روزنامه جمهوري اسلامي 25/03/1388 صفحه كتاب و كتابخواني

  • توحيد از ديدگاه امام خميني
  • يادگار امام و تسريع انتخاب خبرگان بعد از رحلت امام
  • *****
    توحيد از ديدگاه امام خميني




  • موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني كتاب « توحيد از ديدگاه امام خميني » را در دو جلد و 1350 صفحه تدوين و منتشر كرده است . كتاب مذكور هفت فصل دارد و عناوين فصول هفتگانه آن چنين است : براهين اثبات ذات باريتعالي ذات و اسما و صفات امهات سبعه اسم اعظم مباحثي پيرامون برخي اسماالله توحيد افعالي و توحيد عبادي .
    در مقدمه كتاب مذكور چنين مي خوانيم :
    « توحيد » غايت آفرينش مقصد اعلاي رسالت پيغمبران محبوب و مقصود سالكان و عاشقان مطلوب عارفان و حكيمان و گم شده همه انسانها و معشوق فطري همه بشريت و مقصد نهايي همه جوششها و حركتهاست .
    انبيا ـ عليهم السلام ـ آمده اند تا « يستادوهم ميثاق فطرته و يذكروهم منسي نعمته ; از آنان بخواهند ـ حق ـ ميثاق فطرت را بگزارند و نعمتي را كه فراموششان شده به يادشان آرند. » و كتابهاي آسماني و قرآن مجيد نازل گشته تا باب معرفت را بر روي بشر بگشايد كه « اگر قرآن نبود باب معرفت الله بسته بود الي الابد. » و هيچ دانش و علمي در جهان نيست مگر بابي است از معرفت حق و آثار حق .
    در آثار امام خميني (س ) مباحث توحيد به معناي گسترده آن به اثر خاصي اختصاص ندارد و سراسر آثار ايشان بحث از خدا و صفات و افعال حق و در جهت شناخت آن است و بحثهاي فقه و اصول نيز جز تلاشي براي معرفت اوامر و نواهي حق تعالي نمي باشد.
    مباحث توحيد به معناي خاص حجم گسترده اي از آثار امام (س ) را دربرمي گيرد چنانكه اولين اثر قلمي ايشان ـ شرح دعاي سحر ـ پيرامون شناخت اسما و صفات الهي است و آخرين درس و بحث ايشان نيز در باب اسم و حمد و ثناي حق است (تفسير سوره حمد). و غير آن دو نيز در آثار عرفاني و حكمي و اخلاقي و سخنان و پيامهاي ايشان به تناسب از مباحث استدلالي توحيد و بحثهاي توحيد فعلي و عملي و توجه به حق سخن به ميان رفته است .
    در اين مجموعه مباحث مربوط به علم توحيد از آثار امام (س ) گرد آمده و در اختيار محققان و علاقه مندان قرار گرفته است و شرح و تفصيل آن و مقايسه و تمايز و تطابق آن با آراي بزرگان معرفت و حكمت از هدف اين اثر و مقدمه بيرون است . و فقط به اين نكته بسنده مي كنيم كه معرفت حق در مقام ذات غيرممكن و در اسما و صفات و افعال در حد وسع و توان اشخاص است و احاطه كامل بر آن از عهده كملين نيز برنيايد و فرياد « ما عرفناك حق معرفتك و ما عبدناك حق عبادتك » قطب عالم هستي و رسول ختمي ـ صلي الله و عليه و آله ـ همه را كفايت است .
    جايي كه عقاب پر بريزد
    از پشه لاغري چه خيزد
    و اهل معرفت گفته اند : « غايت معرفت عجز از معرفت است » .
    آنان كه در اين وادي راه به كمال پيموده اند و معرفتي اندوخته اند دانسته هاي خود را در برابر معارف قرآن و اهل بيت (ع ) قطره اي از درياي علوم آنان ديده اند و در شرح و بيان كلمات آنان به ناتواني گرفتار گشته اند :
    « فيلسوفان و حكمت اندوزان بيايند و در جملات خطبه اول اين كتاب الهي (نهج البلاغه ) به تحقيق بنشينند و افكار بلند پايه خود را به كار گيرند و با كمك اصحاب معرفت و ارباب عرفان اين يك جمله كوتاه را به تفسير بپردازند و بخواهند بحق وجدان خود را براي درك واقعي آن ارضا كنند; به شرط آنكه بياناتي كه در اين ميدان تاخت و تاز شده است آنان را فريب ندهد و وجدان خود را بدون فهم درست بازي ندهند و نگويند و بگذرند تا ميدان ديد فرزند وحي را دريافته و به قصور خود و ديگران اعتراف كنند و اين است آن جمله : « مع كل شي لا بمقارنه و غير كل شي لا بمزايله » .
    امام خميني (س ) در بيانات خود ـ از گذشته هاي دور تا واپسين روزهاي زندگي ـ توجه خاصي به توحيد عملي و افعالي و عبادي داشته اند و ربوبيت حق را در جهان ديده و بازگو كرده و همه دگرگونيها و تحولات و... را از حق دانسته اند و انقلاب اسلامي را نيز جز از حق و عنايت او نشناخته اند و در اين مقام براي هيچ كس نقشي را نديده و نمي شناسند كه همه عالم مظهري از تجليات و مظاهر حق است .

    ويژگيهاي اين مجموعه
    1 ـ اين مجموعه زير نظر و با اشراف گروه معارف اسلامي حوزه معاونت پژوهشي موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (س ) استخراج و تنظيم گرديده است .
    2 ـ متن تمامي مطالب از حضرت امام (س ) مي باشد ولي مقدمه پاورقيها و فهرستها و ترجمه هاي متنهاي عربي از تهيه كنندگان مي باشد.
    3 ـ ترتيب بابها و فصلها و عناوين آنها با توجه به پيوستگي لازم بين مباحث توحيد و مطالب موجود در آثار حضرت امام (س ) فراهم گشته است .
    4 ـ برخي مطالب كه در تبيانهاي ديگر نيز گرد آمده است به دليل ضرورت و ايجاد پيوستگي بين مطالب و تكميل بحث ـ در حد نياز ـ در اين مجموعه تكرار شده است و طالبان اطلاعات بيشتر و كاملتر بايد به تبيانهاي خاص هر موضوع رجوع نمايند.
    5 ـ مطالب اين دفتر از آثار قلمي و سخنرانيها و پيامها و تقريرات درس امام (س ) برگزيده شده است به همين دليل داراي يكساني در قلم و بيان نيست .
    6 ـ در گردآوري و تنظيم اين مجموعه سعي بر استقراي تام مطالب يك عنوان از جميع آثار حضرت امام (س ) بوده است اما آنچه ارائه شده جامع و نتيجه نظر ايشان در هر موضوع است به نحوي كه دربردارنده تمامي نكات ديدگاههاي ايشان باشد. به اين جهت ممكن است خواننده و محقق ديگري در آثار امام به مطالبي با همين محتوا برخورد نمايد كه براي جلوگيري از افزايش حجم و حذف مفاهيم و معاني تكراري گزينش صورت پذيرفته كه بي شك خالي از كاستي و نقص نيز نخواهد بود.
    7 ـ به دليل چند وجهي بودن موضوعات و بنا به ضرورت برخي مطالب در فصول مختلف تكرار شده است .

  • *****
    يادگار امام و تسريع انتخاب خبرگان بعد از رحلت امام


  • يادگار امام
    كتاب « يادگار امام حجت الاسلام حاج سيداحمد خميني به روايت اسناد ساواك » را مركز بررسي اسناد تاريخي وزارت اطلاعات در 479 صفحه به چاپ رسانده است . مقدمه كتاب مذكور حاوي زندگي نامه يادگار امام است كه در قسمتي از آن چنين مي خوانيم :
    سفر به پاريس
    هجرت سرنوشت ساز امام خميني از نجف به پاريس آغاز فصل فروپاشي اركان رژيم سلطنتي در ايران بود. در اين ماجرا نيز حاج احمد مشاور و همراه پدر بود. رژيم عراق ماندن امام در آنجا را منوط به ترك فعاليت هاي سياسي نمود و امام ترك عراق را بر اين امر ترجيح داد. ابتدا قرار بود به كويت بروند مقدمات سفر آماده شد ولي در مرز عراق و كويت از ورود آنها جلوگيري شد. امام با پيشنهاد حاج احمد مبني بر سفر به فرانسه موافقت نمود . هواپيماي حامل امام روز جمعه 14 مهرماه 1357 در فرودگاه پاريس به زمين نشست . يادگار امام با كوله باري افتخارانگيز از سالها تجربه رويارويي با رژيم پهلوي و با پشتوانه اندوخته هاي علمي و معنوي همراه با امام بغداد را ترك كرد. وي با شناختي كه از روشها شعارها و ماهيت گروههاي سياسي داخلي و همچنين شناختي كه از وضعيت جريانهاي موجود در حوزه علميه داشت كانون هدايت انقلاب را در نوفل شاتو چونان بازويي توانا و مشاوري امين در تمامي جريانات همراهي كرد.
    وي در پاريس علاوه بر مقابله با جريانهاي سياسي منحرف از خط امام و برنامه ريزي دقيق براي تنظيم امور بيت و دفتر امام و برگزاري به موقع مصاحبه هاي مطبوعاتي و دقت و وسواس فراوان در ترجمه مصاحبه ها و پيامهاي امام و جلوگيري از تحريف آنها رسالتي بس مهم ديگر نيز برعهده داشت كه تجربه كافي آن را قبلا طي سالهاي مبارزه در ايران آموخته بود و آن برقراري ارتباط گسترده و لازم بين اقشار مختلف جامعه انقلابي ايران و رهبري انقلاب در خارج كشور بود.
    پيروزي انقلاب اسلامي
    افتخارات يادگار امام منحصر به مبارزات وي با رژيم ستم شاهي و تلاش هاي بسيار موثر او در دوران پيش از پيروزي انقلاب اسلامي نمي شود . ايشان پس از پيروزي انقلاب اسلامي در سال 57 تا رحلت امام در سال 68 قريب 11 سال لحظه لحظه عمرش را در كنار امام و همراه و همفكر امام سپري كرد. مهم ترين وظيفه او طي اين سال مراقبت از وضعيت جسماني امام بود وي در تلاش براي حفظ سلامت امام و مداواي بيماري ايشان گاه آنچنان خود را فراموش مي كرد كه نقل كرده اند حضرت امام در بستر بيماري خطاب به پزشكاني كه به بالينش مي آمدند مي فرمود : اول احمد را دريابيد كه به مراقبت نيازمندتر از من است . يادگار امام هر آنچه كه در توان داشت به كار بست تا دشمن را در پيش بيني هايش كه بسيار به آن اميد بسته بود و مرتبا وعده وفات امام را مي داد نااميد سازد و شرايطي فراهم كند كه رهبر فرزانه انقلاب در سن بالاي 80 سالگي با نشاط و سلامت كشتي انقلاب را پس از پيروزي در اقيانوسي از حادثه ها و تلاطم ها با اقتدار كامل بيش از ده سال هدايت كند.
    حجت الاسلام حاج سيداحمد خميني در روز 12 بهمن سال 1357 به همراه امام خميني قدم به ميهن نهاد . امام خميني در شرايطي تصميم به بازگشت به وطن گرفت كه بسياري توصيه به تعويق سفر داشتند. در اين تصميم شگفت نيز همچون تصميم هجرت به پاريس حاج احمد مشاور امام يار امام همراه امام و فدايي امام است . او همچون او همچون گذشته تمهيد مقدمات اين سفر تغيير هواپيماي حامل امام انتخاب همراهان و كنترل و مراقبت هاي لازم را هوشمندانه هدايت كرد.
    امام خميني پس از ورود به ميهن در مدرسه علوي و رفاه مستقر شد اينك اين مدارس كانون كشف توطئه ها و مركز هدايت امت اسلام در مواجهه با دشمنان داخلي و خارجي انقلاب گرديدند.
    تنظيم امور اين كانون همچون دفتر و بيت امام در نوفل شاتو و همچون كانون قيام در قم در طول سالهاي پس از تبعيد امام برعهده عالمي كاردان و سياستمداري زيرك به نام حاج احمد است كه در انجام اين رسالت لحظه اي آرام و قرار ندارد. او به عنوان يك صاحب نظر مورد اعتماد امام ضمن شركت در جلسات تصميم گيري در خصوص مسائل مهم انقلاب و انتقال پيامهاي حضرت امام و انعكاس لحظه به لحظه رخدادهاي انقلاب به ايشان همچون گذشته يك آن از حفاظت جان امام و مراقبت سلامت ايشان غافل نبود.
    حجت الاسلام والمسلمين حاج سيداحمد خميني در تاريخ 10 اسفند 1357 همراه با حضرت امام عازم قم گرديد . او بلافاصله وسايل و زمينه هاي لازم را براي هدايت امور انقلاب و تنظيم امور بيت و دفتر امام و تامين شرايط براي ارتباطهاي گسترده امام با مردم و مسئولين كه روزانه در نوبت هاي متوالي به ديدار امام در قم مي شتافتند فراهم نمود. او نخستين كسي بود كه با عشق و اعتقادي وصف ناپذير فرامين و رهنمودهاي امام را به مراكز ذي ربط منتقل مي كرد و در پيگيري انجام آنها لحظه اي آرامش نداشت . دوران يك ساله اقامت امام خميني در قم در فاصله اسفند 57 تا بهمن 1358 كه آن حضرت بر اثر عارضه قلبي عازم بيمارستان قلب تهران (شهيد رجايي ) گرديد دوران دشوار تحولات اساسي در نظام سياسي و اجتماعي ايران بود و احمد در تمامي اين جريانات در صف اول قرار داشت و لحظه اي از امام جدا نشد. پس از استقرار امام در جماران حاج احمد همچون گذشته با تدبير و درايت انجام امور بيت و دفتر را هدايت نمود. وي در تمامي جريانات و اتفاقات اين دوره به عنوان مشاوري امين در كنار امام ايفاي نقش نمود. وي در ماجراي اشغال لانه جاسوسي آمريكا توسط دانشجويان پيرو خط امام از آغاز اين ماجرا تا زماني كه به تصميم مجلس شوراي اسلامي گروگانها آزاد شدند طرف مشورت امام و رابط امين رهبري و شوراي انقلاب و مسئولين نظام بود. علاوه بر انتقال پيامهاي امام به مسئولين و فراهم نمودن مطمئن ترين روشها براي اطلاع امام از جزئيات اين رخداد مهم خود نيز به عنوان صاحب نظر در مسائل سياسي تحليل خويش از اين واقعه را ارائه نمود.
    از ديگر عرصه هاي حضور جدي و خستگي ناپذير حاج احمد دوران هشت ساله دفاع مقدس است .
    وي در تمام اين دوران در همه صحنه هاي هدايت آن و هرجا كه امام بود حضور داشت . كسب اطلاعات دقيق روزمره از آخرين وضعيت نيروهاي خودي و قواي دشمن در جبهه ها گردآوري آخرين اطلاعات از شرايط سياسي و اجتماعي جامعه و موضع گيري افراد و گروهها در قبال مسائل جنگ و تنظيم و جمع بندي آخرين اطلاعات از مواضع سياسي و نظامي دولت ها و مجامع بين المللي در رابطه با رخدادهاي جبهه و مواضع راديوها و ديگر رسانه هاي بيگانه و رساندن به موقع اين اطلاعات به فرماندهي كل قوا مسئوليتي بود كه حاج احمد با مديريت عالي خود و با مطمئن ترين روشها به بهترين وجه به آن عمل نمود. و علاوه بر آن ابلاغ امانتدارانه وسيع پيامهاي سري و علني امام در رابطه با امور نظامي ارتباط مستمر با شوراي عالي دفاع و فرماندهان نظامي و شركت در جلسات شورا و ارائه راي و نظر مشورتي خويش به حضرت امام و شورا و برنامه ريزي ملاقات رزمندگان ارتشي و سپاهي و جان بركفان بسيجي با فرمانده كل قوا از ديگر مسئوليت هايي بود كه وي در 8 سال دفاع مقدس در كنار مشغله روزمره و بسيار مهم و موثري كه در دفتر حضرت امام و در خدمت ايشان داشت به خوبي از عهده آن برآمد.
    در سوگ امام (ره )
    كسي كه عشق را خميني را رابطه خميني و احمد را و عشق احمد به خميني را بشناسد نيك مي داند كه داغ جگرسوز رحلت امام در شبانگاه 13 خرداد 68 با دل رنجديده حاج احمد چه كرد . او 13 سال رنج مبارزه در غياب پدر تبعيدي خويش را به شوق روزگار وصل تحمل كرد و وقتي در سال 56 به نجف اشرف رسيد يوسف وار خود را در آغوش پدر انداخت و رنج هاي دوران جدايي را گريه كرد و از آن پس لحظه اي از امام جدا نبود و هنوز شيريني وصال محبوب را كامل نچشيده كه فصل فراغ سررسيد.
    پس از رحلت جانگداز امام حاج احمد تني چند از ياران و اعضاي دفتر را فراخواند و چگونگي انجام مراسم پرشكوه و وداع ملت ايران با پيكر مطهر امام در مصلاي تهران و مراسم تشييع و خاكسپاري را به بحث و مشورت گذاشت و پس از تنظيم برنامه ها و بازديد از مادر داغدار و خواهران و اهل بيت مصيبت ديده اش دوباره در كنار پيكر مطهر امام حاضر شد تا از روح مطهر آن مرد خدا نيرو بگيرد و خود را براي امتحان بسيار مهمي كه ساعاتي بعد فراروي خويش دارد آماده كند. هنوز طراحي برنامه هاي توطئه براي چگونگي استفاده از فضاي عصر بعد از امام در مراكز اطلاعاتي و امنيتي دشمنان انقلاب به پايان نرسيده بود كه انتخاب خبرگان خيال دلسوزان انقلاب و پيروان امام را آسوده كرد. و همه مي دانيم كه در آن جلسه سخن و تحليل يادگار امام و نقل امانت دارانه او از آنچه كه از امام خميني درباره رهبر معظم انقلاب اسلامي حضرت آيت الله خامنه اي شنيده و ديده بود نقشي اساسي در تسريع انتخاب خبرگان و رفع ترديدها و دودليها داشت و بدين سان در اين ماجرا نيز كه به حق از سرنوشت سازترين وقايع انقلاب اسلامي بعد از رحلت امام محسوب مي شود « حاج احمد » بسان هميشه در هموارسازي مسير انقلاب نقشي اساسي داشت . دفاع جانانه او از اساسي ترين اصل مكتب سياسي امام خميني و مهم ترين آرمان حكومتي امام يعني ولايت فقيه منحصر به جلسه خبرگان نشد. او به دفاع از اين اصل تا پايان زندگي خويش وفادار ماند.
    ويژگيهاي اخلاقي
    حجت الاسلام والمسلمين حاج سيداحمد خميني با سيمايي شاداب و خلقي گشاده و نيكو با مردم سخن مي گفت . در برخوردهاي شخصي بسيار زودگذشت و كريم بود. از كينه ورزي نسبت به اشخاص حتي كساني كه بدترين برخوردها را با او داشتند به دور بود. هيچ گاه با مردم و مراجعين و اطرافيان از موضع قدرت و از موضع موقعيتي كه داشت برخورد نمي كرد. فردي با متانت و وقار و در عين حال با تواضع و فروتن بود. واقعا با مردم به عنوان صاحبان انقلاب و كساني كه با فداكاريها و نثارجان عزيزانشان زمينه حكومت اسلامي را فراهم كرده اند مي نگريست .
    زندگي اش به تبعيت از امام بي آلايش و زاهدانه سرشار از سادگي بود. حقيقتا به مظاهر دنيا و مسائلي كه سبب دلبستگي بسياري از آدميان مي شود كاملا بي اعتنا بود. از تجملات و تشريفات از هر نوعش متنفر بود. وقتي كه ناگزير از حضور در محيطي مي شد كه بويي از تجملات و تشريفات داشت مي فرمود احساس مي كنم كه دارم خفه مي شوم . به جز موارد معدودي كه در رفت وآمدهاي رسمي از محافظ و شرايط حفاظتي استفاده مي كرد عموم رفت وآمدهايش در سطح شهر با خودرو معمولي و غالبا پيكان به همراه يكي دو تن از دوستانش و بدون هيچ گونه اثري از تشريفات معمولي بود. با وجود صدها امكان مشروعي كه مي توانست استفاده كند او تا پايان عمر صاحب خانه و ملك نشد و در منزل استيجاري زندگي مي كرد. از حشر و نشر با سرمايه داران امتناع مي ورزيد. عيادت مريض صله رحم و ديدار مستمر با مسئولين سركشي به آشنايان كه در مسير زندگيشان گرفتاري پيش مي آمد احترام فوق تصور به پدر و مادر توجه به هدايت و تربيت فرزندان مشاركت در حل مشكلات زندگي و كمك به همسر و حفظ شآن همسر به عنوان شريك واقعي زندگي و عمل به وظايف شرعي ازجمله اصولي بودند كه در متن زندگي اش به آنها پايبند بود.
    ارادتش به حضرت امام بي مانند بود و انقلاب و نظام اسلامي را از جانش بيشتر دوست مي داشت . در وادي برخورد با كساني كه آگاهانه با انقلاب و امام به مخالفت برمي خاستند ترحم را جايز نمي دانست . عليرغم آن همه فداكاريهايي كه در مسير انقلاب كرده و آن نقش برجسته اي كه داشت در اين رابطه هيچ گونه امتيازي براي خود قائل نبود. امانت داري و رازداري دو صفت برجسته او بودند. به ساحت مقدس پيامبر اكرم (ص ) و ائمه اطهار(ع ) ارادت خاصي داشت و در روضه مصيبت اهل بيت و سرور آزادگان (ع ) آشكارا گريه مي كرد. بعد از رحلت امام به وضوح و در تمام حالات حتي در حال سرور و شادماني در عمق نگاهش غمي عميق مشاهده مي شود. از شجاعتي امام گونه و صراحت لهجه اي همانند او برخوردار بود. در دو سال آخر عمر وي فراغتي نسبي پديد آمد. سالها بود كه مشغله فراوان سياسي و اجتماعي و مسئوليت هاي خطير او را از خلوت تنهايي كه بسيار دوست مي داشت محروم ساخته بود و از اين فرصت كمال بهره معنوي را برد. او در اين مقطع هرچند وقت يك بار براي چند روزي با انقطاع از ديگران به خانه اي دور افتاده در بيابان كويري (در منطقه كوشك نصرت مابين تهران و قم ) مي رفت و به مطالعه كتب عرفاني حضرت امام خصوصا چهل حديث و دعا و رازونياز با خالق خويش مي پرداخت و گاهي نيز تني چند از اهل دعا و معنا را در خلوت تنهايي خود مي پذيرفت .
    بيماري و رحلت
    صبحگاه روز 21 اسفند 1373 خبر بستري شدن يادگار امام نخست موجي از نگراني در جماران و دقايقي بعد در شهر تهران و پس از آن در سرتاسر ايران پديد آورد. عارضه قلبي و تنفسي ناگهاني در حالت خواب سبب ايست كامل قلب و تنفس براي لحظاتي گرديده و همين امر موجب بروز سكته مغزي گرديده بود. فضاي عمومي كشور با پخش اخبار صادقانه ولي نااميدكننده تيم پزشكي غم گرفته و حزن آلود شد. پنج روز سرتاسر ايران و هرجا كه در جهان نام خميني به بزرگي برده مي شد دستهاي ميليونها انسان مومن به دعا و استغاثه بلند شد. سرانجام « احمد خميني » همان كسي كه نامش و يادش و تصويرش و فداكاريش تا ابد در كنار نام « خميني » در قلب و روح و روان عاشقان انقلاب اسلامي پرجلوه و پر اثر باقي خواهد ماند نداي حق را در شامگاه 25 اسفند 1373 لبيك گفت و به سوي حق شتافت . فرداي آن روز پس از اقامه نماز توسط رهبر معظم انقلاب اسلامي بر پيكر مطهرش و پس از تشييعي باشكوه و كم سابقه از مسير دانشگاه تهران تا حرم مطهر امام خميني در كنار پدر به خاك سپرده شد.