روزنامه جمهوري اسلامي 24/12/1388 صفحه هنر و ادبيات

  • حمله گلسنگ ها به سربازان تخت جمشيد
  • سخني درباره توهين تهيه كننده « زم هرير » به اهالي رسانه و منتقدان سينماي ايران
  • ندامت !
  • سي سال هنرانقلاب اسلامي
  • دستمايه زيباي هنرمندان همدان در بيروت
  • *****
    حمله گلسنگ ها به سربازان تخت جمشيد


  • سنگ هاي جان سخت تخت جمشيد كه 2300 سال پيش يورش اسكندر مقدوني و 1400 سال پيش حمله اعراب را به خود ديده اند در آغازين ماه هاي دهمين سال قرن بيست و يكم بار ديگر مورد حمله اي ويرانگر اما آرام قرار گرفته اند حمله اي كه در آن سربازان لشكر دشمن را گلسنگ ها تشكيل مي دهند.
    به گزارش خبرگزاري مهر هجوم آرام و بي سر و صداي لشكر ويرانگر گلسنگ ها بر ديواره هاي تخت جمشيد و گسترش روز به روز آنها در حالي كه هيچ مانعي جلودارشان نيست نقش و نگار اين كاخ پرشوكت هخامنشي را هدف قرار داده است . تصاوير حكاكي شده گل هاي لوتوس و سربازان ارتش جاويدان هخامنشي در بخشهايي از تخت جشميد اصلي ترين اهداف تخريبي اين گلسنگ هاي سمج هستند.
    سربازان ارتش هخامنشي حالا كه تنها نقشي از آنها بر ديوارهاي تخت جشميد باقي مانده مورد هجوم بي امان و موريانه اي گلسنگ ها قرار گرفته اند تا در بي خبري و شايد بي تفاوتي متوليان امور همين آخرين نشانه از آنها نيز از ميان برداشته شود.
    گلسنگ موجودي متشكل از قارچ و جلبك است كه با سرعت بسيار كم رشد مي كند و مي تواند در زيستگاه هاي نامناسب مثل كوير و نواحي قطب جنوب زنده بماند. بسياري از گونه هاي اين گياه روي سنگ ها مي رويند و مواد معدني آنها را جذب مي كنند كه در نتيجه فعل و انفعال گلسنگ سنگ ها مي شكنند و به خاك تبديل مي شوند.
    اكنون اين موجودات ساده در تلاشند تا آخرين نگاره هاي بازمانده از قدرتمندترين ارتش دنيا در 2500 سال پيش را كه توسط هنرمندان هخامنشي آفريده شده است به خاك تبديل كرده و محو كنند.
    دكتر پريسا محمدي ميكروبيولوژيست و عضو هئيت علمي دانشگاه الزهرا در همين رابطه با اشاره به آسيبي كه گلسنگ ها مي توانند به يك اثر تاريخي وارد كنند مي گويد : گلسنگ ها به دو روش فيزيكي و شيميايي قادر به تخريب بستر خود هستند. در روش فيزيكي ريسه يا بافت گلسنگ به درون سنگ نفوذ مي كند و به واسطه فشار مكانيكي كه به لايه هاي سنگ وارد مي كند باعث خرد شدن و تخريب سنگ مي شود. اين عمل را مي توان به مته اي تشبيه كرد كه با فشار بر لايه هاي دروني راه پيدا مي كند و باعث خرد شدن بستر مي شود.
    بنابر عقيده تعدادي از كارشناسان و آن گونه كه نتيجه برخي پژوهش ها در اين زمينه نشان مي دهد نمي توان گلسنگ ها را به طور كامل از روي آثار تاريخي برداشت و آن را از بين برد بلكه تنها مي توان رشد آنها را متوقف كرد. به همين دليل بايد براساس نوع و مدل هر گلسنگي براي برداشتن آن اقدام كرد.
    براي علاقمندان دل نگران ميراث فرهنگي كشور اين روش يا آن روش فرقي نمي كند گلسنگ هاي در حال رشد بر بستر ديواره هاي تخت جمشيد را كه گويا كمر به محو نقش و نگارهاي هخامنشي بسته اند بايد به هر شكل ممكن پاك كرد.
    گلسنگ ها آرام و نامحسوس رشد مي كنند اما مي توانند حامل آسيب هاي دهشتناكي براي بناي پراهميتي چون تخت جمشيد باشند و اگر در همچنان بر همين پاشنه بچرخد و متوليان امور فكري براي جلوگيري از تاخت و تاز ميليمتري آنها در اين بناي باستاني نكنند گلسنگ ها به زودي كل كاخ را فتح خواهند كرد.

  • *****
    سخني درباره توهين تهيه كننده « زم هرير » به اهالي رسانه و منتقدان سينماي ايران


  • تهيه كننده فيلم سينمايي « زم هرير » در برنامه « دوقدم مانده به صبح » منتقدان و اهالي رسانه را به غرض ورزي و تباني متهم كرد; اين در حالي است كه صحبت هاي وي تبليغاتي ديگر براي دفاع از فيلم توهين آميز زم هرير است
    به گزارش ايرنا زم هرير را مي توان بي محتواترين و جنجالي ترين فيلم سينمايي بيست و هشتمين جشنواره بين المللي فيلم فجر قلمداد كرد. پس از آنكه اين اثر سينمايي در بخش مسابقه سينماي ايران به دليل ضعف هاي ساختاري و محتوايي انتخاب نشد موجي از انتقادات از سوي تهيه كننده و كارگردان اين فيلم سينمايي به راه افتاد و بيانيه پشت بيانيه منتشر شد.
    سيد ضيا هاشمي در نامه نخست خود از ساخت فيلمي با موضوع دفاع مقدس اظهار ندامت كرد. وي همچنين در بخشي از اين نامه مسئولان سينمايي كشور را متهم كرده بود كه از فيلمسازان متعهد حمايت نمي كنند.
    اما اين پايان ماجرا نبود و پس از آنكه قرار شد اين فيلم در بخش جنبي جشنواره فيلم فجر اكران شود باز هم نامه اي از سوي سيدضيا هاشمي منتشر شد. بخش هايي از مطالب اين تهيه كننده سينما به مهدي مسعود شاهي دبير جشنواره فيلم فجر از اين قرار است :
    « شما از فيلم ناديده ما گفته اي و خودتان بر ضعفش صحه گذارديد و خودتان هم برايش نمايش گذارده ايد بدون هماهنگي با ما. تو كه خود اهل دلي اين رسم اش است تو كه مانند ديگردوستان ديروز و امروز سوار خر رهوار نشده اي كه هين و هان و نچ و چوب بر خر زني .
    آيا اين منوال و راه به كجا قرار است ختم شود حريم مسجد به حرمت متولي آن است . مي دانم كه نه تو اهل هتك حرمتي نه من مي توانم پرده در همه ارزش هاي فرهنگي باشم كه خودت مي داني با چه خون دل به اينجا رسيده است تا نو نفسان و نو سبيل ها و نوكيسه هايي اين چنين بتازند. اگر جوانان ما از تو و جشنواره جواب نگيرند و برايشان مسئله را عريان و پاك ننماييد به كجا پناه برند
    برادرم اين راه كه مي روي به تركستان است .
    يارب اين نو دولتان را بر خر خود شان نشان هر زمان قلب و دغل در كار داور مي كنند
    پس از حضور اين تهيه كننده و نيز علي رويين تن كارگردان فيلم « زم هرير » يك روز پيش از اكران اين فيلم سينمايي اين ادعاها بازهم تكرار شد تا جايي كه آقاي كارگردان گفت : اگر فيلم بد بود پابرهنه از همه عذرخواهي مي كنم و حاضرم با همه مديران سينمايي مناظره كنم .
    پس از اكران « زم هرير » حقيقت بر همه مشخص شد و اهالي رسانه و منتقدان به دليل رسالتي كه برعهده داشتند از كارگردان فيلم سينمايي سئوالاتي را مطرح كردند كه با توهين وي جلسه نقد اين اثر سينمايي به جنجال كشيده شد و در آخر رويين تن از همه عذرخواهي كرد و اشتباه خود را پذيرفت .
    سيد ضيا هاشمي نيز با وجود حضور در محل برگزاري نشست در اين جلسه حاضر نشد تا به انتقادات و جوسازي هاي خود پاسخ دهد اما پس از پايان اين جلسه وي بار ديگر در اظهارنظرهايي به اهالي رسانه و منتقدان توهين كرد و در آخرين بار نيز در برنامه « دو قدم مانده به صبح » اعلام كرد كه منتقدان با برخي از اهالي سينما تباني كرده اند و براي فيلم آنان نقد مثبت مي نويسند.
    وي همچنين گفته است : اگر عمري باقي باشد از سال آينده نمي گذاريم حتي يك فيلم را به اين صورت در سينماي رسانه ها براي مطبوعاتي ها نمايش دهند. بهترين جا و بهترين غذاهاي ممكن برايشان فراهم شود و بيايند به ما فحش بدهند نه ابدا! جلوي اين كار را مي گيريم . اينها با بليت هاي خاص در سينماهاي مختلف بايد بچرخند. بايد زحمت بكشند و فيلم ببينند. امكانات بگذاريم و عليه سينما توطئه بكنند اين كار كار ناشيانه اي بود كه متاسفانه معاونت سينمايي انجام داد!
    وي همچنين از حضور فيلم هاي پرستاره يك ماه سخن گفت و خود را مبرا از اين مهم قلمداد كرد.
    اهالي رسانه رسالتي در قبال فيلم هايي همچون « زم هرير » بر عهده دارند كه اگر به رسالت خويش عمل نكنند بايد به مردم انقلاب و نسل آينده دربرابر سكوت خود پاسخگو باشند. آيا هنگامي كه از فيلم هاي سيد ضيا هاشمي نقدهاي مثبت مي شد اهالي رسانه و منتقدان و نويسندگان سينماي ايران به قول وي تباني نمي كردند و عليه سينما توطئه نمي كردند
    به نظر نمي رسد اين تهيه كننده سينما در جايگاهي باشد كه بخواهد از ورود اهالي سينما به جشنواره فيلم فجر براي ديدن آثار سينمايي جلوگيري كند. كساني كه « زم هرير » را ديدند به درستي مي دانند كه اين اثر سينمايي توهين به دفاع مقدس و ارزش هاي آن بود. روي سخن با آقاي هاشمي است . شما كه به قول خود ادعا مي كنيد كه در اين اثر سينمايي به ارزش هاي دفاع مقدس پرداخته ايد چگونه حاضر شديد به سياه نمايي چاز حضور زنان در دوران دفاع مقدس بپردازيد
    آيا رزمندگان ما در هشت سال دفاع مقدس فقط رقصيدند كه شما از اين موضوع براي اقبال عمومي استفاده كرديد
    كدام ارزش را در اين فيلم نشان داديد چه حرفي براي گفتن داشتيد اگر اين اثر سينمايي براي خانواده هاي شهدا پخش مي شد آيا جرات پاسخگويي به آنان را داشتيد هرچند كه شما از حضور در مقابل خبرنگاران و شنيدن حرف ها و دادن پاسخ به آنان دوري كرديد و سپس در قضاوتي يك طرفه منتقدان و نويسندگان سينماي ايران را به تباني متهم مي كنيد.
    به هرحال اهالي رسانه بدون غرض ورزي درباره يك اثرسينمايي قضاوت مي كنند و قلم زن گروه يا شخص خاصي نيستند و اين اتهامات و توهين هايي كه شما به اهالي رسانه در برنامه « دوقدم مانده به صبح » وارد كرديد پوشش تبليغاتي ديگر براي نمايش « زم هرير » است .

  • *****
    ندامت !


  • روز سختي بود. با همسرش دعواي شديدي داشت و از به خاطر آوردن آن خجالت مي كشيد. مخصوصا وقتي كه با صداي بلند گفته بود : « بي عرضه به من چه كه كار نداري ! چشمت كور! مي خواستي كارتو از دست ندي ... » شوهرش هم با عصبانيت در را كوبيد و بيرون رفت ! او هم در جواب كارش فرياد زد : « برو به جهنم . اميدوارم ديگه برنگردي و... » كه يكباره دلش شور زد : « نكنه يه وقت ... » و اشك در چشمانش جمع شد.
    نزديك غروب نگراني اش بيشتر شد و چون زمان بيشتري گذشت صبرش تمام شد و به تمام كساني كه لازم بود تلفن زد. اما كسي از مهران خبري نداشت . بعد از آن ديگر آرام و قرار نداشت . اضطراب تمام وجودش را گرفت و چون نمي توانست در خانه بماند به خيابان رفت و چشم به راه شوهرش شد. فكرش هزار راه رفت . اشكش بي اختيار روي گونه هايش سرازير بود كه يك دفعه مهران را آن طرف خيابان ديد.
    خيلي خوشحال شد. مهران هم لبخندي زد و به طرف او حركت كرد. ولي هنوز به وسط خيابان نرسيده بود كه ماشيني با سرعت به او نزديك شد و صداي جيغ ترمزش به آسمان رفت .
    مهري هم كه از آن طرف شاهد ماجرا بود بي اختيار به طرف شوهرش دويد ولي ناگهان يك موتوري با شدت به او زد و او را نقش زمين كرد.
    چند ساعت بعد وقتي در بيمارستان به هوش آمد مهران با نگراني بالاي سرش ايستاده بود و دعا مي كرد. او هم با ديدن شوهرش تبسمي كرد دستش را به آرامي فشرد و آهسته گفت : « متاسفم ! »
    سيدرضا تولايي زاده
    آموزگار دبستان

  • *****
    سي سال هنرانقلاب اسلامي


  • با سقوط حكومت پهلوي و ظهور انقلاب اسلامي در بهمن 1357 شرايطي به وجود آمد كه بسياري از هنرمندان آثار بديعي با موضوع انقلاب اسلامي به وجود آورند. در چنين شرايطي هنرمندان بر اساس فضاي معنوي همسو با فرهنگ اسلامي كيان هنر انقلاب اسلامي را پي نهادند. در حقيقت هنر انقلاب را بايد يكي از دوره هاي درخشان فرهنگ و هنر در تاريخ ايران به شمار آورد. هنرمندان اين دوره با برداشتي ماهرانه از مباني هنر كهن ايراني اسلامي منطبق با مبادي نوين هنرهاي معاصر پا به عرصه وجود نهادند تا بر اساس عناصر هنر ايراني و فضاي معنوي همسو با فرهنگ اسلامي شاكله هنر انقلاب اسلامي را پي نهند.
    هنر انقلاب از منظرهاي مختلفي مثل سير تاريخي ساختار بصري عملكرد مشخصات شيوه اجرا و... قابل بررسي است . در اينجا بيشتر به معرفي شاخصه ها و مفاهيم هنر انقلاب اشاره مي شود.
    در طول تاريخ ايران هميشه بين هنر و آداب معنوي برگرفته از مذهب ارتباط بسيار نزديكي وجود داشته است . در حقيقت دين يكي از مهم ترين عوامل شكل دهنده هنر و هنر زبان عميق ترين حكمت هاي بشر و جلوه گاه زيباترين مفاهيم و نمودهاي ديني بوده است . اين نگاه معنوي همواره در طول تاريخ هنر ايران به صورت هاي گوناگوني نمايان شده است . از آنجا كه ريشه هاي انقلاب اسلامي بر جهان بيني اسلامي استوار بود ارتباط بين هنر و جهان بيني اسلامي بيش از هر زمان ديگر شكوفا شد و توسعه پيدا كرد. هنرمندان توانستند بسياري از مفاهيم معنوي و حماسه هاي دفاع مقدس را با صورتي نمادين در قالب نقش و رنگ و كلام مبتني بر اصول زيباشناختي ارائه كنند. در اين راستا هنرمندان در خلق آثار خود از اين نكته (زيبايي و جذابيت ) غافل نبوده اند. براي مثال بيشتر هنرمندان هنرهاي تجسمي به خصوص در حوزه طراحي پوستر كوشيده اند آثار خود را با الهام و اقتباس از نقش هاي ميراث كهن ايران كه از ويژگي هايي چون زيبايي تجريد ايجاز دخل و تصرف در اشكال طبيعي (دفرماسيون ) نمادگرايي و... برخوردار بوده طراحي كنند. هنرهاي تصويري ايران منبع عظيمي از نقوشي است كه در نهايت استادي و هنرمندي و با بياني موجز و مفيد طراحي شده اند. ترسيم فني تمام اين نقوش و نوشته ها كاملا با اصول امروز گرافيك منطبق است زيرا اصول فني امروزي بر اساس تجربيات استادان گذشته ترتيب يافته است .
    با مقايسه و بررسي هنرهاي دوره انقلاب اسلامي مشاهده مي شود در بسياري از موارد عناصر و الگوهاي كهن (سنتي ) در آثار هنري اين دوره حضور جدي دارد. از طرفي هم با روشي گزينشي و با حفظ ويژگي هاي هنري خويش ضرورت توجه به هنر مدرن را نيز كه در فرهنگ و هنر معاصر رسوخ كرده ناديده نگرفته اند. در اين آثار نه آن شيفتگي بيش از حد نسبت به ميراث گذشته خود و نه هجومي متعصبانه به هنر مدرن ديده مي شود. هنرمند با شناخت ميراث هنري خويش از منظر فرهنگ و سنت خود و در چارچوب ميراث گذشته به هنر غرب نگاه مي كند. هنرمند با اين گزينش سعي در بازسازي و به روز كردن ميراث كهن خويش دارد. به عبارتي ديگر هنرمند آموزه هاي هنري خود را منطبق بر ارزش ها و سنت هاي كهن تعديل مي كند.
    هنرمندان انقلاب اسلامي با انتخاب اين روش يك تجربه نو را در آثار خود آزمودند و جايگاه ويژه اي را در هنرهاي دوره معاصر به خود اختصاص دادند روشي كه جهانيان را به فرهنگ و هويت خويش ارجاع مي دهد. به طور مثال حضور عناصر نگارگري در نقاشي و پوسترها شاهد اين ادعاست . در بسياري از اين پوسترها حضور نقش درخت سرو هاله نور نقوش تزييني و ... همگي برگرفته از عناصر نقاشي ايراني هستند كه با مفهوم نمادين نويي منطبق با مبادي هنرهاي تجسمي ارائه شده اند. هرچند اين شيوه (يعني استفاده از عناصر هنر ايراني در كنار شيوه هاي نوين روز) براي بسياري از كارشناسان هنري غيرقابل اجتناب بود ولي استفاده از عناصر نگارگري در هنرهاي تجسمي انقلاب اسلامي شاهد اين ادعا است .
    در حقيقت يكي از مهم ترين عوامل شكل دهنده هنر ايران در طول دوره هاي مختلف حضور عناصر نماديني است كه ريشه در سنت و آداب معنوي دارد. حضور اين شاخصه ها با قوت و ضعف هم چنان تا به امروز در آثار هنري ادامه داشته است . با نگاهي به آثار هنري دوره فوق درمي يابيم كه ارزش هاي معنوي و نمادگرايي از جايگاه والايي برخوردار است . هنرمندان انقلاب با لطافت معنوي هنر قبل از انقلاب را به سوي هنري با هويت ايراني سوق دادند.
    از نگاهي ديگر هنرمندان بسيار مشتاق بوده و هستند تا آثار خود را در قالب طرح و فرم هاي زيبايي ارائه كنند و جهانيان را به فرهنگ و هويت ايراني خويش ارجاع دهند. زيبايي آثارشان مثل قالي ايراني براي همه اقوام لذت بخش و متحيركننده است . در گذشته هم بيشتر آثار هنري ايراني داراي فضاسازي هاي زيباي تزييني بودند. اين هنرمندان معتقد بودند همواره ارزش ها و مفاهيم نمادين آثارشان حتي اگر زماني هم براي مخاطبين خود پيامي را اعاده نكنند از راه تزيين بر جاي مي مانند و ارزش هاي ويژه خود را حفظ مي كنند زيرا همواره امكان احياي رمزها وجود دارد تا معناي گمشده آنها را دوباره تمام و كمال به فضيلت اصلي شان بازگرداند.
    بنابراين علاوه بر بيان نمادين و استفاده از استعاره هاي بصري براي مفاهيم معنوي انقلاب اسلامي مهم ترين ويژگي ديگر استفاده و در خدمت گرفتن عناصر تزييني هنرهاي ايراني در قالبي نو و با برداشتي مدرن به ويژه در هنرهاي تجسمي است .
    در پايان يادآوري مي شود هنر انقلاب اسلامي را بايد يكي از دوره هاي درخشان فرهنگ و هنر در تاريخ انقلاب اسلامي ايران دانست . هنرمندان اين دوره با برداشتي ماهرانه از مباني هنر كهن ايراني اسلامي و منطبق با شرايط و امكانات روز پا به عرصه وجود نهادند.
    رخداد مهم در هنر انقلاب اسلامي استفاده و به كار گرفتن عناصر هنر ايراني و برداشتي گزينشي از هنر مدرن براي بيان تصويري مفاهيم انقلاب اسلامي بود. در حقيقت دوران سي ساله انقلاب اسلامي دوراني پربار در تمام ابعاد فرهنگي از جمله هنر بود. هنرمندان انقلاب اسلامي با مهارتي فني همراه با معرفتي معنوي توانستند بسياري از ارزش ها و حماسه هاي انقلاب اسلامي را در قالب آثار هنري ارائه كنند. وقوع انقلاب اسلامي نقش بسزايي در شكل گيري گسترش و تداوم روشي نوين در همه حوزه هاي هنري ايفا كرد كه در آينده نه چندان دور اوج شكوفايي و بلوغ هنر اسلامي ايران را درپي خواهد داشت .
    دكتر محمد خزائي

  • *****
    دستمايه زيباي هنرمندان همدان در بيروت


  • نمايشگاهي ازآثار صنايع دستي هنرمندان ايراني در بيروت گشايش يافت .
    به گزارش واحد مركزي خبر در اين نمايشگاه كه به همت رايزني فرهنگي جمهوري اسلامي در بيروت در دانشگاه ملي لبنان آغاز به كار كرد آثاري همچون خاتم كاري نقاشي خطاطي و انواع صنايع دستي به نمايش گذاشته شده است .
    حضور سه جانباز هنرمند ايراني در اين نمايشگاه مورد توجه بازديد كنندگان قرار گرفت .
    اين جانبازان هنرمند درمحل نمايشگاه آثاري هنري همچون نقاشي يا خطاطي خلق مي كنند كه با استقبال بازديد كنندگان نيز مواجه شد.