مجيد زندي
ديروز، هفتهاي كه نام "وحدت" را بر خود داشت، به ظاهر تمام شد و مراسم و آئيني هم در تهران و برخي از استانهايي كه مردم اهل سنت و تشيع برگزار شد. ولي بايد اعتراف كرد كه شرايط خيلي هم بر وفق و مراد وحدت گرايانه نيست و اين روزها فراوان سراغ داريم كه افراد بسياري تلاش ميكنند وحدت مثال زدني "شيعه و سني" را در ايران بشكنند. به همين دليل است كه بايد بسيار مراقب بود و از حركات "ضد تقريبي" در طول سال غافل نبود و به يقين يك روز و يك هفته حداقل در كشور ما براي "تقريب مذاهب اسلامي" بسيار كم است.
ممكن است برخي از مثالي كه ميزنم رنگ و بوي ملي گرايانه استشمام كنند درحاليكه اگر از رويه وحدت گرايانه بنگريم موضوع جالبي خواهد شد. همه ما ميدانيم كه در همين ايران ما افراد متعصب در هردو فرقه شيعه و سني وجود دارد و اگر آنها را براساس ملاكهاي "ضد تقريبي" و حرفهاي تند آنها بسنجيم، براي يك ساعت هم نميتوانند زير يك چادر بنشينند و در مقابل دو نفر بلوچستاني، سيستاني و اردبيلي اگر با محوريت تقريبي و حتي با محوريت ايران دوستي كنار هم قرار بگيرند و بگويند خداي ما و پيامبر ما يكي است و نام رستم را به عنوان پهلوان ملي نام ببرند، رنگ رخسار هر دو به سمت شادي و شادابي در عين پذيرش اعتقادات و باورهاي همديگر باز ميشود و اتفاقاً هر دو با همكاري هم به توسعه و پيشرفت كشور و معنويات مورد قبول همديگر همت خواهند كرد.
خداوند رحمت كند بنيانگذار جمهوري اسلامي حضرت امام خميني(ره) را كه با شناخت اين ويژگيهاي مردم ايران و حتي مسلمانان جهان با هر مليتي را با شعار "وحدت خواهي" گردهم جمع و آنها را به سمت اهداف الهي دعوت كردند و ميگفتند: "در اسلام بين شيعه و سني ابداً تفرقه نيست؛ بين شيعه و سني نبايد تفرقه باشد. بايد وحدت كلمه را حفظ كنيد. ائمه اطهار ما سفارش كردند به ما كه بپيونديد با هم؛ و با هم اجتماعمان را حفظ كنيم. و كسي كه اين اجتماع را بخواهد كه به هم بزند، يا جاهل است و يا مغرض. و نبايد به اين حرفها گوش بكنند. برادران سني ما نبايد به يك تبليغاتي كه از طرف دشمنان اسلام ميشود ترتيب اثر بدهند. ما با آنها برادر هستيم. آنها با ما برادر هستند. اين مملكت مال همه ماست، مال همه ما، مال اقليتهاي مذهبي، مال مذهبيون ما، مال برادران اهل سنت ما. همه ما با هم هستيم... ما برادري خودمان را به برادران اهل سنت اعلام ميكنيم. دشمنان اسلامند كه ميخواهند ما را با برادرهاي خودمان مختلف كنند. دشمنهاي اسلام يا گول خوردههاي از آنها هستند كه در اين وقت مخالفت ما بين دو دسته را اعلام ميكنند. ما اعلام ميكنيم وحدت كلمه مسلمين را...) صحيفه امام جلد ششم صفحه 83.
خوشبختانه با همين نگاه از 23 سال پيش تاكنون جمهوري اسلامي ايران با دعوت از انديشمندان فرق مختلف اسلامي، كنفرانس بينالمللي وحدت را برگزار ميكند، اما همانگونه كه اشاره شد به موازات اين تلاش و تلاشهاي فراواني كه در استانهاي داراي برادران ديني اهل سنت در ايران و حتي در سطح جهان اسلام تلاشهاي فراواني هم براي ايجاد تفرقه انجام ميشود كه حوادث تلخي را نيز در همين زمينه چه در كشور ما و يا ساير ممالك اسلامي شاهد هستيم.
من نيز در همين كنفرانس بينالمللي كه از روز سيام بهمن تا دوم اسفند در سالن اجلاس سران برگزار شد، شركت كردم، سميناري كه حداقل 200 شخصيت برجسته جهان اسلام و جمع كثيري از شخصيتهاي علمي و تقريبي كشور حضور داشتند و در بدو ورود نمايشگاه كتابهاي منتشره با محوريت تقريب و جهان اسلام به زبانهاي مختلف جهان اسلام خصوصاً عربي و فارسي عمده ميهمانان را به سوي خود فرا ميخواند.
انديشمندان در اين كنفرانس طي سه روز در سخنرانيها بالغ بر 80 موضوع و مقالات خود را بر اشاعه منطق گفتوگوي بين مسلمانان با معيارهاي قرآني، تحكيم مباني و ارزشهاي تقريب در مطالعات و بررسيهاي مختلف، آگاهسازي نخبگان و تودههاي مردم در ايجاد فرهنگ تقريب و اشاعه روحيه الفت و برادري ميان قشرهاي امت، كنترل روند صدور فتوا و اختصاص آن به مجتهدين بزرگ، اهتمام به اجتهاد گروهي، تشويق به تأسيس نهادها و مؤسسات تقريبي و وحدت طلبانه در همه ابعاد تبليغي، اجتماعي و تربيتي در همه جا و كوششهاي مشترك و پيگر در جهت اتخاذ مواضع يگانه در برابر مسايل سرنوشت سازي چون اجراي شريعت اسلامي، رويارويي با چالشهاي بزرگ و مقدم دانستن مصلحت و منافع عمومي بر مصلحتهاي خاص و به ويژه حمايت از جنبشهاي اسلام خواهي و عدالت طلبي و نفي سلطه در كشورهاي اسلامي به ايراد نظر پرداختند.
با ورود به سالن اصلي اجلاس، از نوع پوشش علماء اسلامي از كشورهاي مختلف ميتوان فهميد كه نمايندگان جهان اسلام گردهم آمدند: از عرب حجاز و لبنان و سوريه، مصر، آفريقايي و عماني گرفته تا غير عرب، ترك و تاجيك و افغان، هندي، پاكستاني، بنگلادشي و... همراه برادران اهل سنت و شيعه اقوام مختلف ايراني زير يك سقف گرد آمدهاند.
البته همزمان با برپايي كنفرانس وحدت اسلامي در تهران، به مناسبت هفته وحدت همايشهاي تقريبي و وحدت اسلامي در استانهاي سيستان و بلوچستان، خراسان و كرمانشاه و جشنهاي ميلاد نبي مكرم اسلام(ص) در استانهاي سيستان و بلوچستان، كردستان، هرمزگان، خراسان، كرمانشاه و گلستان برگزار شد.
يقيناً نميتوان همه سخنرانيها و مقالات را در يك شماره گنجاند، همچنانكه موضوع وحدت و تلاشهاي دشمنان براي افتراق ميان مسلمانان از صدر اسلام تاكنون هم ادامه داشته و يا كنفرانسي با مشاركت 200 تا 300 نفر از انديشمندان اسلامي هم به سامان نخواهد رسيد، اما آنجا اهميت داشت نگاه جهانشمول به وحدت اسلامي بود كه نقطه مشترك و تفاهم همه شركت كنندگان در كنفرانس بزرگ و با شركت نمايندگاني از 57 كشور اسلامي و غيراسلامي از جمله عمان، بحرين، عربستان، سوريه، تونس، لبنان، استراليا، مصر، روسيه، يمن، آمريكا، پاكستان، هندوستان، الجزاير، تايلند، سوئد، آذربايجان، انگلستان، فلسطين، سودان، تاجيكستان، سنگال، دانمارك، اردن، مالزي، اندونزي، چين، آلمان، فرانسه، عراق، تركيه، گامبيا، افغانستان، ليبي، كويت، قطر، امارات متحده عربي و... بوده است.
مولوي نذيراحمد سلامي نماينده استان سيستان و بلوچستان در مجلس خبرگان رهبري در گفتگو با بشري درباره راههاي تقويت وحدت اسلامي ميان اهل سنت و شيعه، رواج تفكر وحدتگرايانه ميان مردم عادي را از راههاي بسيار موثر در تقويت وحدت ميداند و ميگويد: برگزاري اجلاسهاي رسمي ميان انديشمندان اسلامي خوب است اما نبايد صرفا در يك مقطع و تنها ميان انديشمندان باشد.
وي ادامه ميدهد: خوشبختانه امروز مردم بسيار آگاه شدهاند كه اگر در برخي موضوعات ميان شيعه و سني تفاوت وجود دارد، اما همگي مسلمان هستيم و به يك خدا، يك پيغمبر و يك قرآن متمسك هستيم. اما باز هم دشمنان دست روي دست نگذاشتهاند و هرازگاهي از جايي حرفي گفته ميشود تا اين روند اتحاد را متوقف كنند.
مولوي نذير احمد سلامي ادامه ميدهد: اختلاف يك نفر شيعه و سني را نه به پاي يك نفر بلكه به پاي يك مذهب مينويسند. به نظر من اينكه فقط علما را وارد بحث تقريب كنيم، كارساز نيست بلكه توده مردم را بايد با اين بحث آشنا كرد.
وي ادامه ميدهد: در زمينه وحدت هنوز بايد كار فراواني صورت بگيرد تا برنامههاي دشمنان خنثي شود. دستگاههاي فرهنگي كه امكانات و تجربه و بودجه دارند ميتوانند روي اين موضوعات كار كنند و در منطقه حضور فعال داشته باشند و از نفوذ افكار انحرافي و افراطي و دشمنهايي كه خارج از مرزها تزريق ميشوند، جلوگيري كنند.
اين عالم برجسته اهل سنت كشورمان ميافزايد: البته من چند سالي است كه در شوراي عالي تقريب مذاهب اسلامي هستم و معتقدم كه تا به حال ما در زمينه تقريب به نتيجه مطلوب نرسيدهايم. دليلش هم اين است كه از يك طرف فعاليت ميشود اما از طرف ديگر افراد ناداني سنگاندازي ميكنند و به سعي و تلاش رجال تقريب آسيب ميرسانند. اين واقعيتي است كه مسئولان مجمع تقريب مذاهب اسلامي هم به آن معترفند تا وقتي از ناحيه كساني كه تعصب و جهالتي دارند، حركات ضدتقريبي انجام ميشود، موجب ميشود كه جلو سير تقريب گرفته شود.
وي ادامه ميدهد: حركتهاي تقريبي البته در داخل ايران به نتايج خوبي رسيده و افراد و متفكران و علماء جذب موضوع تقريب شدهاند ولي در خارج از كشور چنين نبود. ما در كشورهايي مانند سوريه، لبنان، تركيه و امثال اينها در زمينه تقريب مشكلي نداريم در حاليكه تلاش مجمع هم بيشتر روي همين كشورها بود. و الان هم بيشتر علما از اين كشورها در اجلاس شركت دارند. در حاليكه مشكل ما بيشتر در شبه قاره و كشورهاي عربي است كه تعداد كمي از علماء اين كشورها در كنفرانس وحدت شركت دارند و هنوز موفق نشدهايم كساني را در اين كشورها كه پشتوانه مردمي دارند و مردم حرفشان را ميخوانند، جذب كنيم اگرچه ميدانم اين كار بسيار سخت و پر زحمت است.
دكتر كمال هلباوي هماهنگ كننده فعاليتهاي اخوانالمسلمين در اروپا انديشمند مصري كه نقش بسيار موثري در انقلاب مردم مصر ايفاءكرده و در اين كنفرانس هم حضورش بسيار چشمگير و مرجع مصاحبههاي فراواني با خبرنگاران بوده، از حضور در كشور ما اظهار خشنودي ميكند و پس از سخنراني آيتالله تسخيري دبيركل مجمع جهاني تقريب مذاهب اسلامي و دكتر لاريجاني رئيس مجلس شوراي اسلامي به ايراد سخنراني پرداخت و با اشاره به موضوع قيام مردم مصر، اعلام كرد كه دفاع علماء مذهبي و به ويژه رهبري جمهوري اسلامي از قيام مردمي در مصر بسيار شجاعانه بود، كاري كه بقيه علماء كشورهاي اسلامي بسيار محافظه كارانه برخورد كردهاند.
وي ميگويد: علماء جهان اسلام بايد قرآن را سرلوحه كار خود قرار دهند كه در اين راستا، ما رهبران و شخصيتهاي جمهوري اسلامي ايران را به عنوان الگو در تمامي زمينهها به ويژه مساله وحدت قبول داريم.
گلدي آخوند كمالي از مدرسان حوزه علميه اهل سنت خادميه الازهر باقلق خراسان شمالي هم كه در كنفرانس وحدت تهران شركت كرده بود، درباره راههاي تقويت وحدت بين برادران اهل سنت و شيعه در ايران و جهان اسلام به گزارشگر ما ميگويد: براساس العلماء ورثه النبياء ، آنها بايد در اظهار نظر خود بسيار مراقب باشند و همانگونه كه امام خميني فرمودند اگر همه انبياء زير يك سقف باشند چون از توحيد سخن ميگويند هيچ اختلافي با هم نخواهند داشت علماء امت اسلامي نيز بايد درسخنان خود از هر موضوع تفرقهانگيز دوري گزيند.
وي در توضيح رواج فرهنگ وحدت در جامعه اسلامي ادامه ميدهد: آن اختلافاتي را هم كه اكنون در جهان اسلام ميبينيم ريشه در همين اختلاف برداشت و فهم اسلامي از سوي علماء دارد و اگر اهل علم از دل اعتقاد به مباني وحدت داشته باشند در ميان هم صلح و وحدت ايجاد خواهد شد.
اين روحاني اهل سنت ادامه ميدهد: علماء و روحانيون اهل سنت و شيعه در ظاهر دعوا نميكنند، اما برداشتهاي اشتباه خود را به مردم عادي ميگويند و آنگاه اين برداشتهاي غلط خود را به صورت حركتهاي تروريستي نشان ميدهد كه جان امت مسلمان را به خطر مياندازد و آنها فداي اين تفكر اشتباه ميشوند.
وي جاهطلبي، مقام و نفسطلبي و برخورد غيرصادقانه با اعتقادات اسلامي را از ريشههاي اصلي تفرقه ميان علماء اهلسنت و شيعه ميداند و ميگويد: اگر همه حركتها و حرفها به خاطر رضايت خداوند بيان ميشود اختلافي بوجود نميآيد.
***
همچنانكه اشاره شد همواره در نشستهاي رسمي سخن از وحدت كشورهاي اسلامي و ملتهاي مسلمان و حتي اقوام و طوايف و مذاهب اسلامي ميشود اما دقيقا از همين نقطه ضعف كه اظهارنظرهاي رسمي صرفا ملاك وحدت نيست و دشمنان هم از همين ضعف ما مسلمانان با خبر هستند كه با كمك گرفتن از اختلافات مذهبي كشورهاي اسلامي سيطره خود را بر آن كشورها تداوم بخشيدند و در ميان كشورها حتي ميان اقوام و مذاهب درون يك مرز جغرافيايي آنچنان سبب حقد و كينه ميشود كه نسبت به همديگر شمشير ميكشيد و در مسير راهشان بمب ميگذارند. آيا ميتوان روند تفكرات وحدتگرايانه را براي مبارزه با دشمنان جهان اسلام آنگونه گسترش داد كه ملاك شناسايي مسلمانان همان كلمه "لااله الاالله و محمدرسولالله(ص)" ميباشد.
* بايد اعتراف كرد كه شرايط وحدتگرايانه در كشور خيلي هم بر وفق مراد نيست، چرا كه اين روزها فراوان سراغ داريم افرادي تلاش ميكنند وحدت مثالزدني "شيعه و سني" را در ايران بشكنند. با اين شرايط از توطئههاي "ضدتقريبي" نبايد در طول سال غافل شد.
* براساس حكم امام خميني(ره) بنيانگذار جمهوري اسلامي، هر كسي كه بخواهد "وحدت شيعه و سني" را در ايران برهم بزند "يا جاهل است و يا مغرض" كه مردم نبايد به حرفهاي آنها گوش كنند.
* اگرچه اكنون 24 سال است كه كنفرانس وحدت اسلامي ميان روشنفكران جهان اسلام در ايران برگزار ميشود، اما رمز موفقيت اين كنفرانسها "نفوذ تفكر وحدتي" در ميان "عامه مردم" است.
* مولوي نذير احمد سلامي: حضور علماء و روشنفكران وحدتي از كشورهاي عربي حاشيه خليجفارس و از كشورهاي شبه قاره هند به غناي كنفرانس وحدت ميافزايد؛ ما در كشورهايي مانند سوريه، لبنان و تركيه مشكلي در زمينه تقريب نداريم، بايد زمينه حضور بقيه را هم فراهم كنيم.
* گلدي آخوند كمالي: علماء و روحانيون اهل سنت و شيعه در ظاهر دعوا نميكنند اما برداشتهاي اشتباه خود را به مردم عادي ميگويند و آنگاه اين برداشتها خود را به صورت حركتهاي تروريستي نشان ميدهد كه جان امت اسلام را به خطر مياندازد