درماه هاي اخير با ارائه آمارهاي گزينشي مواجه بوده ايم
پيرو انتشار ادعاهايي دكتر احمدي نژاد درباره صداقت و صحت آمارهايي اعلام شده قائم مقام وزارت اقتصاد و رييس كل بانك مركزي در دولت نهم گفت : سال گذشته به جديت از بانك مركزي خواسته مي شد كه از اعلام ماهانه نرخ تورم خودداري كند و آن را به فواصل شش ماهه يا سه ماهه موكول كند و همچنين با توجه به اين كه در برخي ماه هاي سال 87 شاخص نقطه به نقطه از شاخص متوسط بيشتر شده بود تاكيد مي شد كه از اعلام شاخص نقطه به نقطه خودداري كند.
دكتر طهماسب مظاهري در گفتگو با « آينده » افزود : خاصيت آمار تبديل و تقويم وقايع و رويدادهاي فيزيكي و عملياتي به اعداد قابل لمس است چرا كه يك آمار خوب داراي چهار ويژگي مهم دارد :
اول اين كه واحد سنجش انتخاب شده براي همه مخاطبان قابل شناسائي و ملموس باشد.
دوم اين كه ارزيابي آن واقعه يا رويداد با دقت كافي و بدون پيش قضاوتي انجام شده باشد.
سوم اين كه آمار اگر واقعه يا رويداد مورد نظر يك پديده پيچيده و چند انضباطي باشد آمار مورد گزارش از تركيب و ارائه چند شاخص مكمل برخوردار باشد به نحوي كه مجموعه آن ها با هم و در كنار هم بتواند تصوير جامع و روشني از پديده مورد بررسي را ارائه دهد.
چهارم اين كه آن مجموعه آمار بتواند با به تصوير كشاندن روند گذشته مبناي قابل قبولي براي پيش بيني آينده را به دست بدهد.
رييس كل سابق بانك مركزي در دولت نهم خاطر نشان كرد : در رابطه با آمارهايي كه ارائه مي شود و نظام آماري موجود كشور ويژگي اول و سوم در طراحي شاخص ها ملاحظه و سعي شده كه شاخص هاي متناسب با ماهيت موضوع مورد نظر بهره برداري گردد. البته همه طرح هاي آماري نيازمند بازبيني و اصلاح و تكامل مستمر هستند تا بتوانند توانمندي و تناسب خود را حفظ كنند.
ويژگي دوم بستگي به كارآزموده بودن كاركنان و مديران هر دستگاه آماري است . در كشور ما سازمان هاي مسئول توليد آمار از جمله بانك مركزي و مركز آمار از ساختار سازماني منسجم و توانايي برخوردارند و كاركنان آن كار حرفه اي خود را تحت تاثير خواست ها و اغراض مقطعي و كوتاه مدت قرار نمي دهند.
وي گفت : انسجام و صحت آمار توليدي از دو نقطه آسيب مي بيند : يكي اين كه استفاده كننده آن گزينشي اقدام كند و تعدادي از شاخص ها را انتخاب و اعلام و تعدادي ديگر را حذف كند و يكپارچگي آن را به هم بزند. دوم اين كه برخي شاخص ها به جاي سازمان تخصصي و بي طرف توسط دستگاه ذينفع آن توليد شود. در ماه هاي اخير بيشتر با پديده گزينشي اعلام كردن آمار مواجه بوديم .
قائم مقام پيشين وزارت اقتصاد و دارايي در دولت نهم ادامه داد : در طول 4 سال گذشته به دفعات در نطق نوروزي و كنفرانس هاي خبري يا مناسبت هاي ديگر درباره تورم صحبت شده است و همواره نرخ تورم براساس متوسط سالانه اعلام شد اما اخيرا ناگهان مبناي آمار عوض شد و تورم نقطه به نقطه موضوع گزارش به مردم شد. در هر دو زمان دستگاه تخصصي مربوط كه بانك مركزي است گزارش كامل و صحيح را ارائه مي كرد.
مظاهري افزود : سال گذشته به جديت از بانك مركزي خواسته مي شد كه از اعلام ماهانه نرخ تورم خودداري كند و آن را به فواصل شش ماهه يا سه ماهه موكول كند و همچنين با توجه به اين كه در برخي ماه هاي سال 87 شاخص نقطه به نقطه از شاخص متوسط بيشتر شده بود تاكيد مي شد كه از اعلام شاخص نقطه به نقطه خودداري كند. ليكن بانك مركزي علاوه بر انتشار منظم و ماهانه نسبت به اعلام مجموعه شاخص ها به طور كامل اقدام مي كرد.
رئيس كل سابق بانك مركزي افزود :
براي به دست آوردن تصوير كامل و دقيق از تغيير قيمت ها سه شاخص : « متوسط سال » ; « نقطه به نقطه » ; و « تغيير نسبت به ماه قبل » بايد با هم و در كنار هم ملاحظه شود. براي روشن تر شدن موضوع مي توان آن را به معاينه قلب انسان توسط پزشك تشبيه كرد كه بايد فشار خون و ضربان قلب اندازه گيري شود و براي فشار خون حداكثر و حداقل فشار اندازه گيري شود. هيچ پزشكي فقط با داشتن حداكثر فشار خون نمي تواند تصوير روشني از سلامت قلب انسان به دست آورد. گاهي اوقات حداقل فشار خون تعيين كننده است . شاخص هاي اقتصادي بالاخص شاخص هاي كلان نيز اين چنين هستند.
وي گفت : ارائه ناقص شاخص ها همان طور كه در بيانيه بانك مركزي ذكر شده است گمراه كننده خواهد بود. اگر ارائه ناقص ناشي از بي اطلاعي و فقدان دانش مسئولين مربوطه باشد بر دستگاه هاي تخصصي و صاحب نظران اين مسئوليت را پيدا مي كنند كه نسبت به توضيح و تشريح امر به آنان اقدام كنند. اگر چنان چه اين اقدام با علم و اطلاع باشد و هدف آن پوشاندن بخشي از واقعيات براي عموم مردم و محروم كردن آنان از جريان شفاف اطلاعات باشد آن گاه اين اقدامي غير مسئولانه وناشي از بي صداقتي ناميده مي شود.
وي در خاتمه گفت : به حمدالله در اين مورد خاص حضور و اعلام نظر كارشناسان و صاحب نظران و در نهايت بيانيه روشنگرانه بانك مركزي موضوع را براي مردم روشن نمود. اميد است دولت از اين پس با دقت و صداقت بيشتر در اين خصوص عمل كند. نمونه اي ديگر از اين قبيل هم وجود دارد از جمله در رابطه با پرسشنامه طرح تحول اقتصادي در مصاحبه تلويزيوني كه گفته شد 99 درصد اطلاعات اقتصادي صحيح بود اما بعد رئيس مركز آمار مصاحبه كرد و گفت فقط در اطلاعات بانكي 35 درصد خطا وجود داشته است .