روزنامه جمهوري اسلامي 22/12/1388 صفحه هنر و ادبيات

  • « به كبودي ياس » پرتره اي از شهيد برونسي
  • تلاش براي تطهير تكنولوژي در فيلم هاي آخرالزماني
  • برگزيدگان دومين يادواره فيلم بم معرفي شدند
  • « قفسه درد » شش اسكارگرفت
  • *****
    « به كبودي ياس » پرتره اي از شهيد برونسي


  • « به كبودي ياس » را مي توان فيلم پرتره و بيوگرافيك دانست كه به ماجراي زندگاني فرمانده معروف جنگ شهيد برونسي مي پردازد و روايتي واقعي از يك شخصيت معاصر است . لذا شخصيت پردازي و حتي قصه اي كه روايت مي شود صرفا زاده ذهنيت و تخيل نويسنده نيست و سويه رئاليستي آن پر رنگ است ; به اين معني كه در مرحله پيش توليد درباره نوع شخصيت و شيوه زندگي اين شهيد تحقيق و پژوهش عملي صورت گرفته است تا فيلم در حد امكان به واقعيت نزديك باشد.
    فيلم هاي پرتره اين امتياز را دارند كه از يك سو تصوير واقعي از يك تجربه يا شخصيت واقعي را بازنمايي مي كنند و اگر اين روايت و تصويرسازي درست انجام شود از قدرت تاثيرگذاري بالايي بر روي مخاطب برخوردارند اما از سوي ديگر با اين چالش مواجهند كه ممكن است پيش فرض ها و ذهنيتي كه درباره آن شخصيت از قبل وجود دارد موجب نوعي اغراق و قهرمان سازي تصنعي از پرسوناژ اصلي خود شود.
    « به كبودي ياس » از اين مشكل به دور نيست نه اينكه مثلا تصوير اغراق شده و دروغيني از قهرمان خود ارائه مي دهد بلكه داراي اين ضعف عمده است كه نمي تواند شخصيت اصلي خود را سينمايي كند و به آن صورتي دراماتيك ببخشد.
    در واقع روي شخصيت شهيد برونسي شخصيت پردازي سينمايي زيادي صورت نگرفته و اين پرسوناژ داراي جذابيت لازم براي جذب مخاطب نيست . البته استفاده از نابازيگران در اين ضعف بي تاثير نبوده است . تقريبا هيچ بازيگر و چهره شناخته شده اي در فيلم وجود ندارد و كارگردان سعي كرده است بيش از فرم به قابليت هاي قصه خود تكيه كند و واقعي بودن آن را به عنوان سرمايه اصلي اش در نظر بگيرد.
    كاركردهاي تبليغاتي چنين آثاري نيز مزيد بر علت مي شود تا فيلمساز انرژي خود را روي بخش هايي از كار بگذارد كه مي خواهد خصلت هاي نيكو و اخلاقي قهرمان داستان را به تصوير بكشد و نقاط مثبت زندگي وي را برجسته كند. به همين دليل بسياري از سكانس هاي فيلم به مستندهاي اجتماعي جنگ شباهت پيدا كرده كه در معرفي و توصيف يك فرمانده و سردار جنگ ساخته مي شود. اينكه مثلا او فرش بيت المال را به خانه اش نمي آورد يا روي حق الناس حساسيت دارد يا در پي نام و نان و مقام نيست خيلي شعاري و تصنعي از كار در آمده و به لحاظ دراماتيك صورت بندي نشده است . لذا از باورپذيري يا حداقل تاثيرگذاري آن روي مخاطب كاسته شده و حتي گاهي دچار دافعه مي شود در حالي كه بسياري از خصلت ها و ارزش هاي اخلاقي اين افراد جدا از تقدس و بار ارزشي كه دارند داراي قابليت نمايشي و درام بالايي هم هستند و از حيث سينمايي قابل اتكا هستند.
    مهم اين است كه در فيلم قرار است همه اين خصلت ها و ويژگي ها داراي ارزش نمايشي شوند و در عين سرگرم كردن مخاطب قابليت انتقال و اثرگذاري هم داشته باشند. از اين قابليت در « به كبودي ياس » درست استفاده نشده و البته اين مشكل بسياري از آثار سينمايي ماست كه قرار است درباره يك شخصيت مهم تاريخي سياسي هنري يا فرهنگي سخن بگويند.
    « به كبودي ياس » مبناي روايت خود را بر پايه يك تضاد مفهومي قرار مي دهد و تقابل دونگاه مثبت و منفي درباره جنگ را در كنار هم به تصوير مي كشد. در واقع اين فيلم يك مفهوم و هدف عمده را دنبال مي كند : از يك سو به تصوير كشيدن رشادت ها و ايثارگري هاي يك فرمانده جنگ و از طرف ديگر چالش ها و ترديدهايي كه ممكن است در بخشي از افراد و افكار عمومي نسبت به جنگ وجود داشته باشد. به عبارت ديگر با يك فيلم خود انتقادي مواجه هستيم كه اگرچه صورت هايي از يك قصه ضد جنگ را در خود دارد اما در نهايت به دفاع از جنگ و آدم هاي جنگ مي پردازد.
    با اين حال فيلم داراي دوگانگي در روايت است ; يعني قصه فرعي و اصلي چنان در هم تنيده شده كه معلوم نيست زندگي و گفتار و كردار شهيد برونسي هدف بوده يا شك و ترديد پدر اسحاق و قصد او براي گرفتن انتقام پسرش . فرآيندي كه پدر اسحاق از انتقام تا حضور عملي در جبهه طي مي كند خيلي عجولانه و سردستي است و در پايان نيز به نوعي شاهد رها شدگي اين قصه هستيم و فيلم بيشتر روي شهادت و جوانمردي شهيد برونسي متمركز مي شود. به عبارت ديگر داستان تكليف خودش را با موضوع اسحاق و پدرش به سرانجام جدي نمي رساند و تحول روحي پدر اسحاق خيلي كليشه اي به نظر مي رسد.
    فيلم هاي شخصيت محور به ويژه اگر براساس يك قصه و شخصيت واقعي باشند بيش از هرچيز نيازمند شخصيت پردازي قوي و ارائه كاراكتر جذاب و دراماتيك هستند كه در كنار ارزش هاي انساني و اخلاقي آن شخصيت داراي قابليت دراماتيك هم باشند تا ارزشمندي و ارج گذاري به آنها با ماندگار شدن تصويرشان در اذهان مخاطب تضمين شود.

  • *****
    تلاش براي تطهير تكنولوژي در فيلم هاي آخرالزماني


  • در فيلم هاي آخرالزماني خطر ابتدا آمريكا را تهديد مي كند منجي از ميان مردم آمريكا جهان را نجات مي دهد و مردم دنيا رابه تحسين وامي دارد.
    دومين جلسه از نشست هاي آموزشي نقد و بررسي فيلم هاي آخرالزماني با حضور دكتر مجيد شاه حسيني استاد دانشگاه و علاقه مندان اين حوزه در فرهنگسراي رسانه برگزار شد. اين جلسه به نقد فيلم هاي آخرالزماني يافت .
    شاه حسيني در اين نشست اظهار داشت : فيلم هاي آخرالزماني طبيعي داراي لايه هاي متعددي از جمله لايه سياسي است .
    وي با بيان اينكه منجي در فيلم هاي آخرالزماني افرادي هستند كه علاوه بر علم به طبيعت با پشتكار و شهامت خود بر خطرها غلبه مي كنند افزود : در فيلم هاي آخرالزماني خطر ابتدا آمريكا را در بر مي گيرد و نجات دهنده اي از ميان مردم آمريكا جهان را نجات مي دهد و همه مردم دنيا نيز او را مورد تمجيد قرار مي دهند كه در اين زمينه فيلم « آرماگدون » مثال بسيار خوبي است .
    اين استاد دانشگاه اضافه كرد : بحث فيلم هاي آخرالزماني يك موضوع كم اهميت نيست زيرا اين نوع فيلم ها با نگرش رسانه اي به سينما در غرب ساخته مي شوند.
    وي گفت : فيلم هاي آخرالزماني طبيعي در اوايل تاريخ سينما شكل گرفت و قصد داشت به انسان ها يادآوري كند كه بشر به دليل خودخواهي و بي دقتي جهان را از اعتدال خارج كرده و عكس العمل طبيعت گريبان او را گرفته است .
    شاه حسيني با بيان اينكه فيلم هاي آخرالزماني علمي ج تخيلي معمولا داراي پيام سياسي در لايه هاي عميق خود هستند گفت : شان آموزش پنهان سينما و تاثيرگذاري بر ذهنيات انسان باعث شده كه افراد براي سينما سرمايه گذاري كنند.
    وي با بيان اينكه بعضي از فيلم هاي آخرالزماني به تقدس زدايي منجي مي پردازند افزود : اين نوع فيلم ها قصد دارد هر يك از مردم آمريكا را يك منجي معرفي كند و به مردم ياد دهد كه منجي بودن دور از دسترس نيست . از نمونه هاي بسيار خوب اين شخصيت ها كاركتر اصلي فيلم « فارست گامپ » است .
    اين استاد دانشگاه با اشاره به اينكه تعداد فيلم هاي آخرالزماني تقدس زدا اندك است گفت : در بيشتر فيلم هاي آخرالزماني ديني كشيش يا خود حضرت مسيح منجي است .
    وي دربخش ديگري از سخنانش گفت : طبيعت در نگاه انسان غربي بيشتر يك قرباني است تا جايي كه ممكن است بايد از آن بهره برد كه اين ديدگاه متاثر از اومانيسم و صنعتي شدن بشر است .
    وي تصريح كرد : در بسياري از فيلم هاي آخرالزماني آمريكايي مردم آمريكا از طريق بمب اتم از حادثه هاي عظيم طبيعي مانند برخورد شهاب سنگ به زمين جلوگيري مي كنند و اين به نوعي تلاش براي تطهير تكنولوژي است .
    او با بيان اينكه مفهوم سينماي آخرالزماني وارد پويانمايي نيز شده است افزود : عمق اين باور در غرب چنان افزايش يافته كه سينماي آخرالزماني وارد افكار عمومي كودكان نيز شده است . يويانمايي در مقطعي به كودكان نشان داده مي شود كه روح كودكان در حال شكل گيري است و در اين سنين مي توان بر لايه هاي ناخودآگاه ذهن آنها تاثير گذاشت .
    شاه حسيني نقطه مشترك همه فيلم هاي آخرالزماني را وجود منجي بيان كرد و افزود : منجي در فيلم هاي آخر الزماني طبيعي فردي است كه به دليل شناخت عميق طبيعت توسط مخالفين انكار و مجبور مي شود به تنهايي وارد عمل شود همچون فيلم « آتشفشان كوه دانته » .
    وي با اشاره به فيلم « 2012 » گفت : اين فيلم تلفيقي از سينماي آخرالزماني طبيعي و آخرالزماني ديني و اسطوره اي است . كشتي فيلم همان كشتي نوح است كه بايد بشريت را از بلاي آخرالزماني نجات دهد.
    شاه حسيني اضافه كرد : تعيين تاريخ براي وقايع آخرالزماني از علائق غرب است به طور مثال عدد 2012 برگرفته از تقويم اقوام مايا است . به طور كلي به نظر مي رسد غرب از فرهنگ هاي مختلف از جمله فرهنگ هاي شرقي به ميزان دلخواه خود و به صورت كپسولي استفاده مي كند.
    وي با بيان اينكه در 95 درصد فيلم هاي آخرالزماني فيلم با نجات انسان ها و اميد به زندگي پايان مي يابد گفت : در اين فيلم ها تنها منجي تغيير مي كند.
    اين استاد دانشگاه با بيان اينكه ساده ترين فيلم هاي سينما داراي پيام هاي عميق است افزود : اين نوع پيام هاي عميق در ضمير ناخودآگاه انسان ها نهادينه مي شود. و در اين زمينه مطالعات بسياري در غرب صورت گرفته است .
    سلسله نشست هاي فيلم هاي آخرالزماني دوشنبه ها از ساعت 15 تا 18 در فرهنگسراي رسانه برگزار مي شود حضور براي علاقمندان آزاد است .

  • *****
    برگزيدگان دومين يادواره فيلم بم معرفي شدند


  • دومين يادواره فيلم بم با معرفي برگزيدگان به پايان رسيد.
    به گزارش ايسنا در اين مراسم برگزيدگان جشنواره جوايز خود را از هيات داوران آن متشكل از ابراهيم حاتمي كيا فرهاد ورهرام تهمينه ميلاني و ايرج تقي پور دريافت كردند.
    در اين جشنواره « قصه ده بر يك » ساخته حميدرضا بابابيگي « خانه خراب » ساخته رضا درميشيان « تهران انار ندارد » ساخته مسعود بخشي « اولين يادآوري » ساخته سعيد منتظري « آخرين پالس » ساخته رضا قدياني « تهران شهر بي دفاع » ساخته مهدي تقي زاده و « ترس ازآب » ساخت آمريكا به عنوان برگزيدگان اين جشنواره ديپلم افتخار و مبلغ يك ميليون تومان دريافت كردند.
    فيلم « تهران چند درجه ريشتر » به كارگرداني پيروز كلانتري هم به عنوان فيلم برتر جشنواره معرفي شد.
    در ابتداي اين مراسم مرتضي آتش زمزم دبير دومين جشنواره فيلم بم با بيان اينكه جشنواره با موضوع حوادث غيرمترقبه برگزار شد اظهار داشت : كشور ما از لحاظ بلاياي طبيعي در خطر است و ما براي پيشگيري به فيلم هاي آموزشي نياز داريم .
    وي افزود : 110 فيلم به دبيرخانه جشنواره ارسال شد كه 15 اثر خارجي بود و در نهايت 32 فيلم توسط هيات انتخاب برگزيده شد كه به فيلم هاي راه يافته به بخش نهايي هر كدام يك ميليون تومان حمايت مالي از سوي بنياد مسكن انقلاب اسلامي اختصاص پيدا كرد.
    آتش زمزم با اشاره به حضور هنرمندان در جمع هيات داوران اين جشنواره گفت : هنرمندان با حضورشان نشان دادند جان و مال مردم برايشان مهم است و اميدوارم اين حمايت ها در جشنواره بعد بيشتر شود.
    مهديان معاون بازسازي و مسكن روستايي بنياد مسكن انقلاب اسلامي هم با بيان اينكه اين بنياد مسئوليت مسكن محرومين و بازسازي مسكن روستائيان و حادثه ديدگان را بر عهده دارد اظهار داشت : كشور ما حادثه پذير است و در حداقل زمان با كمك دولت خانه ها را نوسازي و بازسازي مي كنيم و اين جشنواره كمك مي كند تا راه را براي آموزش هموار كرده و فرهنگ مقاوم سازي و جلوگيري از حوادث را گسترش دهيم .
    باقري معاون وزير كشور و رييس ستاد مديريت بحران هم با بيان اينكه تاثير يك فيلم يا يك بيت شعر گاهي از صدها گزارش مكتوب بيشتر است تاكيد كرد : در موضوع حوادث در سينما عقب هستيم و بايد حمايت شود تا اين پيشگيري ها در قالب تصوير به نتيجه مطلوبي برسد.
    سعيدي كيا وزير سابق مسكن و شهرسازي هم فيلم را اثربخش ترين و فراگيرترين چيز براي انتقال يك مفهوم به مردم دانست و بر لزوم ساخت آثاري در اين حوزه تاكيد كرد.
    در اين مراسم تهمينه ميلاني به نمايندگي از هيات داوران بيانيه را قرائت كرد.
    در پايان اين مراسم فرهاد ورهرام از اعضاي هيات داوران با اشاره به مشكلات مستندسازان اظهار داشت : ما سال ها مشكل داريم و تا مي خواهيم براي ساخت مستندي اقدام كنيم يا دستگير مي شويم يا از ما كارت مي خواهند و انجمن مستندسازان سال هاست كه پيگير دريافت كارت ويژه است اما هنوز به نتيجه نرسيده است .
    وي ادامه داد : با وجود اينكه سال هاست فعال هستيم اما همه براي ما مشكل به وجود مي آورند. از مسئولان مي خواهم شرايطي را فراهم كنند تا در مواقعي كه قرار است يك مستندساز حضور داشته باشد بتوانيم كار كنيم .
    اين مراسم با نمايش « تهران چند درجه ريشتر » فيلم منتخب جشنواره به پايان رسيد و به هشت فيلم برگزيده هشت وام خريد خودرو اهدا شد.

  • *****
    « قفسه درد » شش اسكارگرفت


  • فيلم « قفسه درد » شش اسكار از جمله جايزه بهترين فيلم و بهترين كارگرداني را از هشتادودومين مراسم سالانه جوايز اسكار كسب كرد.
    به گزارش ايسنا مراسم سالانه اعطاي جوايز اسكار در سالن تئاتر « كداك » لس آنجلس برگزار شد و فيلم « قفسه درد » با كنارزدن رقيب سرسختي چون « آواتار » موفق به كسب شش جايزه از جمله بهترين فيلم و بهترين كارگرداني شد. و پس از « قفسه درد » « آواتار » با دريافت سه اسكار در رتبه دوم قرار گرفت .
    اعضاي آكادمي اسكار به اتفاق آرا فيلم « قفسه درد » را شايسته دريافت جايزه اسكار بهترين فيلم بهترين تدوين بهترين تدوين صدا و نيز بهترين ميكس صدا دانستند و « كاترين بيگلو » نيز براي اين فيلم جايزه اسكار بهترين كارگرداني را دريافت كرد.
    فيلم هاي « تحصيلات » « حرام زاده هاي عوضي » « ارزشمند » و « بالا در آسمان » ديگر نامزدهاي اصلي كسب اسكار بهترين فيلم بودند.
    در بخش بهترين بازيگر نقش اول مرد « جف بريجز » با كنار زدن « جورج كلوني » و « مورگان فريمن » جايزه اسكار را براي فيلم « قلب ديوانه » دريافت كرد.
    در بخش بهترين بازيگر نقش مكمل مرد « كريستوف والتز » براي فيلم « حرام زاده هاي عوضي » جايزه اسكار را به خود اختصاص داد.
    در بخش بهترين انيميشن بلند « بالا » به كارگرداني « پيت داكتر » جايزه اسكار را كسب كرد.
    در بخش بهترين كارگردان هنري « ريك كارتر » براي فيلم « آواتار » توانست جايزه اسكار را به دست آورد.
    در بخش بهترين مستند بلند جايزه اسكار به « خليج » به كارگرداني « فيشر استيونس » تعلق گرفت .
    در بخش بهترين فيلم غيرانگليسي درحالي كه همه پيش بيني ها حكايت از موفقيت « ربان سفيد » برنده نخل طلاي كن داشت اما فيلم « رازي در چشم هايش » از آرژانتين موفق به كسب جايزه اسكار اين بخش شد.
    جايزه اسكار بهترين جلوه هاي ويژه را نيز فيلم « آواتار » دريافت كرد. در بخش بهترين فيلم نامه اقتباسي فيلم « ارزشمند » جايزه اسكار را كسب كرد. جايزه اسكار بهترين فيلم نامه اصلي رانيز « قفسه درد » دريافت كرد.