كشور تركيه با همكاري و تعاون مالي و سياسي كشورهاي غربي
همچون انگليس و آمريكا از سال 1375 رسما اقدامات وسيعي را
در بخشهاي مختلف كشور افغانستان آغاز نمود
كه نمونه اهم آنها
تاسيس مراكزي آموزشي تحت عنوان « افغان ـ ترك » به بهانه گسترش
تعليم و تربيت در اقصي نقاط افغانستان است .
آنچه در اين رابطه قابل تامل است
اينست كه فعاليتهاي تركيه از زماني در افغانستان آغاز شد كه كابل هنوز تحت نفوذ كامل
تندروهاي طالبان بود. اينكه طالبان به چه دليلي اجازه چنين فعاليت گسترده اي به دفاتر و گروههاي دخترانه و پسرانه موسسه « افغان ـ
ترك » را اعطا نمود سئوالي است كه هم اكنون نيز مطرح است . البته مكررا ديده شده است كه رئيس دولت كنوني افغانستان نيز در مراسم
افتتاحيه
مراسم اعطاي مدارك به فارغ التحصيلان
مراسم تحسين و توزيع تقديرنامه هاي هنرآموزان مقاطع مختلف تحصيلي و كساني
كه در مسابقات بين المللي رتبه ومقامي كسب مي نمايند و همچنين اعطاي بزرگترين مدال افتخار رسمي و نشان دولتي افغانستان كه
مدال « سيدجمال الدين » نام دارد
به مسئولين موسسه آموزشي « افغان ـ ترك » مقيم افغانستان ـ كه در سال جاري روز 19 خرداد برگزار
گرديد ـ شركت مي كند.
تركيه اينگونه فعاليتهاي خود را از 10 سال قبل همزمان در برخي از كشورها به صورت منسجم و با اهداف گسترده اي آغاز كرده است .
قدم اول اين فعاليتها
در قالب برنامه هاي آموزشي و تعليم و تربيتي در ميان كودكان و نوجوانان 6 تا 12 سال كشورهاي مختلف برداشته
شد كه در افغانستان به نام افغان ـ ترك و در پاكستان به نام پاك ـ ترك خوانده مي شود و قرار است اين فعاليتها در تمامي كشورهاي آسياي
ميانه گسترش و با سرعت عمل بيشتري به اجرا درآيد. تركيه در افغانستان به بهانه بعضي مشتركات قومي
نژادي و زباني با اقليتهاي
ازبك
تركمن و برخي اقوام ديگر كه بيشتر آنها در شمال افغانستان سكونت دارند و اكثرا از اهل تسنن نيز هستند
ارتباط برقرار كرده و بعد
از مدت كوتاهي اين ارتباط را در ميان ساير اقوام افغاني از جمله پشتوزبانان گسترش داد و در حال حاضر به نحو خوبي در ميان اين اقوام
نفوذ پيدا كرده است .
فعاليت دفاتر و كلاسهاي افغان ـ ترك
اعم از پسرانه و دخترانه در مناطق ناآرام شرق و جنوب شرق افغانستان مانند ولايات قندهار
جلال آباد
پكتيا
پكتيكا
خوست و حتي در هلمند بسيار شگفت آور است و اين در حاليست كه در اين مناطق
مراكز دولتي همه روزه
مورد تهديد گروه افراطي طالبان قرار دارند. تركيه علاوه بر اين كلاسهاي آموزشي
اين اواخر
دفاتر تعليمات ديني و مذهبي نيز در نقاط
مختلف افغانستان در كنار كلاسهاي آموزشي ايجاد كرده و تلاش مي كند در اين كلاسها
اذهان عمومي مردم افغانستان را نسبت به
اعتقادات اسلامي و مذهبي خويش خدشه دار و علاوه بر دور كردن آنها از اعتقادات خود
اعتقادات موردپسند تركيه را به خورد آنان
بدهد . به همين منظور در تاريخ سوم تيرماه 1381 هيات بلندپايه اي براي بررسي زمينه هاي كار بيشتر و ايجاد چنين مراكزي از نقاط
مختلف افغانستان بازديد و در همان سال نيز مراكزي را در نواحي و مناطق مختلف افغانستان ايجاد نمودند. اين مراكز به صورت خاصي
اداره و مديريت مي شوند. به طور مثال در راس مراكز و مسئولين اين موسسات افراد بلندپايه اي از خود كشور تركيه قرار دارند و با
همكاري و هماهنگي بعضي كارشناسان غربي
برنامه هاي خود را طراحي و پياده مي كنند. آنها در عين حال در برخي مناطق از افراد
بومي اما تربيت شده خودشان كه به زبان تركي اسلامبولي صحبت مي كنند و همچنين خط لاتين با لهجه تركي آشنايي داشته و مهارت
لازم در استفاده از اين زبان را دارند
استفاده مي كنند.
تركيه به بهانه بالابردن ظرفيت علمي و اداري خود
همه ساله با اعطاي بورسيه تحصيلي به تعدادي از فارغ التحيصلان كلاسهاي افغان
ترك در مقطع سني 12 سال
آنها را به داخل كشور خود اعزام مي كند و به آنها اجازه مي دهد بطور مجاني در رشته هاي مختلف ادامه
تحصيل دهند. از ميان اين جمع برخي بعد از فارغ التحصيلي در تركيه بصورت گزينشي انتخاب و به مدرسه هاي عالي افغان ـ ترك در
كشورهاي غربي از جمله انگليس و آمريكا اعزام مي شوند. گفتني است در اين رابطه كشورهاي غربي همكاري هاي بسيار نزديكي با
كشور تركيه دارند. آنچه مهم به نظر مي رسد اين است كه كشورهاي غربي به دليل آنكه خود مشتركات خاصي با افغانستان ندارند و علاوه
بر آن در ميان مردم افغان نيز چهره خوبي ندارند
فعاليتهاي خود را تحت نام تركيه ساماندهي كرده و به اجرا مي گذارند
زيرا اشتراكات
قومي
زباني و مذهبي موجود در منطقه
مي تواند كشورهاي همسايه و مسلمان افغانستان را نسبت به مساله حساس كرده و موجب
واكنشهايي گردد و آنها را براي جلوگيري از اين حساسيتها و واكنشها مايل به برملا شدن موضوع نيستند و تمايل ندارند ماهيت اصلي
اين قبيل اقدامات آنان كه در قالب تهاجم گسترده فرهنگي و ترويج عقايد و آراي غربي در كشورهاي مسلمان است
آشكار
شود.
يكي از دلايل موفقيت تركيه و غربيها در پيشبرد اهداف فرهنگي خود در افغانستان
وجود نوعي جمود فرهنگي و احساس
بي هويتي محسوس در ميان مردم آن كشور است كه نسبت به بسياري از مسايل ديني و مذهبي خويش تا حد زيادي دچار بي توجهي و
بي باوري گرديده اند
به گونه اي كه اگر در كشورهاي غربي حتي خداي نخواسته نسبت به پيامبر گرامي اسلام اسائه ادب و بي حرمتي
صورت گيرد
واكنش مردم افغانستان به اين گونه توهينها
بسيار ضعيف و ناچيز است .
فعاليتهاي تركيه در افغانستان در قالب تعليم و تربيت
به حدي گسترش يافته كه در حال حاضر بيش از 42 مدرسه عالي و حدود
4345 دفتر راهنمايي را شامل مي شود و در همين حال بيش از 30 بيمارستان را نيز در مناطق مختلف افغانستان احداث نموده اند . يكي
از وظايف مهم و اصلي موسسات افغان ـ ترك در افغانستان
يافتن افراد نخبه است كه پس از آموزش با فرآيند ذكر شده راهي كشورهاي
غربي مي شوند و از طريق بورسيه هاي تحصيلي مورد حمايت قرار مي گيرند كه در واقع همان پديده فرار مغزهاست .
تركيه علاوه بر آن
جديدا به بهانه ايجاد و حفر چاه و قنات
به معادن زيرزميني دست نخورده و آثار گران قيمت قديمي و باستاني
افغانستان نيز چشم دوخته است . بر روي هم رفته برخي از فعاليتهاي جانبي تركيه در افغانستان را ميتوان به شرح زير برشمرد :
1 ـ همه ساله و بطور مرتب دفاتر افغان ـ ترك در شهر كابل با همكاري كشور تركيه به مناسبت عيد قربان بين 10
000 خانواده فقير افغان
گوشت قرباني توزيع مي كنند.
2 ـ تركيه براي آموزش زنان افغان
مراكز خاص آموزش بانوان را در سراسر اين كشور ايجاد نموده است .
3 ـ گروه بازسازي ولايتي تركيه نيز با تاسيس مراكز آموزش نظامي
تاكنون بيش از 340 افسر پليس افغان را تعليم نظامي داده است
(ولايت ميدان وردك ).
4 ـ تركيه با ايجاد رشته پزشكي
رشته حقوق و قانون و همچنين رشته نظامي توسط متخصصان خود
فعاليت گسترده اي در اين زمينه ها
دارد.
5 ـ تركيه
بيش از 100 خانوار افغاني را تحت پوشش مستقيم كمكهاي مادي قرار داده و علاوه بر تامين مواد خوراكي و پوشاك آنان
آنها
را براي استفاده از شبكه هاي ماهواره اي تامين كرده است .
6 ـ تركها
به دليل مشاركت در احداث و حفر چاههاي عميق و نيمه عميق توانسته اند بارها حمايت و تقدير رئيس دولت افغانستان و
ساير مقامات دولتي اين كشور را به خود جلب نمايند.
7 ـ گروه بازسازي ولايتي تركيه طرحهايي را جهت رشد و توسعه كشاورزي در افغانستان ارائه داده كه از جمله آنها تاسيس مدرسه عالي
حرفه اي جهت توسعه كشاورزي در ولايت ميدان وردك است .
8 ـ ايجاد مراكزي براي فراگيري و گسترش دروسي از قبيل فيزيك
شيمي
زيست شناسي
رياضيات و كامپيوتر از ديگر اقدامات تركيه در
افغانستان است .
علاقه مندان به دريافت اطلاعات بيشتر در مورد موسسات افغان ـ ترك مي توانند به
مراجعه نمايند http :
WWW.todayszaman.com و http :
WWW.turkishweekly.net سايتهاي
فعاليت موسسات آموزشي افغان ـ ترك در افغانستان
تحت نام تركيه اما با همكاري مالي و سياسي گسترده كشورهاي غربي از جمله
انگليس و آمريكا از سال 1375 در آن كشور آغاز شده است
تمركز موسسات افغان ـ ترك بيشتر بر روي كودكان و نوجوانان 6 تا 12 ساله است كه پس از آموزش آنها را براي ادامه تحصيل به تركيه
و سپس با در اختيار قرار دادن بورسهاي تحصيلي آنان را به انگليس و آمريكا اعزام مي نمايند
در راس مراكز و مسئولين موسسات افغان ـ ترك افراد بلندپايه اي از تركيه قرار دارند و با همكاري و هماهنگي بعضي كارشناسان
غربي
برنامه ها و طرحهاي خود را پياده و اجرا مي كنند
*****
ضرورت تقويت ديپلماسي فرهنگي
|
بايد اذعان كرد كه نقش سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي طي ماههاي اخير و در عرصه فعاليت هاي ديپلماتيك فرهنگي
بسيار
پررنگ و تاثير گذار بوده است . يكي از دلايل اين توفيق
تلاش براي هماهنگي ميان دستگاههاي فعال در حوزه فعاليت هاي فرهنگي
بين المللي مي تواند باشد.
در واقع همواره انتظار اين بوده كه اين سازمان به عنوان مرجع رسمي روابط فرهنگي در خارج از كشور
مديريت راهبردي روابط و
فعاليتهاي فرهنگي تبليغي
در عرصه هاي ديپلماسي رسمي و عمومي را نيز عهده دار باشد. اتفاق مهمي كه در آغاز سال جاري رخ داد و
كمتر مورد توجه رسانه ها قرار گرفت
برنامه ريزي مشترك فعاليتهاي فرهنگي سال 88 نهادهاي فرهنگي فعال در خارج ازكشور بود .
در واقع سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي براي ايجاد انسجام و هماهنگي در فعاليتهاي فرهنگي بين المللي براي نخستين بار درسه
دهه گذشته
موفق شد در يك تعامل مثبت با ديگر دستگاههاي فرهنگي
نسبت به تنظيم سياست هاي فرهنگي روابط خارجي ايران در
سال 88 اقدام نمايد .
دستاورد مهم اين اقدام
رسيدن به عزم و اراده جمعي دستگاههاي فرهنگي
براي جلوگيري از فعاليت هاي موازي و نمايش اراده براي
اصلاح الگوي حاكم بر فعاليت هاي فرهنگي در گذشته بود. البته اين واقعيت وجود دارد كه به دليل تفاوت و تنوع رويكرد و نظام هاي
برنامه ريزي در دستگاههاي فرهنگي و عدم وجود تجربه كافي در جهت انجام فعاليت هاي هماهنگ
تحقق اهداف مورد نظر
يك روند
تدريجي اما رو به جلو خواهد داشت .
در اين ارتباط ضرورت دارد
شخصيتهاي فرهنگي و رسانه هاي جمعي با نقد سازنده و حمايتي
از سازمان فرهنگ و ارتباطات
اسلامي بخواهند در اجراي اهداف ماموريت ذاتي خود و در چارچوب مهندسي روابط فرهنگي بين المللي در يك اقدام مشترك با ساير
دستگاهها
برنامه مشترك سال 1389 را كامل تر و اجرائي تر از قبل تدوين و ارائه نمايد .
در جهان كنوني تحولات سريع و چشمگيري كه در تمام زمينه ها از جمله در وسائل ارتباط جمعي
رقابتهاي جهاني
تعامل تمدنها
فرهنگها و اديان در حال وقوع است
اثرات مهم و قابل توجهي بر عرصه فرهنگ دارد. در اين عرصه توجه به فعال سازي ديپلماسي
فرهنگي و يافتن راهكارهاي مناسب براي بهره گيري از ظرفيت فرهنگ و تمدن غني و عميق اسلامي و ايراني مي بايست در دستور كار
قواي مجريه و مقننه قرار گيرد.
آثار مثبت اعمال ديپلماسي فرهنگي توسط سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامي
كه با حضور در عرصه هاي بين المللي نظير اجلاس
ايسسكو و ارتباط با سران فرهنگ ساز جهان نظير رهبران واتيكان
كليساي ارتدكس
يهوديان ضد صهيونيسم و فعاليت در جهت تقويت
وحدت اسلامي
نمود يافته
نشان مي دهد كه در كنار ظرفيت هاي سياسي و اقتصادي
بهره گيري از ديپلماسي فرهنگي مي تواند اهداف
سياست خارجي نظام اسلامي را بهتر از گذشته محقق سازد.
محسن پاك آيين
منبع : تابناك
| |