قسمت دوم و پاياني
تركيه و روند صلح خاورميانه
آن چه كه در سال هاي اخير پيرامون آن بحث هاي زيادي صورت گرفته حضور تركيه در مذاكره هاي صلح خاورميانه
است . در مذاكره هايي كه اتحاديه اروپا تدارك مي بيند تا بحران خاورميانه را فرونشاند
تركيه يك پاي ثابت است . در عين
حال
در طرح خاورميانه جديد كه از جانب آمريكايي ها مطرح شده است
تركيه نقشي كليدي خواهد داشت
به گونه اي
كه واشنگتن مايل است نظام سياسي تركيه را به عنوان الگويي جهت كشورهاي خاورميانه اشاعه دهد. با اين حال . ايفاي
چنين نقشي نيازمند اصلاح روابط گذشته تركيه با اعراب و نشان دادن بي طرفي در مساله اعراب و رژيم صهيونيستي
بود.
ترميم روابط با كشورهاي منطقه
به اعتقاد ناظران سياسي
تركيه به اين نتيجه رسيده كه انحصار روابطش با يك يا دو كشور به بهانه اتحاد راهبردي
ديگر عاقلانه نيست . عبدالله گل در مصاحبه با روزنامه « مليت » مي گويد : « دوران جنگ سرد به پايان رسيده است و به تبع
آن
دوران اهميت متحدان راهبردي نيز دستخوش تحول شده است . ديگر دليلي ندارد از ترس قدرتي
دست به دامن
قدرت ديگر شويم » .
شايد از اين روست كه دولت مردان آنكارا متحدان سنتي خود رژيم صهيونيستي و آمريكا را وارد عرصه هاي اتحاد در
گفتمان با كشورهاي مخالف مي كنند و با دشمنان اين متحدان مانند فلسطين نيز دست دوستي مي فشارند.
بنابراين
تنها چند ساعت بعد از درگذشت ياسر عرفات
رئيس دولت خودگردان
رجب طيب اردوغان
نخست وزير
عبدالله گل
وزير امور خارجه وقت و دنيز بايكال
رهبر « حزب جمهوري خلق » تركيه راهي قاهره شدند تا
همراه با ساير مقام هاي كشورهاي مسلمان
در مراسم خاكسپاري عرفات شركت كنند.
هم چنين
تركيه پس از گذشت حدود نيم قرن
ميزبان بشار اسد
رئيس جمهوري سوريه شد. سفر اسد به آنكارا و
سفر اردوغان به دمشق روابط دو كشور را كه هنوز هم بخشي از مرزهاي شان مين گذاري شده است
گسترش داد. در عين
حال
مردان حزب عدالت و توسعه از همان ابتداي به دست گرفتن قدرت در تركيه كه چندان با آغاز گمانه زني ها براي
تاريخ حمله آمريكا به عراق فاصله نداشت
به سوي كشورهاي عرب به ويژه همسايگان خود گام برداشتند. ديپلماسي
فعال ترك ها پيش از جنگ عراق در سال 1382
سفرهاي عبدالله گل به كشورهاي همسايه و برگزاري اولين نشست
همسايگان عراق در استانبول
نخستين گام ها در اين راه بود.
روابط اين كشور با ج .ا. ايران هم از لحاظ اقتصادي و هم از لحاظ سياسي رو به گسترش نهاد. سال پيش نيز تركيه
اعلام كرد كه خواهان انتقال گاز تركمنستان از طريق ايران است كه در صورت راه اندازي
از سويي تركيه را به مركز
ترانزيت انرژي ميان آسيا و اروپا تبديل كرده و از سوي ديگر
از كنار ماندن ج .ا. ايران در صحنه داد و ستد كلان انرژي
جلوگيري مي كند. تركيه علاوه بر آن كه خواهان انتقال گاز تركمنستان از طريق ج .ا. ايران به خاك خود است
موافقت نامه
همكاري ديگري نيز در زمينه گاز با ج . ا . ايران امضا كرده كه براساس آن ج . ا . ايران سالانه 35 ميليارد مترمكعب گاز خود را
از طريق تركيه به اروپا صادر مي كند.
اين توافق
انتقاد آمريكا و رژيم اشغال گر قدس را در پي داشته است . با اين حال
مقام هاي ترك بارها تاكيد كرده اند كه
هيچ كشوري نمي تواند از تركيه بخواهد كه دست از رابطه با ج .ا. ايران بردارد. به تازگي
حجم مبادله هاي تجاري بين
تهران و آنكارا به رقم قابل توجهي افزايش يافته
به گونه اي كه ميزان آن بين هفت تا هشت ميليارد دلار تخمين زده
مي شود. وزير انرژي تركيه نيز مي گويد كه اين ميزان در حال پيش رفتن به سوي ده ميليارد دلار است و در سال هاي آينده
بيش از پيش افزايش خواهد داشت .
ميانجي گري ميان رژيم صهيونيستي و فلسطين
تركيه علاقه مند است بين رژيم صهيونيستي و فلسطينيان قرارداد صلح امضا شود
زيرا چنين قراردادي مشروعيت
روابط با رژيم غاصب اسرائيل را نزد اقشار قابل توجهي از مردم تركيه كه از فلسطينيان حمايت مي كنند
تقويت خواهد
كرد . در زمان خروج نيروهاي رژيم صهيونيستي از غزه در شهريور 1384
تركيه براي نخستين بار پيش نهاد ميانجي گري
ميان اسرائيلي ها و فلسطيني ها را داد كه از سوي آريل شارون
نخست وزير وقت رژيم صهيونيستي رد شد. با اين حال
اين رژيم طبق قراردادي متعهد شد كه نه تنها در راه فعاليت توليدي پروژه هاي اقتصادي تركيه مانعي ايجاد نكند
بلكه از
آن حمايت نمايد.
اردوغان در آن زمان گفت كه « تركيه از توان لازم براي كمك به فلسطينيان در حوزه اقتصادي برخوردار مي باشد. » اين
توانايي در بهترين وجه در ابتكار « اتحاديه اتاق ها و تبادلات كالايي تركيه » در اداره منطقه اي صنعتي در مرز رژيم
صهيونيستي و نوار غزه نمود يافت .
« صنعت براي ابتكار صلح در فلسطين » نيز نمونه اي از سياست نخبگان سياسي و رهبران تجاري بر مبناي صلح پايدار
در منطقه مي باشد. اين ابتكار مي تواند اساسي محكم را براي هم كاري ميان فلسطين
رژيم صهيونيستي و تركيه ايجاد
نمايد. هر چند مكاني كه قرار بود مجموعه اي صنعتي در نوار غزه ساخته شود
به واسطه افزايش درگيري ها در مرداد
سال 1384 ويران گرديد
ولي تركيه بر عزم خود براي سرمايه گذاري 100 ميليون دلاري جهت احياي اين پروژه و ايجاد
اشتغال براي 6 هزار فلسطيني پس از ايجاد ثبات در منطقه اعلام آمادگي كرد .
پيروزي حماس در انتخابات سال 1384 عصر تازه اي را در مساله فلسطين باز كرد . در اين زمان
انكار موجوديت
رژيم صهيونيستي از سوي حماس مهم ترين نگراني ايالات متحده و اتحاديه اروپا محسوب مي شود. از اين رو شروع به
اتخاذ اقدام هايي براي مجبور ساختن حماس به شناسايي رژيم اشغال گر قدس كردند. با اين حال
تركيه پيروزي حماس
را به گونه اي متفاوت تفسير كرده و از تعامل ديپلماتيك با دولت حماس براي پيش گيري از مشكلات احتمالي حمايت
مي كرد. موضع تركيه
همان گونه كه از سوي وزارت خارجه اين كشور عنوان شد
آن بود كه تمامي طرف ها بايد به نتيجه
انتخابات دموكراتيك در فلسطين احترام گذاشته و اين كه مداخله طرف هاي خارجي براي تضعيف دولت تازه منتخب
حماس از طريق اعمال تحريم هاي اقتصادي برخلاف اصول دموكراتيك مي باشد. به گفته سياست گذاران تركيه
حماس
به دنبال متحديني در خاورميانه براي پايان بخشيدن به محاصره اقتصادي و سياسي خود از سوي غرب بود و در چنين
محيطي
بدون مداخله تركيه
تنها گزينه براي حماس محور ج .ا. ايران ـ سوريه ـ حزب الله مي باشد.
در اين ميان
وزارت خارجه تركيه خالد مشعل
رئيس دفتر سياسي جنبش حماس را به تركيه دعوت كرد. اين ديدار
غيرمنتظره از سوي محافلي در ايالات متحده و رژيم صهيونيستي مورد انتقاد قرار گرفت . در واكنش به اين انتقادات
عبدالله گل
وزير خارجه وقت عنوان داشت كه تركيه نمي تواند در مساله فلسطين تنها يك ناظر باشد.
وي هم چنين در پاسخ به انتقادات تزيپي ليوني
وزير خارجه رژيم صهيونيستي بيان داشت كه تركيه از حماس
خواسته تا اسلحه را كنار گذاشته
موضع ميانه روتري را انتخاب كرده و وارد مذاكرات ديپلماتيك با تل آويو گردد. تركيه
هم چنين به اقدام هاي ديپلماتيك خود در اتحاديه اروپا ادامه داده و بر تصميم اين اتحاديه براي از سرگيري كمك
اقتصادي به فلسطينيان تحت حكومت حماس تاثيرگذار بود.
بنابراين
ديپلماسي تركيه در مساله فلسطين تحول تازه اي محسوب مي شود كه در گذشته نمونه ديگري از حضور و
تعامل تركيه در اين سطح از فعاليت ديپلماتيك در قضيه فلسطين را شاهد نبوده ايم . در همين رابطه
ديدار سه جانبه
رهبران تركيه
رژيم صهيونيستي و محمود عباس
رئيس تشكيلات خودگردان فلسطيني در آبان 1386 در تركيه نيز به
عنوان مقدمه اي براي مذاكره هاي صلح آناپوليس تفسير گرديد.
در عين حال
شواهد حاكي از آن است كه تركيه براي ميانجي گري ميان حماس و فتح نيز فعاليت هايي را آغاز كرده
بود
به گونه اي كه در خلال درگيري ها ميان حماس و فتح
سياست گذاران تركيه نقشي فعال را براي متقاعد ساختن
طرف هاي درگير براي پايان دادن به جنگ داخلي ايفا كرد.
از سوي ديگر
مساله فلسطين موضوعي حساس و مهم براي بخش هاي بزرگي از جامعه تركيه مي باشد. براي مثال
شاهديم كه فلسطين جزو چند موضوعي است كه راي دهندگان تركيه
سياست مداران را مجبور به اتخاذ موضعي روشن
در سياست خارجي مي كنند . نظرسنجي مهر ماه 1379 نشان داد كه 71 درصد از ترك ها مساله فلسطين را مدنظر داشته و
60 درصد هم خواهان ايفاي نقشي فعال از سوي دولت مردان خود بودند . در نظرسنجي آبان 1382 نيز 66 درصد از نبرد
فلسطينيان ضد رژيم صهيونيستي حمايت كردند. در آخرين نظرسنجي صورت گرفته در مورد بحران غزه و واكنش دولت
تركيه نيز 81
7 درصد از مردم تركيه سياست دولت اين كشور در طي بحران غزه را صحيح دانسته و 78
3 درصد نيز
اعتراض اردوغان به شيمون پرز را مناسب قلمداد كردند.
ميانجي گري ميان رژيم صهيونيستي و سوريه
پيش از جنگ اخير در غزه
به نقش ميانجي گر تركيه در خاورميانه با ستايش نگريسته مي شد. رسانه هاي غربي به
ويژه از اين كه تركيه در جهت برقراري صلح ميان رژيم صهيونيستي و سوريه مي كوشد
با خرسندي ياد مي كردند.
مفسران سياسي در تير ماه 1387
پس از انتشار خبر دور چهارم گفت و گوهاي تل آويو و دمشق
از اين كه تركيه پس از
هشت سال تحركي در گفت و گوهاي رژيم صهيونيستي و سوريه
ايجاد كرده بود
زبان به تمجيد آنكارا گشودند.
اين گفت و گوها از ماه بهمن 1386 آغاز شده بود و تصميم گيري در اين خصوص در جريان مذاكرات ايهود اولمرت
نخست وزير رژيم صهيونيستي با رجب اردوغان نخست وزير تركيه صورت گرفته بود. از آن زمان تا پيش از بحران غزه
هيئت هاي نمايندگي مختلفي از طرف تل آويو به تركيه سفر كردند. با اين حال
آغاز جنگ در غزه باعث شد كه تركيه
فعاليت هايش در زمينه ميانجي گري ميان رژيم اشغال گر قدس و سوريه را به حالت تعليق درآورد.
گفتني است كه تركيه در عين حال علاقه مندي خود را به ميانجي گري ميان ج .ا. ايران و ايالات متحده پس از انتخاب
باراك اوباما اعلام كرده بود . اردوغان كه براي شركت در اجلاس رهبران 30 كشور صنعتي بزرگ و در حال توسعه عازم
آمريكا شده بود
گفت : « ما حاضريم نقش ميانجي را ايفا كنيم و به اعتقاد ما اين اقدام مفيد خواهد بود. »
منبع : ماهنامه اطلاعات راهبردي شماره 70
واشنگتن مايل است نظام سياسي تركيه را به عنوان الگويي جهت كشورهاي خاورميانه جديد اشاعه دهد. اما ايفاي
چنين نقشي نيازمند اصلاح روابط گذشته تركيه با اعراب و نشان دادن بي طرفي در مساله اعراب و اسرائيل بود
تركيه علاقمند است كه ميان اسرائيل و فلسطيني ها قرارداد صلح امضا شود زيرا چنين قراردادي
مشروعيت روابط با
رژيم اشغالگر قدس را نزد مردم تركيه كه از فلسطيني ها حمايت مي كنند
تقويت خواهد كرد
*****
نوجوانان انتحاري
|
« كودكان و نوجوانان پيشتر براي تفريح و بازي از تفنگ هاي پلاستيكي و چوب به جاي اسلحه استفاده مي كردند; اما هم اكنون آغاز
دوره اي است كه خود كودكان
تسليحات هستند. »
سايت خبري وستي قزاقستان در مقاله اي به حضور كودكان در گروه هاي تروريستي همانند القاعده و طالبان و استفاده از آن ها به عنوان
عاملان انتحاري پرداخته است . در اين گزارش مي خوانيم :
پيشتر نيز كشورهاي مختلف جهان خبر مي دادند كه در ميان تروريست ها
كودكان نيز وجود دارند. اخيرا چهار نوجوان كه القاعده آنها را به
كار گرفته بود
دستگير شدند . سن اين افراد به سختي به 14 سال مي رسيد . از اين كودكان و نوجوانان عاملان انتحاري ساخته مي شود .
) اعلام MI 5 تهديد حملات از سوي كودكان انتحاري و حتي زنان عجيب تر از مردان بزرگسال است . سازمان اطلاعات داخلي انگلستان (
كرده است كه نوجوانان و كودكان انتحاري خطرناك ترين استراتژي القاعده است . رد بزرگسالان را مي توان گرفت و كشتن آن ها آسان تر
است . چگونه مي توان در ميان جمعيت نوجواني را پيدا كرد كه كمربند انفجاري به خود بسته است
اخيرا چهار عامل انتحاري در شهر كركوك دستگير شدند . در اصل اگر اين دستگير شدگان كمتر از 14 سال نمي بودند اعلام اين خبر خيلي
جلب توجه نمي كرد
زيرا هر روز اخباري از فعاليت شبه نظاميان در اين منطقه منتشر مي شود. اين كودكان كه براي انجام حملات
تروريستي آماده شده بودند به گروهي تعلق داشتند كه از نوجوانان و جوانان براي انجام حملات تروريستي استفاده مي كند. از جمله
وظايف آن
مين گذاشتن در ساختمان ها و خيابان ها نيز هست .
اعلام كرده كه شبه نظاميان القاعده در ميان جوانان و نوجوانان به تبليغ دست مي زنند تا نسل جديدي را به MI 5 جاناتان اوانس
مدير
شركت در حملات تروريستي جلب كنند. وي در اين باره گفت : شبه نظاميان در كشور ما فعاليت هاي خود را در اصل بر زور جوانان و
كودكان گذاشته اند. آن ها جوانان و افراد بي محافظ را از لحاظ ايدئولوژيك آماده مي كنند تا حملات تروريستي انجام دهند.
نظاميان آمريكايي در سال 1386 « خان بني سعد »
پايگاه القاعده را در شمال بغداد كشف كردند كه در آن كودكان
اقدامات تروريستي
مرگبار آموزش مي ديدند . حدود 20 نوجوان با تانك و نارنجك و اسلحه آموزش ديدند تا به عابران پياده
دوچرخه سواران و رانندگان
حمله كرده
به خانه ها يورش برند و افراد را دستگير كنند.
آدميرال گرگوري اسميت
سخنگوي فرماندهي آمريكا در عراق
اعلام كرده كه اين كودكان به احتمال خيلي زياد داوطلب شده اند و
متقاعد كردن آن ها براي شركت در حملات تروريستي توسط شبه نظاميان كار مشكلي نبود و آن ها فقط بايد از كارهاي « خوب » سازمان
خود مي گفتند. گفته مي شود كه كودكان را از اين پايگاه به انجام وظايفي هم چون تحريك و تبليغ در مدارس و خيابان و كار گذاشتن مين
در كنار ساختمان هاي دولت مجبور كرده اند . نظاميان معتقدند كه دو نوجوان 15 ساله اين پايگاه در سازمان دهي انفجارهايي در
مدرسه اي در موصل در شمال عراق در سال 1386 نقش داشته اند .
جلب كردن كودكان و خويشاوندان آن ها كاري عادي براي تروريست ها محسوب مي شود. اين همان كاري است كه « صلاح الدين بن لادن »
پسر اسامه بن لادن
انجام داد و فعالانه در فعاليت هاي پدر شركت كرد. وي جاي پدر خود را در پاكستان گرفت . علاوه بر اين هر كدام از
15 فرزند بن لادن آماده اند از پدر خود حمايت كرده و مي خواهند كار وي را ادامه دهند . عبدالله بن لادن ـ يكي از پسران وي كه
خبرنگاران بريتانيايي توانستند گفت وگويي نه چندان بلند با وي داشته باشند ـ اعلام كرد كه هيچ كس و هيچ موقع پدر وي را نخواهند
گرفت زيرا وي « فراتر از انسان » است ! گفته مي شود كه محمود بن لادن
جانشين پدر خود در پست رهبري القاعده خواهد شد. وي در
صورت كشته شدن پدرش
جاي اسامه بن لادن را خواهد گرفت . ديگر پسران اين تروريست اما سربازان عادي ارتش شبه نظاميان القاعده
هستند.
از سوي ديگر
سازمان هاي اجراي قانون در روسيه مدت ها است كه اصرار مي ورزند انجام حملات به دست نوجوانان جدي گرفته شود.
افسران پليس هر روز صبح وظيفه دارند نوجوانان و افراد مشكوك را در مناطق تجمع مردم به ويژه در مترو دنبال كنند. اين خطر هم از
گروه هاي افراطي و هم گروه هاي سياسي وجود دارد. براي نمونه ظن آن مي رود كه اعضاي حزب سياسي بلشويك هاي ناسيونال روسيه
موسوم به ادوارد ديموناف كه به دست داشتن در اقدامات تروريستي متهم هستند
در ليتواني جنجال آفريده باشند. آن ها هم چنين از
فرزندان خود براي كارهايشان استفاده مي كنند. براي نمونه پسر يكي از رهبران حزب به همراه پدرش در مخفيگاهي زندگي مي كرد.
گريگوري تيشين 15 ساله در اقدامات هوليگاني اين حزب شركت كرده است . وي به دست داشتن در دو مورد حمله تروريستي متهم
شده است .
تيشين تنها كودكي نيست كه گذشته سياسي دارد . اين حزب جوانان بيشتر و بيشتري را از سنين 13 تا 14 سالگي جذب مي كند . به هر
حال
براي حل مشكل بزرگسالان از كودكان كمك مي گيرند. اما بايد پذيرفت كه اين كودكان آينده ديگري ندارند.
| |