هشدار به مسافران تراژدي 7000 مرگ تابستاني در جاده هاي كشور
مجيد زندي
هر بار كه براي قدم زدن به پارك محله مي رفتم نظرم به پسربچه پانزده ـ شانزده ساله اي جلب مي شد كه دستفروشي مي كرد و براي جلب مشتري هر روز بساط مختلفي پهن مي كرد. حتي چند مرحله هم در طول سال تحصيلي متوجه كتابهاي درسي اش شده بودم كه گاهي نگاهي به صفحات آن هم مي انداخت . هر روز او را زيرنظر مي گرفتم اما يك روز به بهانه خريد سر صحبت را با او باز كردم و پس از لحظاتي گفت و گو او حرف هايي زد كه ديگر دست و دلم به فرمان ماشين و رانندگي و مسافرت نمي رود.از آن روز تنفر شديدي از سفر در دلم زنده شد كه هنوز هم باقي است . پسر نوجوان كه در كلاس دوم دبيرستان درس مي خواند مي گفت : « مجبور است هزينه زندگي اش را خودش درآورد » و با كمي كنجكاوي عليرغم ميل باطني اش خطاب به من مي گفت كه « تابستان سه سال پيش پدر مادر و خواهرش را در تصادف رانندگي هنگام رفتن به مسافرت از دست داده است و اكنون با تنها خواهر 18 ساله اش زندگي مي كند . » او از خاطرات آنروز چندان در ذهن نداشت اما مي گفت فقط لحظه اي را در ياد دارم كه مادرم فرياد كشيد و متوجه شدم پدرم براي سبقت گرفتن از مسير عادي رانندگي خارج شد و ديگر هيچ نفهميدم و...
هم اكنون شمار بسيار زيادي از خانواده هاي ايراني افرادي را از فاميل يا منسوبان درجه اول خود را در تصادفات جاده اي از دست داده اند و كودكان و نوجوانان بسيار زيادي هم به همين شيوه يتيم شدند وقتي تنها در سال گذشته براساس آمار سازمان پزشكي قانوني 23 هزار و 316 نفر در تصادفات رانندگي جان خود را از دست داده اند و بالغ بر 7 هزار و 150 نفر هم فقط در طول تابستان و سفرهاي تابستاني جان باختند. منطق هم حكم مي كند كه بپذيريم امسال هم حدود يك سوم تصادفات و يك سوم مرگ و مير حوادث رانندگي در طول همين دو ـ سه ماه آينده رخ خواهد داد و چه تلخ است كه ببينيم در شهريور امسال بيش از 7 هزار خانوار فقط به دليل حوادث رانندگي عزادار هستند و سه برابر كشته شدگان هم مصدومان اين حوادث تلخ باشند و 7000 ميليارد تومان هزينه ديگري فقط در ابعاد اقتصادي بابت تصادفات حوزه حمل و نقل در طول يكسال از سرمايه هاي ملي نابود شود.
با اين شرايط همه ما مي پذيريم كه تلاش پليس براي كنترل رانندگي افراد موثر است ولي آنچه را كه به هيچ وجه نمي توان ناديده گرفت اين است كه كنترل اصلي فرمان رانندگي در اختيار رانندگان وسايل نقليه است و پس از آن تغيير و اصلاح ساير مولفه هاي اثرگذار در حوادث جاده اي در بخش اصلاح مهندسي جاده ها تعريض كردن خطوط مواصلاتي مكانيزه كردن سيستم كنترل هوشمند ترافيك و تخلفات در معابر اصلاح و وضع قوانين تاثيرگذار در رعايت قانون راهنمايي و رانندگي و پيگيري اجراي دقيق آن و.. در جايگاههاي بعدي قرار خواهد گرفت . زيرا همچنان حدود 70 درصد علت تصادفات جاده اي عامل انساني دارد كه سرعت و سبقت غيرمجاز انحراف به چپ از مهمترين عامل وقوع تصادف اعلام شده است .
اين موضوع البته سبب كتمان اين حقيقت هم نخواهد شد كه رانندگي در جاده هاي باريك و پرپيچ و خم كشور همانند بندبازي و راه رفتن بر ريسماني در طول دره اي عميق وحشتناك و بزرگ است و تنها رانندگان بسيار كاركشته و بااحتياط مي توانند از پس اين سد بزرگ پيش رو بگذرند و با موفقيت به مقصد برسند جاده هايي كه طول آن در كشور ما به حدود 200 هزار كيلومتر مي رسد و همچنان نيازمند اصلاح و بازسازي و تعريض است .
اشتباه عامل انساني هم يقينا در اين بستر ناامن افزايش مي يابد وقتي كه در مسير راه علاوه بر پيچ هاي خطرناك علائم و تجهيزات ايمني راهها نيز در حدي نباشد كه رانندگان دقيقا از خطرات پيش رو آگاه باشند رانندگاني كه به دليل مسافرت هاي تابستاني بعضا در طول عمر خود يكبار از جاده اي عبور مي كنند و يا بسياري ديگر از آنها كه در نهايت سالي يكمرتبه از آن راه مي گذرند. در اين وضعيت اگر دقت كنيم به نكات انحرافي فراواني در ساختار نظم بخشي حمل و جاده اي كشور پي مي بريم كه البته هم راننده هم پليس راه و هم سازمانهاي مرتبط به جاده زحمات فراواني مي كشند تا حادثه اي به وجود نيايد اما يك ساختار نرم افزاري يا فرهنگي و يا سخت افزاري منسجمي براي مهار جدي تصادفات جاده اي وجود ندارد و هر فرد يا بخشي به صورت انفرادي تلاش هايي انجام مي دهند اما چندان نتيجه جدي براي كنترل تصادفات و حوادث منجر به مرگ و جرح در جاده هاي كشور وجود ندارد.
دقت در اين زمينه به ما مي گويد كه مثلا اگر در شش ماهه نخست سال گذشته و حتي در سفرهاي نوروزي سال جاري كه ماموران پليس راه كنترل گسترده اي در سطح جاده هاي اعمال مي كردند آمار تصادفات و حتي مرگ و مير و مجروحيت كاهش يافته ولي پس از آن دوباره سير حوادث شكل صعودي به خود گرفت و با همپوشاني معناداري آمارها تكراري شده است به گونه اي كه اگر در شش ماهه نخست سال قبل آمار تصادفات تا حدودي كاهش يافته بود در نيمه دوم نسبت به مدت مشابه سال قبل از آن افزايش داشته و كامل شده است !
اگر توجه كنيم درخواهيم يافت كه مراقبت از رفتار رانندگي حال چه به خاطر باور افراد به رعايت قانون راهنمايي و رنندگي و چه به دليل ترس از جريمه پليس و توقيف خودرو باشد سبب كاهش تصادف ها و بالطبع كاهش شمار جانباختگان و مصدومان حوادث جاده اي مي شود و در اين زمينه سردار سرتيپ سيدكمال هاديانفر جانشين رئيس پليس راهور ناجا به خبرنگاران مي گويد : در سه ماهه نخست سال جاري با اقدامات كنترلي و عمليات پليس راهنمايي و رانندگي ناجا ميزان تلفات در تصادفات جاده اي حدود 10 درصد نسبت به مدت مشابه سال قبل كاهش داشته است .
وي مي گويد : در اين مدت همچنين در مجموع 259 هزار موتورسيكلت و بيش از 300 هزار دستگاه خودرو در جاده هاي كشور و شهرها توقيف و 38 هزار گواهينامه نيز سوارخ شده است . ضمن آنكه در اين مدت بالاترين مورد تخلف مربوط به نبستن كمربند ايمني با 16 درصد كل تخلفات بوده و پس از آن سرعت غيرمجاز 11 درصد و سبقت غيرمجاز 5 درصد را به خود اختصاص داده است .
سردار هاديانفر با اشاره به اينكه از 31 خردادماه طرح تابستانه پليس آغاز شده ادامه مي دهد : در دو ماهه نخست تابستان تراكم و فشردگي خودروها و سفرها بيشتر است و در مجموع 30 هزار نيرو در قالب چهار سازمان پليس راه راهداري هلال احمر و اورژانس در طرح تابستاني بر تردد خودروها و خدمات آن نظارت دارند.
وي برخورد با رانندگان متخلف را بدون اغماض مي داند و مي افزايد : اين دستور به كليه همكاران پليس ابلاغ شده تا با رانندگان متخلف به ويژه در مورد سرعت غيرمجاز سبقت غيرمجاز و حركت هاي خطرآفرين در جاده ها بدون هيچ بخششي برخورد قانوني كنند.
جانشين راهور ناجا مي افزايد : براساس دستورالعمل هاي ابلاغي و قوانين و آئين نامه اي كه در اختيار همكاران پليس هست آنها اختيار دارند گواهينامه رانندگان متخلف را توقيف و سوراخ كنند و حتي با توقيف وسيله نقليه و قفل چرخ با رانندگان متخلف به شدت برخورد نمايند.
مهندس محمد حسين مقيمي رئيس كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي هم درباره علل و عوامل تصادفات جاده اي و راههاي كاهش تصادفات انساني و زيان هاي معنوي و مادي اين حوادث در كشور ما مي گويد :
در اين باره بايد خدمت ملت شريف بگويم كه گره كور تصادفات جاده اي را بايد در عدم رعايت قانون راهنمايي و رانندگي از سوي بسياري از رانندگان بدانيم . من به هيچ وجه نمي گويم ساختار حمل و نقل ما بي نقص است يا راههاي ما كاملا استاندارد است ولي در همين ساختار نامناسب و راههاي پرعيب و نقص بسياري از رانندگان تابع قانون همواره درحال تردد هستند و چون به اصول قانون راهنمايي و رانندگي پاي مي فشرند خود و خانواده خود را از اين شرايط به سلامت به مقصد مي رسانند.
وي مي گويد : اگر دقت كرده باشيد در سالهاي اخير تلاش فراواني براي اصلاح هندسي خيابان ها و از رده خارج كردن خودروهاي فرسوده شده است ولي ميزان تصادفات و تلفات در جاده هاي كاهش نيافت كه نشان مي دهد ما هنوز به شيوه رانندگي خود و انواع و اقسام خطاها و تخلفات به روز شده بي توجه هستيم . يعني هنوز فكر مي كنيم اگر خودروي ما سرعتش از 120 به 160 كيلومتر در ساعت ترقي كرده ما هم بايد آن را به صورت « پر » استفاده كنيم . يا در كنار آن اگر طبق قانون راهنمايي و رانندگي كه مي گويد در باند تندرو نبايد كمتر از 70 كيلومتر برويم در ذهن خود از روي خيرخواهي 50 كيلومتر در ساعت مي رويم درحاليكه در هر دو صورت خلاف قانون است و سبب بروز حوادث تلخ مي شود.
مهندس مقيمي ادامه مي دهد : همچنين است هنگام دور زدن يا سبقت گرفتن و حتي توقف در شانه كناري خيابان كه ناگاه تصميم مي گيريم و ناگهان مي خواهيم به هدف خود برسيم و كاملا از خودروهاي كناري و پشت سري خود غافل هستيم كه در هر صورت ضايع كردن حق ديگران و سبب بروز تصادف مي گردد.
رئيس كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي ادامه مي دهد : به همين دلايل ظاهرا كوچك از نظر ما است كه پليس مي گويد عامل 70 درصد تصادفات عامل انساني است زيرا او نه طرفدار وزارت راه است و نه طرفدار شركت هاي خودروساز و قطعه ساز او به عنوان يك قاضي بيطرف ما را مقصر اصلي بروز حوادث معرفي مي كند پس بايد اين نقص را در خود بپذيريم .
وي مي گويد : نكته اساسي اين است كه ما بپذيريم كه راه و خيابان فقط متعلق به من نيست و من حاكم مطلق جاده نيستم هركسي كه در اين راه مي رود داراي حقي برابر است و همه بايد نسبت به رعايت حقوق ديگران حساس باشيم . محترم شمردن حقوق ديگران در مسافرت بايد ارزش تلقي شود نه زود رسيدن من و همراهانم حتي به قيمت پا گذاشتن بر حقوق ديگران و قانون راهنمايي و رانندگي !
وي مي افزايد : متاسفانه ما براي زودتر رسيدن خود همه نوع تلاش از خود بروز مي دهيم ولي هيچگاه نخواستيم بپذيريم كه چه كارهايي بايد انجام دهيم تا همه خودروها زودتر برسند درحاليكه در ضوابط و مقررات همه اين موارد ديده شده است .
رئيس كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي البته مي پذيرد كه حتي خود مجلس هم در ترويج رعايت قانون چه در ابعاد نظارتي بر عملكرد دستگاههاي اجرايي و چه در ابعاد تصويب قوانين لازم براي كاهش تلفات انساني در جاده هاي كشور مي گويد : اين قول را به شما مي دهم كه در جهت اصلاح فرهنگ عمومي درخواست از صدا و سيما براي ساخت فيلم ها و سريال هاي فرهنگ ساز براي رعايت قانون راهنمايي و رانندگي و همچنين كمك اصلاح هندسي جاده هاي كشور اقدامات بيشتري انجام دهيم .
مهندس مقيمي مي افزايد : متاسفانه در جامعه ما هميشه فكر مي كنيم فرهنگ سازي فقط مسايل فرهنگي سطح بالاست . آنها هم مهم است ولي هيچگاه نبايد از فرهنگ هايي كه سبب نجات جان مردم مي شود كوتاهي كرد زيرا معتقدم كه هر قدر در اين زمينه هزينه مالي صرف شود نبايد از آن نگران بود بلكه بايد آن را به عنوان يك سرمايه گذاري طولاني مدت به شمار آورد. زيرا هيچ سرمايه اي مهمتر از سرمايه هاي انساني نيست كه متاسفانه سالها هزاران نفر از آنها را در همين جاده هاي كشور از دست مي دهيم .
سردار محمد رويانيان رئيس پليس راهنمايي و رانندگي كشور نيز در جمع بندي مطالب فوق توصيه هاي كليدي خود را براي كاهش ميزان تلفات وتصادفات جاده اي كشور با ابراز نگراني از افزايش شمار تصادفات و تلفات در ابتداي تابستان سال جاري مي گويد : ميزان تلفات جاده اي در دو هفته اخير يعني از آغاز تابسان تا به امروز روند بسيار نامناسبي دارد كه نشان مي دهد ما در تابستان جاري افزايش تصادف و تلفات را نسبت به سال گذشته خواهيم داشت كه اگر همين روند ادامه داشته باشد فاجعه بار خواهد بود زيرا آمارهايي كه اكنون روزانه به دست ما مي رسد به هيچوجه قابل توجيه نيست و بسيار نگران كننده است .
وي ادامه مي دهد : انتظار ما اين بوده كه بعد از گذراندن طرح نوروزي كه بسيار موفقيت آميز بوده و سخت گيريهاي همكاران ما كه اثرخود را در كاهش تلفات و تصادفات برجاي گذاشت و كاهش تصادف و تلفات خوبي داشتيم ولي در آغاز تابستان فكر مي كرديم با همكاري مردم وضعيت مطلوب باقي بماند ولي با كمال تاسف بايد اعتراف كنم در دو هفته گذشته وضعيت بسيار نگران شده است .
سردار رويانيان در سخنان خود توصيه مي كند : من فكر مي كنم چون تابستان بسيار سختي را در پيش داريم و چون در سه ماهه تابستان سال گذشته با شرايط تعداد خودروي يكسال قبل ما 7 هزار و 166 نفر كشته داشتيم كه اگر روند نامناسب دو هفته گذشته ادامه داشته باشد ما بايد شاهد تراژدي وحشتناك افزايش تصادفات و تلفات در تابستان سال جاري باشيم كه مرا به شدت نگران كرده است .
وي مي افزايد : اين وضعيت رانندگي به هيچ وجه مطلوب و در شان مردم خوب كشور ما نيست و ما به هيچ وجه نمي پذيريم كه امسال هم بيش از 7 هزار نفر از مردم ما در جاده هاي كشور فقط در تعطيلات تابستاني جان خود را از دست بدهند به همين دليل گاهي فكر مي كنم رانندگان محترم ما توصيه هاي نوروزي پليس را فراموش كرده اند و توصيه هايي كه اكنون هم براي آنها داريم اين است كه به هيچ وجه با عجله رانندگي نكنند ضمن آنكه نبايد فراموش كنيم در 20 روز اخيرحداقل 10 روز قبل و 10 روز بعد از انتخابات رياست جمهوري فرصت مناسبي در اختيار ما نبود كه از طريق صدا وسيما به رانندگان هشدار بدهيم تا قانون راهنمايي و رانندگي را رعايت كنند و هشدارها را هم به آنها گوشزد كنيم زيرا افزايش تصادفات گوياي همين مساله است كه فكر و ذهن مردم اصلا به نحوه رانندگي نيست و همين مساله سبب افزايش تصادفات و حوادث تلخ رانندگي در 15 روز گذشته شده است .
رئيس پليس راهنمايي و رانندگي شمار 7 هزارو 166 نفر از جانباختگان تصادفات جاده اي در تابستان سال قبل را نسبت به آمار چهار سال قبل از آن با كاهش همراه مي داند و مي افزايد : ممكن است كه تلفات سال گذشته نسبت به قبل حدود 2 هزار نفر كاهش داشته باشد ولي در عين حال شمار هفت هزار نفري كشته شدگان هم در طول سه ماه رقم كمي نيست و اگر تعداد كشته شدگان در تابستان امسال افزايش هم نداشته باشد ما بايد شاهد مرگ 7 هزار نفر از هموطنانمان در جاده هاي كشور باشيم در حاليكه شرايط دو هفته اخير گوياي حوادث تلخ تري باشد كه به هيچ وجه قابل تحمل نيست آمارها به ما مي گويند كه ما شرايط مناسبي نداريم و همه ما فقط يك راه داريم كه از هر جهت بايد مراقب رانندگي خود باشيم .
وي سرعت و سبقت غيرمجاز و خستگي و خواب آلودگي و بي دقتي را از جمله اصلي ترين علل تصادفات منجر به فوت اعلام مي كند و مي افزايد : اين عوامل در فصل گرما و طولاني بودن مسير مسافرت افزايش مي يابد اگر چه قوانين و نظارت راهنمايي و رانندگي و پليس موثر است . ولي آنچه كه مهم است اينكه خود رانندگان محترم مي بايست به فكر سلامت خود و خانواده خويش باشند و هميشه حواسشان باشد كه ممكن است با هرگونه حركت اشتباهي آنها نيز يكي از 8 ـ7 هزار هموطني خواهند بود كه به حكم آمار تلفات جاده اي در تابستان سال جاري جان خود را در راههاي كشور از دست خواهند داد.
وي ضعف در اطفاي حريق و انتقال اجساد جانباختگان حوادث جاده اي را از جمله عوامل موثر در تخريب روحيه رانندگان عبوري معرفي مي كند و مي افزايد : اين موضوع هنوز در سطح جاده هاي كشور مسئولي خاص ندارد كه اميدوارم با اجراي طرح جامع ارتقاي ايمني اين مشكلات برطرف شود.
وي مي افزايد : هرگونه تخريب ذهنيت هنگام رانندگي اثرات منفي خود را روي كيفيت كار رانندگان مي گذارد به همين دليل ما مي خواهيم در طرح جامع ارتقاي ايمني مسئوليت همه دستگاههاي اجرايي را به طور كامل مشخص نمائيم كاري كه در سال جاري نخستين بار اجرايي شده است .
رئيس پليس راهنمايي و رانندگي كشور همچنين فعاليت 30 هزار نيروي پليس و امدادي را از حركت جدي راهور ناجا براي جلوگيري از تخلف و حركات خطرناك هنگام رانندگي اعلام مي كند و مي افزايد : در طول تابستان 6 هزار گشت امدادي و 20 فروند بالگرد نيز جاده هاي كشور را تحت كنترل خود خواهند داشت .
سردار رويانيان تراكم خودرو در سفرهاي تابستاني سال جاري را به جهت وجود ماه مبارك رمضان در شهريورماه از نكات بسيار قابل توجه ارزيابي مي كند و مي افزايد : در دو ماهه تير و مرداد سفرهاي تابستاني و تراكم خودروها در جاده ها به اوج خود مي رسد كه بالطبع ضرورت مراقبت و دقت در رانندگي را افزايش مي دهد.
وي همچنين از صدا وسيما درخواست مي كند كه برنامه ها و توصيه هاي ايمني و رعايت قانون در مسافرت را از طريق راديو وتلويزيون افزايش دهد زيرا سفرهاي تابستاني يك نياز جدي براي زندگي اجتماعي مردم است و اين مسئولان هستند كه بايد با تصميم گيري درست خود شرايط زندگي آرام و بدون دغدغه ذهني را براي مردم فراهم آورند.
به هر حال روزهاي سختي را در پيش داريم مسافرت هنگامي آرامبخش و شادي آور است كه با سلامت همراه باشد و اين سلامتي را هم براي خود و هم براي ديگران بخواهيم و هر قدر در رانندگي اصول راهنمايي و رانندگي را رعايت كنيم ضرر نمي كنيم و چه بسا همين حركت هاي فردي سبب شود كه در تابستان سال جاري شمار جانباختگان حوادث جاده اي كشور به صفر برسد. به اميد آن روز.
در تصادفات جاده اي سفرهاي تابستاني سال گذشته بيش از 7000 نفر از هموطنان جان خود را از دست داده اند و به حكم عقل و آمارهاي موجود و با توجه به تراكم سفر در دو ماه تير و مرداد بايد نگران بود كه اين آمار وحشتناك تلفات انساني دوباره تكرار شود!
اگرچه رانندگي در ايران همانند بندبازي و راه رفتن بر ريسماني نازك در طول دره هاي عميق و وحشتناك است ولي عمدتا رانندگاني جان خود خانواده و بقيه را به خطر مي اندازند كه از اصول راهنمايي و رانندگي پيروي نمي كنند
مهندس محمدحسين مقيمي رئيس كميسيون عمران مجلس شوراي اسلامي : اگر بپذيريم كه راه و جاده فقط متعلق به يك نفر نيست و او هم حاكم مطلق خيابان نيست و هر كسي در اين راه داراي حقي برابر است ميزان تصادفات به شدت كاهش خواهد يافت
سردار محمد رويانيان رئيس پليس راهنمايي ورانندگي كشور : در دو هفته اول تيرماه جاري آمار روزانه تصادفات جاده اي به شدت افزايش يافته كه اگر همين روند ادامه داشته باشد شاهد آمار وحشتناك جانباختگان سفرهاي تابستاني در سال جاري خواهيم بود
سرعت و سبقت غيرمجاز خستگي و خواب آلودگي و بي دقتي از عوامل اصلي بروز حوادث دلخراش رانندگي در جاده هاي كشور است
