مقدمه اي بر اصلاح الگوي مصرف دارو
نگاهي به نقش داروسازي باليني در تسريع فرايند درمان
امروزه خدمات دارويي بسيار گسترش يافته و از حد ساختن دارو و يا توزيع آن فراتر رفته است . امروزه مراقبت دارويي
حرفه اي
بيمار محور است كه در آن داروساز مسئوليت نيازهاي مرتبط با داروي بيمار را برعهده مي گيرد. در واقع مراقبت دارويي شامل تعيين
نيازهاي دارويي بيمار
فراهم نمودن داروي موردنياز و نيز خدمات لازم (قبل
بعد و حين ) دارودرماني است تا از امنيت و تاثير درمان
اطمينان حاصل آيد. در اين صورت هدف داروساز
تشخيص
جلوگيري و برطرف نمودن هر مشكل مرتبط با دارو است .
اما نبايد از اين نكته غافل بود كه براي موفقيت در درمان وبازتواني بيماران
علاوه بر تنظيم برنامه دارو درماني بيماران
به شدت به
برنامه ريزي تغذيه اي محتاجيم . اين موضوع خصوصا در رابطه با بيماران بستري در بيمارستان
از اهميت بيشتري برخوردار مي باشد.
امروزه اهميت و جايگاه مراقبتهاي تغذيه اي باليني بعنوان ابزاري كم هزينه و در عين حال بسيار اثربخش در نجات جان بيمار
كاهش
مدت بستري
كاهش هزينه هاي درماني و در نهايت رضايت بيمار و خانواده وي
در تمام نظامهاي پيشرفته سلامت كاملا شناخته شده و
مورد استفاده قرار مي گيرد.
چگونه فرايند درمان تسهيل مي شود
دكتر شجاعي فر متخصص جراحي عروق و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران مي گويد : نمي توان از اين موضوع غفلت
كرد كه جراحي هر چقدر هم موفق باشد و كادر درماني هر چقدر هم ورزيده باشند
ممكن است به علت حمايت هاي تغذيه اي نامناسب
و ضعيف
اثر درماني مناسبي دربرنداشته باشد. چنانكه در صورت عدم تامين موادغذايي لازم
شاهد كاهش چشمگير كارايي و
اثرگذاري بسياري از داروهاي مصرفي علي الخصو آنتي بيوتيكها هستيم .
بديهي است اين موضوع مي تواند علاوه بر افزايش دوره نقاهت
بيمار را در معرض عفونتهاي ارگانهاي مختلف بدن قرار دهد.
همچنين موجب تحميل بار احساسي و عاطفي شديد مبني بر ياس و نااميدي به خانواده بيمار و نيز افزايش هزينه هاي درماني وي
هستند را نيز از دريافت بموقع ICU خواهد گرديد . ضمن آنكه ساير بيماراني كه در صف انتظار بستري در بخش هاي شلوغ از جمله
خدمات درماني محروم مي دارد.
غذاي فرموله و اقتصاد درمان
دكترمجتبي مجتهدزاده استاد داروسازي باليني و عضو هيات علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران معتقد است : « يكي از وظايف مهم
داروسازان باليني در بيمارستان
علاوه بر تنظيم دوز اثر داروها در شرايط ويژه
محاسبه ميزان دقيق كالري
مقدار كربوهيدرات
پروتئين
مي باشد . متاسفانه در حال حاضر يكي ICU چربي و ويتامين هاي موردنياز هر بيمار به طور جداگانه
بخصوص در بيماران بستري در
در بيمارستانهاي كشور
عدم توجه به تغذيه اين بيماران مي باشد . » ICU از ضعفهاي مهم در بيماران بستري در
بدون ترديد حمايت تغذيه اي از ديدگاه كادر درماني
در شرايط حاد و بحراني
خصوصا زماني كه بيمار از سطح هوشياري مناسبي
برخوردار نيست و امكان بلغ براي بيمار وجود ندارد
همچون تجويز دارو الزامي است و بايد هرچه سريعتر براساس برآوردهايي كه با
استفاده از فرمولهاي علمي صورت مي گيرد
نسبت به مداخله تغذيه اي اقدام شود. در اين شرايط غذاي فرموله اي كه با توصيه داروسازان
و براساس مجوزهاي وزارت بهداشت تهيه شده و در اختيار بيمار قرار ميگيرد
بهترين و Enteral Nutrtion باليني بصورت
موثرترين شيوه حمايتي از بيمار خواهد بود.
تاريخچه اين تفكر به اواسط دهه 50 ميلادي باز مي گردد . زماني كه حضور مستقيم داروساز در درمان بيماران ميان دانشمندان و
نخبگان داروسازي و پزشكي جهان شكل گرفت . تغيير و تحول در علوم پزشكي باعث گرديد كه عالمان داروسازي به اين معنا توجه پيدا
كنند كه با توسعه علم و نياز روزافزون بشري
حيطه فعاليت داروسازان بايد به بالين بيمار يعني جايي كه دارودرماني صورت مي گيرد
گسترده شود. امروزه در بيمارستان هاي مجهز دنيا
داروسازان باليني با توجه به شرايط هر بيمار
علاوه بر تنظيم زمان استفاده از دارو و دز
مناسب
شيوه هاي مناسب مداخلات تغذيه اي را خصوصا در شرايط بحراني ـ براساس فرمولهاي علمي ـ ارائه ميدهند.
دكترمنصور رستگارپناه عضو هيات علمي مركز تحقيقات گوارش دانشگاه علوم پزشكي تهران و متخصص داروسازي باليني در
پايان ضمن تاكيد بر نقش داروسازان باليني در كاهش هزينه هاي درماني بيماران و نيز تقويت ميزان صرفه جويي در بودجه درماني
در بيمارستان هاي دولتي كشور حكايت ICU بيمارستان ها
معتقد است « حال كه گزارشات رسمي از اشغال بودن كليه تختهاي بخشهاي
دارد. شايد بهترين شيوه براي بهره برداري صحيح از ظرفيتهاي محدود اين بخش
همكاري داروسازان باليني در ارائه برآوردهاي دقيق از
نيازهاي تغذيه اي بيماران
تامين غذاي فرموله براساس پروتكلهاي تغذيه اي براي آنها مي باشد. »
سعيد اويس
*****
نوآوري در مدارس ضرورتي پيش پاي مديران و معلمان
|
دكتر علي اصغر يزداني
بررسي ها و گزارش هاي موجود نشان مي دهند كه كشور ما در سال هاي گذشته از وضعيت مطلوبي در زمينه هاي گوناگون نوآوري هاي
علمي برخوردار بوده و توفيقات و دستاوردهاي ارزشمندي را كسب نموده است . برخي از اين دستاوردها عبارتند از :
دستاوردها و نوآوري ها در دانش هاي نو
بومي سازي برخي از فناوري ها و دانش هاي برتر
بهبود و كسب رتبه هاي جهاني در زمينه توليدات مقالات و گزارش هاي علمي
رواج و توسعه كرسي هاي نظريه پردازي
كسب نشان ها و رتبه هاي برتر جهاني در زمينه اختراعات و اكتشافات
رواج و توسعه بانك هاي ايده پردازي در سطح كشور
رشد قابل ملاحظه صادرات خدمات فني و مهندسي
با وجود اين پيشرفت هاي ارزشمند
و در حالي كه آمارها
گزارش ها و مستندات
حاكي از موفقيت هاي گسترده كشورمان است
اين
سئوال اهميت پيدا مي كند كه آيا در كنار اين پيشرفت ها
وضعيت شاخص هاي كلي خلاقيت و نوآوري در بين دانش آموزان مناسب است
و آيا ساختار تعليم و تربيت و بطور خاص مدرسه
متناسب با خلاقيت و نوآوري طراحي شده است يا نه
براي اين منظور
مي توانيم پرسش هايي را مطرح كنيم كه مبناي فرضيه پردازي در اين حوزه باشد.
مهارت هاي تفكر خلاق
يكي از اولين پرسش ها اين است كه وضعيت مهارت هاي تفكر خلاق و نوآوري در بين دانش آموزان چگونه است آيا ما براي
توسعه مهارتهاي تفكر خلاق و خلاقيت
بويژه در بين كودكان و نوجوانان موفق بوده ايم آيا در بين دانش آموزان
براي استفاده از
مهارت هاي تفكر خلاق
زمينه و انگيزه لازم وجود دارد آيا دانش آموزان نسبت به استفاده از خلاقيت و ضرورت بكارگيري آن
خوش
بين هستند آيا دانش آموزان توانايي و ظرفيت استفاده از خلاقيت و نوآوري را دارند
پرسش ديگر
به وضعيت نوآوري هاي علمي در مدارس بر مي گردد. سئوال اين است كه آيا ما در زمينه هاي گوناگون علمي در
مدارس
از رشد قابل قبولي در زمينه نوآوري و ايده پردازي برخوردار هستيم آيا مدارس ما اين قابليت را دارند كه به مركزي براي رشد
نوآوري و نظريه پردازي براي دانش آموزان تبديل شوند آيا ما به نظريه ها
روش ها و قواعد جديد براي درك موضوعات و حل ـ مسائل
دست يافته ايم
آيا دانش آموزان
توانايي اين را دارند كه بتوانند تحليل خلاقانه اي را از وضعيت خود ارائه كنند
مسائل و وضعيت خود را بشناسند
مسائل خود را ارزيابي و تحليل كنند و براي آن مسائل
راه حل هاي خلاق و نوآورانه اي را ارائه نمايند دانش آموزان بايد بتوانند حل
مساله را بعنوان يك مهارت با زندگي خود ادغام كنند و اين قابليت را كسب كنند كه براي مسائل و مشكلات خود راه حل هاي خلاق
جستجو نمايند و براي اين كار كوشش كنند تا آن مسائل را از زواياي جديدي تحليل نمايند.
كارآفريني و منابع نوآوري
دانش آموزان بايد بتوانند از توانايي ها و مهارت هاي خود در زمينه خلاقيت و نوآوري براي طراحي كسب و كار جديد استفاده
نمايند. اين از اهميت زيادي برخوردار است كه دانش آموزان
توانايي ايجاد كسب و كارهاي جديد و كارآفريني داشته باشند
و براي اين
منظور
واضح است كه خلاقيت و نوآوري مي تواند در درك درست مسائل
فرصت ها
راه حل ها و ابزارها كه زمينه كارآفريني هستند
نقش قابل ملاحظه اي داشته باشند. علاوه بر اين بايد به منابع كارآفرين هم توجه نمود. اين كه آيا فرصت ها و منابع لازم براي خلاقيت و
نوآوري كه زمينه كارآفريني و ايده پردازي هايي كه موجب ايجاد سود
بهره وري و ارزش افزوده براي جامعه مي شوند
فراهم شده
است
مدرسه به مثابه محيط نوآور
فرضيه ديگر در مورد محيط هاي خلاقيت و نوآوري است . مي توان اين سئوال و فرض را مطرح نمود كه آيا محيط مناسبي را براي
نوآوري و خلاقيت ايجاد كرده ايم محيط نوآور و خلاق مي تواند
همچون يك چشم انداز مهم در تبيين آينده و افق نوآوري و خلاقيت
تاثيرگذار باشد. به همين دليل
پرسش از محيط خلاق و نوآور مي تواند فرضيه ها و حدس هاي مختلفي را براي مطالعه و پژوهش هاي
آينده نگر و ارزيابي اثربخشي فراهم نمايد.
برهمين اساس
خوشبختانه وزارت آموزش و پرورش
از جمله معاونت پرورشي و تربيت بدني
كوشش هاي گسترده اي را براي اين
منظور آغاز كرده است تا ساختار ستادي و برنامه اي و نيز چارچوب برنامه هاي درسي و فعاليت هاي تربيتي و تكميلي آن
همچنين
چگونگي مديريت و برنامه ريزي فضاهاي فرهنگي و تربيتي و مراكز مكمل مدرسه با اين جهت گيري باشد.
بخصوص اين كه معاونت پرورشي در حال تدوين چارچوب ماموريت ها و استراتژي هاي خود مي باشد و در قالب آن
چگونگي
اداره مراكز مكمل مدرسه نيز مورد بحث و تبادل نظر قرار مي گيرد.
بعنوان مثال
برخي از راهبردهاي معاونت پرورشي براي اداره اين مراكز
بطوري كه با رويكرد رشد نوآوري هم تناسب داشته باشد
به اين صورت است :
1 ) بازتعريف چارچوب مراكز مكمل و توجه به ضرورت اثربخشي مراكز مكمل
بر اساس اين ماموريت
معاونت پرورشي و تربيت بدني بايد
كوشش كند تا چارچوب نظري و راهبردي مراكز مكمل را بگونه اي
بازتعريف و طراحي نمايد كه منجر به جهت گيري آن ها به سمت پرورش خلاقيت و نوآوري در دانش آموزان گردد.
2 ) تحول در ساختار مراكز مكمل
با طراحي ادبيات و چارچوب جديد مراكز مكمل
كه همان توجه به جهت گيري رشد و پرورش خلاقيت و نوآوري در آن ها
مي باشد
به تناسب و متناظر با اين بازتعريف
ساختار آن ها نيز متحول خواهد شد
بطوري كه ماموريت هاي جديدي به آن ها اضافه
مي شود و يا در ماموريت هاي موجود آن ها بازنگري مي شود. همينطور
با در نظر گرفتن اين نكته كه ساختار مراكز مكمل مدرسه نيز بايد
متناسب با « فرايند نوآوري » باشد
رابطه اين مراكز و جايگاه آن در فرايند رشد خلاقيت و نوآوري در دانش آموزان متحول مي شود.
بعنوان مثال
تبديل اردوگاه هاي دانش آموزي به پارك هاي رشد
يكي از تحولات ساختاري است كه در جريان احيا معاونت پرورشي
دنبال مي شود.
3 ) طراحي و توسعه زيرساخت هاي نوآوري در مراكز مكمل
علاوه بر اين معاونت پرورشي در جريان بازتعريف مراكز مكمل مدرسه
به زيرساخت هايي نيز براي بهبود عملكرد آن ها نياز
خواهيم داشت كه بر پايه آن ها
الزامات فني و تسهيلات پايه و زيرساختي را براي تشويق دانش آموزان به نوآوري و توسعه قابليت هاي
آن فراهم نمائيم .
4 ) توجه به گرايش مساله ـ محوري در مراكز
همچنين يكي از اولويت هاي پيش رو
اداره مراكز مكمل مدرسه
بر اساس گرايش هاي مساله ـ محور در كنار گرايش هاي عمومي
است . به عبارتي
بايد كوشش كرد تا اين مراكز
علاوه بر مهارت آموزي
مركزي براي شناسايي مسائل موجود
پذيرش سفارش ها و
نيازهاي مطالعاتي و فني و نظريه پردازي و خلاقيت در مورد راه حل هاي نوآورانه براي حل مسائل باشد
بطوري كه اين اولويت ها
بطور مستمر
مورد ارزيابي و تحليل قرار گرفته و روزآمد شوند.
5 ) هم افزا كردن مراكز مكمل مدرسه
بايد كوشش كرد تا مراكز مكمل مدرسه با ساير بخش ها
زيرساخت ها و ظرفيت هاي دروني و بيروني وزارت آموزش و پرورشي
مانند پارك علوم و فناوري
هماهنگي و پيوند داشته باشد
بطوري كه از آن امكانات براي هم افزايي در ظرفيت هاي مراكز مكمل مدرسه
استفاده نمود.
مسير توسعه يافتگي در كشور ما اكنون ايجاب مي كند دانش آموزان بتوانند از نوآوري و مهارت هاي خود در زمينه خلاقيت و نوآوري
براي طراحي كسب و كار جديد استفاده نمايند
موضوع بسيار مهمي كه تاكنون در نظام آموزش و پرورش ما به آن توجهي جدي نشده
است
معاونت پرورشي بايد كوشش كند تا مراكز مكمل مدرسه را به گونه اي تعريف كند كه منجر به جهت گيري پرورش خلاقانه و نوآوري
در ميان دانش آموزان شود
در دوران كنوني بايد تلاش كرد مدارس با پارك هاي علمي و فناوري پيوندي گسترده برقرار كنند
| |