باشند چه در نسل حاضر و چه در نسلهاي آتيه و چه بسا در بعض مقاطع عدم حضور و مسامحه گناهي باشد كه در راس گناهان كبيره است . (1 )
4 ـ تضعيف فرهنگ انقلاب
فصل اساسي نظريه هاي مربوط به انقلابها مربوط به چگونگي و محتواي اعتقادات و فرهنگ مردم قبل و بعد از انقلاب است .
آنانكه پيرامون ظهور و سقوط انقلابها مطالعه و تحقيق مي كنند قبل از هرچيز به دقت در مورد باورها اعتقادات و ارزشهاي مطلوب و نامطلوب مردم بررسي و پس از آن به تحليل جريان انقلاب و علل شكست و سقوط آنهاپردازند.
اگر امروز بحث از تهاجم فرهنگي و در نهايت استحاله فرهنگي است دقيقا در راستاي تحقق اين اصل اساسي و بنيادي در حركتهاي انقلابي جهان است .
زيرا در آستانه تحول اشكال سلطه آنچه بيش از هرچيز براي استكبار جهاني اهميت دارد از خود بيگانه شدن ملتها و خود را هيچ دانستن و صاحبان ابزار و ثروت را خدايگان دانستن مي باشد. براي رسيدن به اين هدف و يكسان شدن فكر و عقيده و جهانشمول شدن سلطه مادي و تحقق نظريه دهكده جهاني بايد فرهنگهاي ديني و مقاوم موقعيت خود را از دست بدهند و همه به صورت مصرف كنندگان محصولات فكري و مادي آنان درآيند.
انقلابهاي معاصر تلاش جدي و پي گير براي ارتقا سطح آگاهي و بينش سياسي و فرهنگي مردم نداشتند درگير اختلافهاي داخلي و كسب قدرت و موقعيت حزبي و شخصي شدند. عقب ماندگي فرهنگي و سياسي مردم قدرت تشخيص واقعيتها و دشمن شناسي آنان متناسب با نيازها و شرايط زمان و مكان نبود. ادامه اين وضعيت به تضعيف انقلاب و در درازمدت به سقوط آن منجر شد.
علت ناكامي نهضت مشروطه ما جز اين نبود كه رهبران بي آنكه به مردم آگاهي اجتماعي و بينش سياسي داده باشند به هدايت آنان در راه حل نهايي پرداختند. و يكبار ديگر ديديم كه ثمره چنين حركتي بر جامعه اي كه به آگاهي نرسيده و فرهنگ انقلابي ندارد جز مجموعه اي از شعارهاي مترقي ! اما ناكام نبود. تاريخ كشورهاي اسلامي خصوصا ايران نشان مي دهد كه ايمان اسلامي مردم عامل اساسي حفظ موجوديت و تداوم حيات اجتماعي سياسي و فرهنگي آنان بوده است .
حضرت امام با آگاهي از اين واقعيت و تجربيات گذشته در آينده نگري خود بر حفظ انگيزه ها و باورهاي اسلامي به عنوان يكي از مهمترين عوامل تداوم انقلاب عنايت ويژه اي داشتند. زيرا علاوه بر اينكه يكي از علل اصلي وقوع انقلاب اسلامي بود كه طبعا عامل بقا نيز هست عامل مهمي در حفظ وحدت ملي و هماهنگي دولت و ملت نيز مي باشد.
اينجانب به همه نسلهاي حاضر و آينده وصيت مي كنم كه اگر بخواهيد اسلام و حكومت الله برقرار باشد و دست استعمار و استثمارگران خارج و داخل از كشورتان قطع شود (استقلال و اقتدار داشته باشيد) اين انگيزه الهي را كه خداوند تعالي در قرآن كريم بر آن سفارش فرموده است (2 ) . از دست ندهيد(3 ) .
فرهنگ عمومي و ساختارهاي باقي مانده از دوران گذشته مشكل بزرگي است . اگرچه در ابتدا مساله و مانع مهمي محسوب نمي شود ولي پس از گذشت مدت كوتاهي زماني كه بحث از دفاع و ايثار براي حفظ و تداوم نظام جديد مي شود به دليل نهادينه و ريشه دار نشدن ارزشهاي انقلاب اكثريت مردم با روحيات و خلقيات به جاي مانده از گذشته با مسائل جديد برخورد مي كنند. به طوري كه بهترين سياستها و برنامه ها در مرحله اجرا با مشكلات پيچيده مواجه مي شوند و عملا يا به اجرا درنمي آيند و يا به شكلي ناقص انجام مي شوند.
متاسفانه فرهنگ عمومي دوران گذشته اثرات عيمقي بر وضعيت كشور پس از پيروزي انقلابها دارد و دولتها معمولا توجهي جدي به اين موضوع نمي كنند.
عدم پيشرفت طرحها عدم حاكميت قانون فاصله طبقاتي نابسامانيهاي نظام اداري ناهنجاريهاي اجتماعي و اخلاقي بخشي از آثار و تبعات فرهنگ عمومي نامناسبي است كه براي تغيير و تحول آن مي بايست اقدامات گسترده اي صورت گيرد. در غير اين صورت عدم تعادلها ناتواني در پاسخ به نيازهاي مردم و جامعه عقب ماندگي بيشتر فرهنگي و اقتصادي موجب تضعيف تدريجي نظام و سرانجام سقوط و انحطاط را به دنبال خواهد داشت
تهديدها و آسيب هاي خارجي .
شرايط دروني و داخلي در هرگونه تغيير و تحول نظام عامل اصلي و اساسي است و عوامل خارجي مادامي كه زمينه هاي داخلي مناسب باشند مي توانند موثر باشند. عوامل خارجي براي اثرگذاري و ايجاد تغييرات موردنظر بر نقاط ضعف و ضربه پذير تكيه مي كنند. زيرا اگر به نقاط قوت و قدرت حمله كنند قطعا چيزي جز شكست نصيبشان نخواهد شد. زماني دشمن حمله مي كند كه موازنه قوا به نفع او تغيير كرده است . بنابراين در صورت برقراري موازنه قوا يا برتري و تفوق نيروهاي خودي بر دشمن امكان حمله و اثرگذاري وجود ندارد و يا بسيار ضعيف است .
واقعيت اين است كه هر كشور و نظام دشمناني دارد. كه شناخت آنان و خصوصا تهديدها و آسيبهايي كه از طرف آنان وجود دارد يك ضرورت حياتي است . در آينده نگري حضرت امام مهمترين تهديدهاي خارجي عبارتند از :
1 ـ وابستگي
هرگاه دولتها به دليل از بين رفتن وحدت ملي و يا فاصله گرفتن از مردم دچار ضعف مي شدند و قادر به تامين نيازها و تحقق آرمانها و احيانا برقراري امنيت ملي نيستند براي جلوگيري از سقوط خود به قدرتهاي خارجي تكيه مي كنند و نظام وابسته شكل مي گيرد.
وابستگي به قدرتهاي خارجي زماني تشديد مي شود كه « ضعف علمي و فني » « از خود بيگانگي » و « تشبه به غير » امري عادي و جاري درآيد. در چنين وضعيتي بسياري از سياستها و برنامه كشور تابعي از ديدگاهها و نظرات و منافع قدرتهاي مسلط خواهد بود و ديگر مصالح و منافع و امنيت ملي و به تبع آن استقلال معنا و مفهومي ندارند.
بايد هشيار و بيدار و مراقب باشيد كه سياست بازان پيوسته به شرق و غرب با وسوسه هاي شيطاني شما را به سوي اين تاراجگران بين المللي نكشند و با اراده مصمم و فعاليت و پشتكار خود به رفع وابستگيها قيام كنند... و بر دولتها و دست اندكاران است چه در نسل حاضر و چه در نسلهاي آينده از متخصصين خود قدرداني كنند و آنان را با كمكهاي مادي و معنوي تشويق به كار نمايند و از ورود كالاهاي مصرف ساز و خانه برانداز جلوگيري نمايند و به آنچه دارند بسازند تا خود همه چيز بسازند(4 )
حضرت امام در پيامي كه به مناسبت پذيرش قطعنامه 598 خطاب به مردم و مسولين منتشر كردند مطالب مهم و متعددي را بيان كردند . از جمله متذكر شدند.
من به همه مسولين و دست اندركاران سفارش مي كنم كه به هر شكل ممكن وسايل ارتقا اخلاقي اعتقادي علمي و هنري جوانان را فراهم سازيد و آنان را تا مرز رسيدن به بهترين ارزشها و نوآوري ها همراهي كنيد و روح استقلال و خودكفايي را در آنان زنده نگهداريد(5 ) .
قطعا نجات همه كشورها از شر وابستگي در گرو يك جهاد علمي عظيم و همگاني است كه دولتها و ملتها با عزمي قاطع و با قدرت به انجام آن اقدام نمايند.
وابستگي به فروش نفت و وارد كردن بخش قابل ملاحظه اي از كالاهاي حياتي و اساسي قطعا يكي از ضعفهاي بزرگي است كه دشمنان به عنوان اهرم فشار بر ضد جمهوري اسلامي و منافع آن به كار مي گيرند و با تشديد فشار سعي در به سازش كشاندن و عقب نشاندن نظام از مواضع ارزشي و انقلابي دارند لذا هرگونه اقدامي در جهت كاهش و در درازمدت قطع وابستگي به فروش نفت و واردات كالاهاي اساسي يك ضرورت ملي براي حفظ استقلال و ارزشهاي انقلاب اسلامي است .
متذكر مي شود كه برقراري روابط سياسي تبادل تجاري فرهنگي همكاري علمي و فني در صورت حفظ مصالح و منافع ملي هيچ منافاتي با استقلال كشور ندارد و اگر اينگونه روابط مطالعه شده و دقيق انتخاب و اجرا شود در راستاي اهداف اساسي نظام خواهد بود.
2 ـ تحميل جنگ و توطئه هاي گوناگون .
ايجاد اختلاف و درگيري بين كشورهاي مختلف و رقابت تسليحاتي تحميل حكومتهاي كودتايي و ضدمردمي محاصره و تحريم اقتصادي بخشي از تهديدها و آسيبهاي خارجي است كه بر ضد دولتهاي مردمي خصوصا انقلابي و اسلامي توسط قدرتهاي بزرگ و استكباري به اجرا درمي آيد.
دولتهاي و ملتها بايد با وحدت و هوشياري به مقابله با اينگونه تهديدها اقدام كنند در غير اينصورت به تدريج گرفتار تفرقه و ضعف مي شوند. وجود جنگهاي قومي نژادي مذهبي جنگهاي مرزي و تجزيه طلبانه كشورهاي مختلف را وادار به رقابت با يكديگر براي خريد سلاحهاي بيشتر و پيچيده تر و از بين بردن ثروت و اندوخته هاي ملي و عقب ماندن از توسعه و پيشرفت مي كند.
حضرت امام نگران توطئه كشورهاي بزرگ بر ضد كشورهاي اسلامي خصوصا ايران بود و به اين دليل بارها به ملتها و علماي اسلام هشدار داد و نصيحت كرد كه فريب شياطين و دشمنان را نخورند و ناآگاهانه ابزار سياستها و عامل منافع و استثمار آنها نشوند. « علما اعلام و خطبا محترم كشورهاي اسلامي دولتها را دعوت كنند كه از وابستگي به قدرتهاي خارجي خود را رها كنند و با ملت خود تفاهم كنند. در اين صورت پيروزي را در آغوش خواهيد كشيد و نيز ملتها را دعوت به وحدت كنيد و از نژادپرستي كه مخالف دستور اسلام است بپرهيزند(6 ) .
آنچه كه اين روزها در جهان اسلام مي گذرد حاصل توطئه ها و ترفندهاي استكبار جهاني و در راس آن امريكاباشد. بهمين دليل حضرت امام امريكا را بزرگترين دشمن اسلام و مسلمين و « شيطان بزرگ » معرفي كرد و اسرائيل را عامل اجراي سياستها و حافظ منافع آمريكا در قلب جهان اسلام مي دانست .
نكته مهم اين است كه خنثي كردن توطئه ها و تهديدها و مقابله با آنها بستگي به شرايط داخلي دارد اگرچه از خارج تحميل مي شوند.
پي نوشتها :
1 ـ صحيفه امام ج 21 ص 421
2 ـ اشاره به آيه « قل انما اعظكم بواحده ان تقوموالله » ... (اي پيامبر اين موضوع مهم را به مردم ) بگو كه فقط و فقط شما را به يك امر دعوت و توصيه مي كنم و آن اينكه به خاطر خدا قيام و اقدام كنيد
3 ـ صحيفه امام ج 21 ص 404
4 ـ همان ج 21 ص 417
5 ـ همان ج 21 ص 96
6 ـ همان ج 21 ص 428
منبع : فصلنامه حضور شماره 50
در آينده نگري امام نقش مردم و مديريت نظام همراه و همگام ديده شده است . به اين ترتيب كه ضمن تاكيد بر اهميت دستگاه مديريت و رهبري كشور و تاثير آن بر روند تحولات آينده مردم نيز داراي نقش و مسئوليت سنگين و حساس مي باشند. به طوري كه مردم مي توانند تاثير تعيين كننده اي در دستگاه مديريت و رهبري به صورت مستقيم يا غيرمستقيم داشته باشند. تاكيد بر شركت در انتخابات حضور در صحنه هاي سياسي و اجتماعي انجام امر به معروف و نهي از منكر و شركت در نمازهاي جمعه در اين راستا مي باشند
حضرت امام در آينده نگري خود بر حفظ انگيزه ها و باورهاي اسلامي به عنوان يكي از مهمترين عوامل تداوم انقلاب عنايت ويژه اي داشتند. زيرا علاوه بر اينكه يكي از علل اصلي وقوع انقلاب اسلامي بود ـ كه طبعا كامل بقا نيز هست عامل مهمي در حفظ وحدت ملي و هماهنگي دولت و ملت نيز مي باشد
حضرت امام نگران توطئه كشورهاي بزرگ بر ضد كشورهاي اسلامي خصوصا ايران بود و به اين دليل بارها به ملتها و علماي اسلام هشدار داد و نصيحت كرد كه فريب شياطين و دشمنان را نخورند و ناآگاهانه ابزار سياستها و عامل منافع و استثمار آنها نشوند. « علما اعلام و خطبا محترم كشورهاي اسلامي دولتها را دعوت كنند كه از وابستگي به قدرتهاي خارجي خود را رها كنند و با ملت خود تفاهم كنند. در اين صورت پيروزي را در آغوش خواهيد كشيد و نيز ملتها را دعوت به وحدت كنيد و از نژادپرستي كه مخالف دستور اسلام است بپرهيزند. »
