اسلام در آمريكا
مشكوه
شماره 104 نشريه علمي و ترويجي مشكوه با عناوين زير از سوي بنياد پژوهش هاي اسلامي آستان قدس رضوي
منتشر شده است :
تبيين ميدان معناشناسي صمت
رسم المصحف
مقايسه تمثيلي در قرآن
مدرسه حديثي يمن
روش شناسي تفسير
نور الثقلين
گرايش ها فكري سلفيه در جهان امروز
اسلام در آمريكا و برخي عناوين ديگر
در ذيل بخشي از آنچه را كه
ذيل عنوان اسلام در آمريكا (معرفي كتابي از احمد نمايي با همين نام ) مندرج است
براي بهره برداري خوانندگان ارائه
مي دهيم .
آگاهي از زندگاني و سرنوشت مسلماناني كه در سرزمين هاي غير اسلامي و از جمله در آمريكا به سر مي برند و
آشنايي با مشكلات آنان و كوشش پايان ناپذيرشان براي پيروزي بر مشكلات
براي هر مسلماني لذت بخش و
عبرت آموز است .
امروز مسلمانان در غرب و در ايالات متحده ديگر در حاشيه نيستند. آنان هر روز بيش از پيش بخش مشهود و علني
را در جامعه غرب تشكيل مي دهند. سه دهه قبل
كمتر از نيم ميليون مسلمان
شامل مهاجران و آمريكايي هاي آفريقايي
تبار در آمريكا زندگي مي كردند
در حالي كه مطابق سرشماري اخير چيزي در حدود شش ميليون مسلمان به طور
پيوسته در آمريكا به سر مي برند و اين تعداد مرتبا رو به افزايش است . مسلمانان آمريكا چون ديگر مسلمانان روز جمعه
(كه در آمريكا روزي غير تعطيل است ) كمي پس از ظهر در مسجد شهر گردهم مي آيند. آنان پيش از ورود به مسجد وضو
مي گيرند و هنگام ورود به مسجد كفش ها را در مي آورند و براي شركت در نماز جمعه آماده مي شوند. در مسجد غير از
تريبوني در قسمت جلو و تعداد اندكي صندلي تاشو در انتهاي مسجد براي كساني كه نمي توانند روي زمين بنشينند
مبلماني وجود ندارد. در قسمت جلو مردي رو به مردم مي ايستد
دستها را پشت گوشش مي گذارد و با صداي بلند اذان
مي گويد. نمازگزاران شانه به شانه و با پاهاي چسبيده به هم
پشت سر امام جماعت مي ايستند
مردها در جلو و زنها در
عقب در صف كودكان هميشه كم و بيش ساكت و همراه زنان حضور دارند
و كودكان بزرگتر همراه پدرشان مي نشينند.
اغلب در آمريكا مشاهده مي شود كه نماز جماعت روز يكشنبه برگزار مي شود. زيرا نمازگزاران براي ترك محل
كارشان در روز جمعه مشكل دارند. روزه همانند بسياري از تكاليف لازم براي مسلمانان داراي ابعاد مادي و معنوي
است . همان گونه كه نماز و حج جسم و هم جان را در بر مي گيرد
روزه و افطار نيز كل قابليت هاي فرد را شامل مي شود.
خانم مسلمان جواني در كاليفرنيا مي گويد : « من مشتاقانه در انتظار ماه رمضان هستم . دوست دارم در مسجد باشم و
پيام هاي روحاني را بشنوم . خودم را در اين ماه باز مي يابم . فكر مي كنم هر سال شخصيت من از نو رشد
مي كند. »
رسانه هاي گروهي آمريكا متوجه اين موضوع شده اند كه بسياري از مسلمانان كشور طي يك ماه در سال
كاري در
خور توجه انجام مي دهند. اين نكته به تغيير جهت خوشايند مطبوعات از تمركز در مورد عبارت « افراط گرايي اسلامي »
به طرف پوشش خبري متفكرانه و ستايشگرانه از اين ماه مهم در جامعه مسلمانان انجاميده است . علاوه بر نماز و روزه
مسلمانان آمريكا به طور معمول حساب سالشان را مي پردازند و گاهي به حج يا عمره مشرف مي شوند.
برخي دانشمندان معتقدند حدود دو قرن پيش از كشف آمريكا به وسيله كريستف كلمب در سال 1492 ميلادي
مسلماناني از اسپانيا و بخش هايي از سواحل غربي آفريقا با كشتي به طرف جنوب و شمال آمريكا حركت كرده بودند و
در ميان خدمه كشتي كلمب نيز مسلماناني حضور داشتند. گفته مي شود كاشفان مسلمان افريقايي در بيشتر قسمت هاي
تازه آمريكا نفوذ كرده و بعضي از آنان با بوميان آمريكا وصلت كرده بودند
اما چنين نظريه هايي هنوز در حد فرض قرار
دارد و از نظر علمي به اثبات نرسيده است .
در سال 1492 ميلادي كه مسيحيان بر اسپانيا تسلط كامل يافتند
مسلمانان شبه جزيره ايبري را مجبور كردند از بين
سه گزينه : گرويدن به مسيحيت
مرگ يا مهاجرت يكي را انتخاب كنند
برخي از اين مسلمانان به جزاير كارائيب و تعداد
كمي نيز به نواحي جنوبي آمريكاي شمالي كوچ كردند . نخستين دوره مستند مهاجرت مسلمانان بين سال هاي 1875 و
1912 از روستاهاي ناحيه اي شروع شد كه در زمان حكومت امپراتوري عثماني
سوريه بزرگ (شامات ) ناميده مي شد و
امروزه سوريه
اردن
فلسطين و لبنان را تشكيل مي دهد. تعداد زيادي از مهاجران در آن زمان مسيحي و تعداد كمي هم از
مسلمان شيعه
سني
علوي و دروزي بودند. با سقوط امپراتوري عثماني مهاجران بيشتري وارد آمريكا شدند و اكثر آنان
بستگان مسلماناني بودند كه پيشتر به آمريكا مهاجرت كرده بودند. تعداد مسلماناني كه اجازه ورود به آمريكا را داشتند
محدود بود . در قانون مليت سال 1953 براي هر كشور براساس جمعيت آن كشور
مهاجران حق ورود به آمريكا را
داشتند
با وجود اين ورود اندك مسلمانان هنوز ادامه داشت و نه تنها از خاورميانه بلكه از بسياري از كشورهاي جهان
از
جمله هندوستان
پاكستان
كشورهاي اروپاي شرقي و شروري سابق عده اي وارد آمريكا شدند. در قانون مهاجرت سال
1965 ورود به آمريكا به مليت يا قوميت بستگي نداشت و بيش از نيمي از تازه واردان مسلمان بودند . ناآرامي هاي
سياسي در بسياري از كشورهاي اسلامي به افزايش مهاجرت انجاميد. پس از از شكست اعراب از اسرائيل مهاجرت
گروهي مسلمانان به غرب آغاز شد . با شروع انقلاب اسلامي در سال 1979 ميلادي در ايران
تعدادي از ايرانيان به
آمريكا مهاجرت كردند. جنگ هاي داخلي در پاكستان و تجزيه آن به دو كشور
برنامه هاي ضد اسلامي در هند
كودتاي
نظامي در افغانستان
جنگ داخلي در لبنان
اشغال كويت به وسيله عراق جنگ هاي داخلي در سومالي و افغانستان
سختگيري هاي دولت نظامي در سودان و تصفيه هاي قومي در بوسني به افزايش تعداد مسلمانان در غرب انجاميد.
طبيعتا گستره وسيعي از آرايش ها و ايدئولوژي اسلامي : شيعه
سني
صوفي
اعضاي گروه هاي فرقه اي
افراد مذهبي و
غير مذهبي
اسلام گرايان سياسي و نيز كساني كه از هيچ برنامه مذهبي يا سياسي طرفداري نمي كنند در بين اين مهاجران
ديده مي شود.
مهاجران مسلماني كه به ايالات متحده و كانادا كوچ كرده اند هم سني
هم شيعه و هم اعضاي فرقه هاي كوچك تر
بوده اند. در سال هاي اخير جمعيت شيعيان را متخصصان تحصيل كرده و افراد طبقه متوسط و متوسط بالا تشكيل
مي دهند
در حالي كه مهاجران نخستين چنين وضعي نداشتند.
امروز حدود يك پنجم مسلمانان آمريكا شيعه هستند. بسياري از آنان ايرانياني هستند كه ابتدا در زمان حكومت شاه
به عنوان دانشجو به آمريكا رفته بودند و پس از انقلاب اسلامي ايران دوباره به آن جا بازگشتند. دومين گروه بزرگ
مسلمانان
شيعيان عراقي هستند و تعداد اندكي نيز از ديگر نقاط جهان شامل لبنان
هند و پاكستان مي باشند. شيعيان در
مراكز بزرگ شهري مايل اند كانون ها و مكان هاي جداگانه اي براي عبادت داشته باشند
گرچه در شهرهاي كوچك در
مساجد اهل سنت حضور مي يابند. شيعيان اثني عشري در آمريكا از محل درآمد خمس مراكزي اسلامي احداث و
حقوق معلمان و رهبران ديني را پرداخت مي كنند
در حالي كه هنوز به لحاظ رهبري و هدايت چشم به ايران دوخته اند
اما با تلاش براي حفظ و تعريف هويتشان در آمريكا قادرند موقعيتي به كلي مستقل را براي خود حفظ كنند.
در حالي كه گروه زيادي از مسلمانان آمريكا از جمعيت مهاجر يا آمريكايي هاي آفريقايي تبار هستند
تعداد رو به
رشد اما قابل ملاحظه اي از ديگر آمريكايي ها اسلام را به عنوان دين و روش زندگي خود انتخاب مي كنند. برآورد مي شود
كه تعداد مسلمانان انگليسي تبار در ايالات متحده بين 20 تا 50 هزار نفر باشد . برخي از اين افراد زنان انگليسي تباري
هستند كه با مردان مسلمان ازدواج كرده اند. مسلمان شدن ديگر آمريكاييهاي انگليسي تبار دلايل مختلفي دارد. برخي از
آنان در اسلام كششي عقلاني مشاهده مي كنند و آن را پادزهري نيرو بخش در مقابل اوضاع ضد عقلاني و سكلاريسم
غرب معاصر مي دانند. يكي از دلايل گسترش اسلام در نقاط مختلف جهان طي قرنهاي متمادي
سادگي و صميمت
موجود در اقرار به اركان اين دين و اركاني بوده كه مسلمانان دقيق به پيروي از آن ها پايبند هستند. براي برخي از
آمريكايي ها چنين صداقتي مي تواند جايگزيني جالب براي تثليث گيچ كننده مسيحيت مورد حمايت كليساي مسيحي
باشد.
يكي از مهم ترين دغدغه هاي مسلمانان آمريكا موضوع تحصيل فرزندانشان در مدارس آمريكايي است . بسياري از
خانواده هاي مسلمان روز به روز بيشتر نگران تجربه كودكانشان در مدارس دولتي هستند. آن ها در مورد تاثير محيط بر
فرزندانشان
آسيب هاي اجتماعي
مانند مواد مخدر و جنايت يا فشار بر جوانان براي همسو شدن با محيط آمريكا نگران
هستند. تعدادي از مسلماناني كه نگران پرورش فرزندان خود هستند آموزش پسران و دختران را در خانه انتخاب مي كنند
و برخي فرزندانشان را براي تحصيل به خارج از آمريكا مي فرستند و بعضي ديگر كمبود تحصيلات فرزندانشان را در
مدارس دولتي با تشكيل جلسات آموزشي خاص پس از مدرسه در خانه يا در مسجد جبران مي كنند.
نگراني ديگر آنان طعام و شرابي است كه با آن سرو كار دارند
مانند گوشت خوك
گوشت حيواناتي كه به روش
اسلامي ذبح نشده اند و مشروبات الكلي . ديگري اختلاف زمان عيدها و روزهاي تعطيل مسلمانان و آمريكايي ها و
تفاوت مراسم كفن و دفن در سنت اسلامي و مسيحيت است كه مسلمانان با كوشش و درايت خود توانسته اند اين
مشكلات را تا حد زيادي حل كنند.
تلاش براي ساختن مساجد در دهه هاي 1920 تا 1930 ميلادي شدت گرفت . افتتاح مركز اسلامي واشنگتن در سال
1975 نشانه مهمي براي مسلمانان و نيز غير مسلمانان بود مبني بر اين كه كشورهاي اسلامي خارج از آمريكا اسلام را به
عنوان حضوري قابل توجه در جامعه آمريكا تلقي مي كنند. از زمان احداث مسجد واشنگتن دي . سي . بيش از يكصد
بناي ديگر كه از نظر معماري هدفشان به طور خاص ايجاد مسجد يا مركز اسلامي بوده ايجاد شده است . همچنين صدها
ساختمان ديگر به مسجد تبديل شده است . نيويورك با 130 مسجد بيشترين تعداد مساجد را دارد
پس از آن ايالت
كاليفرنيا با تقريبا 120 مسجد قرار دارد . تعداد كمي از ايالت هاي آمريكا فاقد بنايي با چنين كاربردي هستند . برخي
مساجد و مدارس و اماكن عمومي ديگر به آموزش اعتقادات و اعمال اسلامي و نيز شناخت بهتر اديان نسبت به يك
ديگر مشغول اند. اين مساجد و مراكز اسلامي بزرگ بيشتر براي كودكان تا بزرگسالان دوره هاي آموزشي ارائه مي دهند. در
پي گسترش و تكامل اسلام در ايالات متحده نياز به رهبران ديني هر روز افزايش مي يابد. كشورهاي اسلامي توليد كننده
نفت و علاقه مند به حمايت از گسترش اسلام در مناطقي كه اين دين در اقليت است سرمايه گذاري مي كنند و امامان
جماعتي به آمريكا اعزام مي دارند. در برخي موارد اين امامان آموزش ديده در قاهره يا عربستان هستند. تعدادي از
گروه هاي مهاجر به طور منظم در ايالات متحده اسلام را ترويج مي كنند. بسياري از مهاجران كه در كشورشان كمترين
فعاليت براي اسلام داشته اند در غرب به طور جدي به معرفي و تبليغ اسلام مشغول مي شوند. سلفي ها كه عربستان
سعودي از آن ها حمايت مي كند در تلاش براي محكوم كردن جنبش هاي شيعي در آمريكا و خارج از آن
موضوع فعالي
دارند. زماني كه گروهي فارسي زبان در مجمع دانشجويان مسلمان براي حمايت از دانشجويان شيعه شكل گرفت
عربستان در تلاش براي مقابله با نفوذ امام خميني به دانشجويان كمك مالي مي كرد.
جامعه مسلمانان آمريكا به شدت نگران احساسات ضد اسلامي مردم است . رسانه هاي گروهي به طور مرتب
اطلاعات مربوط به اسلام در آمريكا و نيز در دنيا را تحريف و سو تعبير مي كنند توجه مردم را به نمونه هايي جلب
مي كنند كه در آن مسلمانان ايالات متحده و كانادا رفتاري متعصبانه يا ناشايست در كارگاه ها يا در ديگر اماكن عمومي
دارند و با نشان دادن تصويرهاي ناخوشايند و كاريكاتورهاي ناپسند اين احساسات را تحريك مي كنند. در اين
كاريكاتورها فرد مسلمان مردي است با چشمان لوچ
بيني بزرگ و چفيه كه دست هايش را به هم مي مالد و در پي آن
است كه از جايي بتواند يك وانت و مقداري تي . ان . تي . تهيه كند. يا فردي در حال اشاره به نقشه اي است كه در آن
تصويرهاي كودكستان
آسايشگاه سالمندان و بخش زايمان مشاهده مي شود و پيش از هر كاري مي خواهد دريابد كه
اولين بمب بايد روي كدام محل فرود آيد و آيا جاهاي ديگري براي اين كار وجود دارد. با توجه به رشد سريع استفاده از
اينترنت مسلمانان نسبت به نيروي بالقوه براي ارائه اطلاعات نادرست و تبليغ تعصبات در اين خصوص بسيار نگران
هستند. كودكان و نوجوانان كتابي در اينترنت مي بينند كه هشدار مي دهد اسلام بيش از كمونيسم تهديدي واقعي است و
نويسنده كتاب توصيه مي كند پيش از آن كه دير شود باشد گسترش اسلام را متوقف كرد. يكي از سازمانهايي كه به شكلي
قابل توجه براي شناسايي و مقابله با تعصبت ضد اسلامي در ايالات متحده و كانادا تلاش مي كند شوراي روابط
آمريكايي و اسلامي است . برخي دانشمندان غير مسلمان و طرفداران اسلام نيز با اين شورا همكاري مي كنند و به شكل
فزاينده اي براي شناسايي و پرداختن به وقايع مربوط به سو تعبيرها و رفتارهاي غير منصفانه نسبت به مسلمانان تلاش
مي كنند. مسلمانان به سبب تلاششان در معرفي اسلام درست و منطقي
به تدريج از حمايت هاي روز افزون در بسياري
از بخشهاي جامعه آمريكا برخوردار مي شوند. در آمريكا فرصت هاي بسياري براي مسلمانان وجود دارد تا ايمانشان را به
درستي شكل دهند و تقويت كنند. آنان اين فرصت را دارند تا به گونه اي كه لازم است به اسلام عمل كنند. زيرا نه حكم
دولتي براي تحديد دين وجود دارد و نه كنترل هاي فرقه اي بر ايمان .
زنان مسلمان در آمريكا در معرض تاثيرات گوناگوني هستند. برخي متقاعد مي شوند آداب و رسوم محافظه كارانه اي
كه احتمالا مطابق آن پرورش يافته اند
هنوز هم بهترين روش زندگي است و برخي ديگر تغييرات نو و شورانگيز مناطق
مختلف جهان اسلام را مي بينند و عميقا تحت تاثير آن قرار مي گيرند. عده اي ماندن در خانه را انتخاب مي كنند تا
فرزندانشان به قدر كافي بزرگ شوند و راه خود را برگزينند. بسياري از زنان در فعاليت هاي مساجد شركت مي كنند و يا
داوطلب كمك به آموزش در مدارس دولتي هستند و در پي فرصت هايي براي تعليم فرزندان خود و نيز تعليم كودكاني
مي باشند كه اطلاعات اندكي از اسلام دارند. برخي ديگر درباره خود در انجمن هاي اسلامي با فصاحت سخنراني مي كنند
و مطلب مي نويسند و از آيات قرآن و رواياتي كه مطابق برداشت سنتي زنان را از صحنه فعاليتهاي اجتماعي محروم
مي كند
تفسيرهايي نو و مهيج ارائه مي كنند. بسياري از جنبشهاي احياي اسلامي در خارج از آمريكا زنان را در مطالبه
نقش قانوني شان در فعاليت هاي اجتماعي تشويق مي كنند و از حضور آنان در سياست و حكومت و نيز عرصه سنتي
تعليم و تربيت و خانه داري حمايت مي نمايند.
جمعيت اسلامي آمريكا با نگاه به آينده نزديك با بسياري از سئوالات روبه رو مي شود. با فاصله گرفتن بيشتر
نسل هاي دوم و سوم چهارم مهاجران مسلمان از اصل و موطن خود
آن ها و در نتيجه شيوه اسلام آن ها چگونه تغيير
خواهد كرد آمريكايي هاي غير مسلمان ديگر نمي توانند به اسلام به عنوان يك دين « بيگانه » يا حتي « شرقي » نگاه كنند.
اسلام بخشي از آمريكا شده است و مسلمانان نيز قسمت رو به رشد و بسيار مهم جمعيت اين كشور را تشكيل مي دهند.
اين موضوع چگونه بر نگرش داخلي و خارجي نسبت به اسلام و مسلمانان تاثير خواهد گذاشت آيا اسلام در آمريكا به
يك نيروي سياسي مهم تبديل خواهد شد آيا احتمال دارد در نتيجه تماس بيشتر با مسلمانان و درك بهتر اعمال آنان
انزجار و تعصب آمريكايي عليه اسلام كاهش يابد
اكنون مسلمانان آمريكا در حاشيه نيستند و هر روز بر تعدادشان افزوده مي شود. حدود سه دهه قبل
تعداد مسلمانان
آمريكا به نيم ميليون نفر هم نمي رسيد
در حالي كه اكنون شش ميليون مسلمان در آمريكا زندگي مي كنند و يك پنجم از
اين شش ميليون شيعه هستند
برخي از دانشمندان معتقدند حدود دو قرن پيش از كشف كشور آمريكا
عده اي از مسلمانان اسپانيا و ساحل غربي
آفريقا با كشتي به آمريكا رفتند و با بوميان آن جا وصلت كردند
زيرا در آن زمان مسيحياني كه بر اسپانيا مسلط شده
بودند
مسلمانان را مجبور كردند كه يا به مسيحيت بگروند
يا مهاجرت كنند و يا تن به مرگ بدهند
به سبب محيط نامناسب پرورشي در مدارس آمريكا
برخي از مسلمانان مجبور شده اند دختران و پسران خود را در
خانه آموزش بدهند و يا آن ها را براي تحصيل به خارج آمريكا بفرستند
