روزنامه جمهوري اسلامي 08/07/1388 صفحه هنر و ادبيات

  • نمايش تابلويي از ون گوگ كه هايدگر از آن جنجال ساخت
  • نمايشگاه « بسم الله » 15 مهر در ايتاليا برپا مي شود
  • هنر تعزيه و تعزيه خواني در ايران
  • *****
    نمايش تابلويي از ون گوگ كه هايدگر از آن جنجال ساخت




  • تابلوي نقاشي « يك جفت كفش » اثر ونسان ون گوگ كه مارتين هايدگر با نوشتن مقاله اي باب بحث ها و جدل هاي بي شماري را باز كرد در آلمان به نمايش گذاشته شد.
    به گزارش آسوشيتدپرس مسئولان موزه مي گويند اين تابلوي ساده كه سال 1886 (1265 ) خلق شده مفهوم فلسفي عميقي را به مخاطب القا ميكند.
    ون گوگ نقاش امپرسيونيستي هلندي در اين تابلوي نقاشي يك جفت كفش پوتين مانند را كه به يكديگر بسته شده اند با سبكي ساده كشيده است .
    فلاسفه و مورخان هنر تاكنون به كرات بر اساس اين تابلوي نقاشي درباره ماهيت هنر استفاده از تفسير و طبيعت هستي بحث و جدل كرده اند.
    تفسيرهاي گوناگون از اين تابلو باعث شده اثر ونسان ون گوگ به اثري بحث برانگيز در قرن بيستم تبديل شود.
    سال 1315 مارتين هايدگر فيلسوف برجسته آلماني براي نخستين بار درباره تابلوي « يك جفت كفش » مقاله اي نوشت و باب بحث ها و جدل هاي بسياري را گشود.
    او در همان سال تابلوي ونسان ون گوگ را در موزه شهر آمستردام پايتخت هلند ديد و مقاله اي را با عنوان « منشا آثار هنري » با استناد به آن نوشت .
    هايدگر با توجه فلسفه خاص خود كه هستي را با ترس از مرگ قرين مي داند و همين ترس را مايه معنا بخشيدن به هستي مي داند به تفسير تابلوي ون گوگ پرداخت .
    اما تفسير و جدل درباره اين تابلوي نقاشي به همين جا ختم نشد. بعد از او بسياري از فلاسفه و مورخان هنر درباره آن بحث كردند.
    ژاك دريدا فيلسوف برجسته ديگري بود كه درباره تابلوي « يك جفت كفش » ونسان ون گوگ به اظهارنظر پرداخت .
    اين تابلوي نقاشي كه در موزه شهر كلن به نمايش گذاشته شده تا دهم ژانويه 2010 در يك اتاق در اين موزه در معرض ديد بازديدكنندگان است .

  • *****
    نمايشگاه « بسم الله » 15 مهر در ايتاليا برپا مي شود


  • دبير ششمين نمايشگاه « بسم الله » گفت : قرار بود نمايشگاه بسم الله 27 شهريورماه در ايتاليا برپا شود كه اين زمان به 15 مهرماه تغيير يافت .
    « محمدرضا كمره اي » دبير ششمين نمايشگاه « بسم الله » در گفت وگو با خبرنگار هنرهاي تجسمي فارس با اعلام اين خبر گفت : چهارم مهرماه آثار اين نمايشگاه در مجلس شوراي اسلامي به نمايش درخواهد آمد و براي فراهم شدن امكان بازديد نمايندگان مجلس شوراي اسلامي از همه آثار اين نمايشگاه تاريخ برگزاري نمايشگاه ايتاليا را از 27 شهريورماه به 15 مهرماه تغيير داديم .
    وي افزود : نمايشگاه « بسم الله » شامل 130 اثر به دعوت شهردار رم در مركز شهرداري اين شهر برپا مي شود .
    ششمين جشنواره بسم الله الرحمن الرحيم در بخش رقابتي با آثار پوستر خوشنويسي و لوگوتايپ با كتابت آيه شريفه بسم الله الرحمن الرحيم برگزار شده است و در بخش جنبي آن نيز آثاري با موضوع صلح به نمايش گذاشته شده است .
    آثار راه يافته به نمايشگاه را مصطفي اوجي مهرداد كشتي آرا احسان پارسا فريدون مرداني و محمد عبدالرحمان از بنگلادش داوري كردند.
    قرار است آثار اين نمايشگاه علاوه بر ايتاليا در تركمنستان پاكستان قرقيزستان تاجيكستان و قزاقستان نيز به نمايش گذاشته شود.

  • *****
    هنر تعزيه و تعزيه خواني در ايران




  • تعزيه و تعزيه خواني نمايش آييني مذهبي ايرانيان است . هنري كه مخصوص ايرانيان و سرزمين ايران مي باشد. اين هنر نه از عربستان و عراق كه خاستگاه دين مبين اسلام است به ايران آمده نه از فرنگستان . ايران تنها كشور اسلامي است كه نمايش تعزيه را به مقياس جهاني آفريد.
    ايرانيان شيعه در ساختن تعزيه و به نمايش درآوردن واقعه هاي كربلا و حديث مصايب سيدالشهدا به سنت نمايشهاي آئيني ايرانيان قديم و شيوه اجراي مناسك و آئين هاي آنان و پاره اي از عناصر اسطوره اي و حماسي سازنده نمايشهاي آئيني نظر داشته اند.
    يكي از نويسندگان مصري معتقد است كه ايرانيان با پيش زمينه هنر تئاتر كه در جامعه شان داشتند توانستند از شهادت امام حسين و اصحابش درامهاي مذهبي بيافرينند. در صورتي كه اعراب هيچوقت به اين انديشه نيافتادند كه از اين وقايع بهره بگيرند. زيرا در ميانشان هنر نمايش سنت نبود.
    نمايش مصايب ميترا و سوگ سياوش در ايران به احتمال قوي اصلي ترين نمونه از آئين هاي زمينه ساز نمايش مصايب امام حسين و وقايع كربلا بوده و اين دو آئين در شكل گيري تعزيه خواني تاثير داشته .
    ايرانيان مهر پرست به هنگام برگزاري مناسك آئيني خود واقعه مصايب ميترا را نيز به نمايش در مي آوردند در اين نمايش چند تن از نقش آفرينان صورتكهايي بر چهره خود مي زدند و روي سكويي كه پيروان آئين مهر براي نيايشهاي مذهبي ساخته بودند مي رفتند و همراه نيايش واقعه مصايب مهر را نشان ميدادند.
    در سال مرگ سياوش مردم بخارا همراه آئين سوگواري سياوش شهادت او را نمايش مي دادند.
    در اين نمايش شبيه سياوش را مي ساختند و در عماري يا محلي مي گذاشتند. اين عماري يا محل را كه چهار سويش باز بود روي دوش مي گرفتند و مويه كنان و سينه زنان در گذرگاهها مي گرداندند.
    تعزيه بيانگر وجهي از تاريخ ديني شيعيان و نشان دهنده رخدادي واقعي تاريخ در حوزه حيات قدسي قدسيان دين و مذهب در جهان تشيع است .
    مضمون تعزيه رويارويي دو نيروي خيروشر اهورايي و اهريمني مي باشد كه در ظاهر نيروي شر پيروز مي گردد ولي پيروزي واقعي و باطني از آن نيروهاي اهورايي و خير مي باشد كه يك چنين قاعده اي در آيين زرتشت وجود دارد .
    از اساطير ايراني نيز در پيدايش تعزيه بهره وافي و كافي گرفته شده و بيشتر هم شخصيت حضرت علي را وارد اسطوره ها نموده اند. و شجاعت و جوانمردي علي (ع ) در دوران اوايل اسلام بابي شد براي ورود شخصيت علي (ع ) به اسطوره ها توسط ايرانيان مثل تعزيه شست بستن ديوـ بيرالعلم .
    حتي در اشعاري كه در نسخه هاي تعزيه وجود دارد نام رستم و سهراب اسفنديار افراسياب ليلي و مجنون شيرين و فرهاد و...... را ميتوان ديد .
    در تاريخ ابن كثير شامي آورده است كه معزالدوله احمد ابن بويه در بغداد در دهه اول ماه محرم امر مي كرد تمامي بازارهاي بغداد را بسته و سياهپوش نموده و به عزاداري سيدالشهدا بپردازند.
    چون اين قاعده در بغداد رسم نبود علماي اهل سنت آنرا بدعتي بزرگ دانستند و چون بر معزالدوله دستي نداشتند چاره جز تسليم نداشتند. بعد از آن هر ساله تا انقراض دولت ديالمه شيعيان در ده روز اول ماه محرم بر جميع بلاد رسم تعزيه به جاي مي آوردند و در بغداد تا اوايل دولت سلجوقي بر قرار بود .
    در دوران سلجوقيان خوارزمشاهيان حمله مغول به ايران اين گونه مراسم نيز از دستخوش سردمداران اين دوران در امان نبود و به دست تواناي اين حكام مورد بازيچه قرار مي گرفت تا در دوران صفويان كه اين خاندان خود را از فرزندان امام موسي كاظم ميدانستند و پس از قدرت و به سلطنت رسيدن پايه گذار مكتب تشيع در ايران گرديدند. كه با پايه گذاري اين مكتب و پذيرفتن آن از طرف مردم ايران كه چون خاندان رسول را محترم مي دانستند در رشد و پيشرفت تعزيه نيز بسيار موثر بود.
    هنر تعزيه و تعزيه خواني رفته رفته در دوران زنديه نيز با استقبال خوبي مواجه بود ولي اوج هنر تعزيه را در دوران قاجار ميتوان ديد.
    علي الخصوص در دوران ناصرالدين شاه قاجار كه با ساختن تكيه دولت از طرف شخص ناصرالدين شاه در رشد تعزيه بسيار موثر بوده و نويسندگان تعزيه نسخه هاي بسيار زيادي نوشتند.
    اين هنر با مخالفت رضا خان و محمد رضا شاه رو به رو بود تا حدي كه تكيه دولت به دست رضا خان تخريب شد و بيش از 1000 مجلس شبيه نامه كه در دوران قاجار نوشته شده بود به خاطر بي كفايتي شاهان پهلوي و مخالفت آنها با اين امر از ايران خارج و به موزه كشورهاي مختلف رفتند. و در حال حاضر نيز در آنجا وجود دارند. و تعزيه از رونق گذشته خود افتاد و به خاطر ممنوع دانستن از طرف دولت وقت در داخل شهرها هيچگونه اجرايي از تعزيه به چشم ديده نمي شد .
    فقط بسيار اندك در روستاهايي كه فاصله هاي زيادي تا شهر داشتند مردم به اجراي تعزيه مي پرداختند پس از انقلاب به خاطر اين كه مذهب رسمي ايران مذهب تشيع بود باز رونقي به تعزيه داده شد.
    تا اين كه در حال حاضر شاهد اجراي تعزيه در اكثر نقاط كشور هستيم و كمتر كسي را مي بينيم كه با تعزيه آشنا نباشد .
    اين هنر ملي مخصوص ايرانيان است و بر ماست كه در حفظ و صيانت آن كوشا باشيم چون نمايش هر كشوري براي آن كشور از قداست و ارزش والايي بر خوردار است و در كنار تمام درامهاي شرق و غرب نام تعزيه ايران مي درخشد .
    بسياري از نويسندگان و كارگردانان تئاتر غرب كه مورد احترام مردم آن ديار هستند و به عنوان هنرمندان صاحب سبك از ايشان ياد مي برند و نمايش نامه ها و آثار آنها براي مردم غرب از احترام خاصي برخوردار است مانند برتولت برشت پيتر بروك و ... همين هنرمندان غبطه تعزيه ايران را مي خورند.
    هنر تعزيه هنري است كه به نوعي درون خود از تمام هنرها وام گرفته . در تعزيه علاوه بر آئين هاي مذهبي و اساطير ايراني هنرهايي همچون نمايش ادبيات موسيقي هنرهاي تجسمي را نيز ميتوان ديد .
    و اين جاي بسي افتخار براي كشور عزيزمان مي باشد كه در مملكتي اسلامي كه مذهب رسمي اين مردم تشيع مي باشد درام و هنر تئاتر اين سرزمين نيز در كنار نام نامي اباعبدالله الحسين قرار دارد .
    نمايش مصايب در تعزيه خواني چنان شور و غوغايي در درون مومنان پديد مي آورد كه رشته هاي پيوندشان را با زندگي نا مقدس دنيوي مي گسلد و آنان را به فضاي قدسي پر رمز و رازي كه تجليگاه روح مقدسان و نياكان است مي برد .
    مردم با اهداي نيروي كار خود و عرضه خدمت رايگان و پرداخت اعانه نذريانه در مجلس تعزيه خواني زمينه اي براي توسل به نيرو هاي مقدس ديني فراهم مي كنند .
    تعزيه خواني سهم برجسته اي در ساختن ذهنيت مذهبي تصويرگران وبا الطبع در تكوين و رشد شمايل نگاريهاي مذهبي روي ديوار اماكن مقدس پرده هاي درويشي نگارگري هاي عاميانه كتابها و نقاشي هاي معروف به نقاشي قهوه خانه داشته است .
    تعزيه خواني بيرون از حوزه مسجد و منبر و دور از قلم و عمل و نفوذ دستگاه رسمي مذهبي ايران در ميان توده مردم شكل گرفت .
    شكل گيري تعزيه خواني بر بنياد روايتهاي شفاهي عامه مردم از وقايع تاريخي و حماسه كربلا و مجموعه اي از گزارشهاي مقتل نامه ها و افسانه ها و باورهاي مردم بود . از اين رو تعزيه خواني دستاورد جهان بيني و شيوه تفكر و احساس دروني توده مردم جامعه اي سنتي است كه فرهنگي و انديشه اي رمزگرا و حماسه ساز بر ذهنيت آن جامعه چيره بوده است .
    رمز و راز جاذبه تعزيه خواني و مقبوليت آن در جامعه دوره قاجار فرهنگي بود كه مردم در آن پرورش يافته بودند اين فرهنگ بر مجموعه اي از عناصر مذهبي و آئيني هاي تمثيلي و مناسك اسطوره انساني قوام يافته بود. چنين فرهنگي از يك سو رفتارهاي آئيني و عشيره اي كهن را به مردم جامعه القا ميكرد و آنان را در رفتارها و مناسبات اجتماعي به تقليد و تكرار سنتها و شيوه هاي رفتار پيشينيان برمي انگيخت و از سوي ديگر رفتارهاي دور از الگوهاي سنتي پيشينيان را در برابر ديدگان آنان ناروا و بدعت آميز و ضد ارزش مي نماياند و مردم را از پيروي آنها دور نگه مي داشت .
    تعزيه خواني بر مردم جامعه هاي سنتي ـ مذهبي گذشته و گروههاي مذهبي سنت گرايي امروزي بيش از هر شكل ديگر مناسك و شعاير مذهبي توانسته تاثير بگذارد. تعزيه خوانان با به نمايش در آوردن وقايع كربلا در احساسات مذهبي و روان جمعي عامه مردم را در برابر رخدادهاي حزن آور كربلا بر مي انگيزانند و از اين طريق فلسفه حق جويي و از خود گذشتگي شهيدان حماسه آفرين تاريخ تشيع را همچون انگاره و نمونه برتر در ذهن و خاطر آنان زنده نگه مي داند.
    هنر تعزيه كه توسط عده اي از خود مردم عام اجرا مي شود. بسيار تاثير گذار براي مخاطبان خود مي باشد. چون تعزيه همان گونه كه يك نوع عزاداري براي ائمه اطهارمي باشد. جنبه آموزشي هم براي مخاطبان خود دارد. چون تماشاگر با شخصيتهاي مذهبي آشنايي پيدا مي كند.
    در تعزيه قهرمان هر داستان از تعزيه ها در نهايت به فيض رفيع شهادت نايل مي گردد و آن شخص شهيد يكي از قدسيان و از اوليا الهي مي باشد. كه اين باعث شكوفايي روحيه شهادت طلبي و مرگ با افتخار براي مخاطبان مي گردد.
    تماشاگراني كه در يك محيط به تماشاي تعزيه نشسته اند در حين اجراي تعزيه همزمان با ديدن اين نمايش به نوعي به عزاداري براي معصومين پرداخته و به راحتي با قهرمانان تعزيه هم ذات پنداري مي كنند و روحيه توسل جويي و مرادخواهي درون تماشاگران به وجود مي آيند و به تزكيه روحي كه به تعبير ارسطو از آن به عنوان كاتارسيس ياد مي شود مي رسند.
    استمرار و حفظ ادبيات و موسيقي ايران يكي ديگر از فوايد اجراي تعزيه باشد كه با اجراهاي تعزيه موسيقي اصيل ايراني كه ميراث ملي و ماندگار كشور ايران مي باشد بيش از پيش محفوظ تر خواهد بود.
    تعزيه را در اغلب استانها مي توان به يك فرهنگ و هنر فولكولور از آن ياد برد. در استانهاي مختلف با فرهنگ خاص همان استان تعزيه ها اجرا مي شود. خرده فرهنگهايي كه درون ايران مي باشد به نوعي از طريق تعزيه نيز محفوظ مانند.
    اسماعيل مجللي
    يكي از نويسندگان مصري معتقد است كه ايرانيان با پيش زمينه هنر تئاتر كه در جامعه شان داشتند توانستند از شهادت امام حسين و اصحابش درامهاي مذهبي بيافرينند. در صورتي كه اعراب هيچوقت به اين انديشه نيافتادند كه از اين وقايع بهره بگيرند. زيرا در ميانشان هنر نمايش سنت نبود
    هنر تعزيه و تعزيه خواني رفته رفته در دوران زنديه نيز با استقبال خوبي مواجه بود ولي اوج هنر تعزيه را در دوران قاجار ميتوان ديد
    اين هنر با مخالفت رضا خان و محمد رضا شاه رو به رو بود تا حدي كه تكيه دولت به دست رضا خان تخريب شد و بيش از 1000 مجلس شبيه نامه كه در دوران قاجار نوشته شده بود به خاطر بي كفايتي شاهان پهلوي و مخالفت آنها با اين امر از ايران خارج و به موزه هاي كشورهاي مختلف برده شد